woensdag 26 december 2012

De strijd om de straat(naamborden)



— Twee prenten die destijds in het inmiddels verdwenen kapelletje in de Kerkstraat te Bredene Dorp te zien waren,  samen met twee andere waarop de slachtoffers van WO I vermeld werden. Vandaag bevindt er zich een vergelijkbaar monumentje nabij de ingang van de openbare bibliotheek. (Archief Louis Vande Casteele.) —

Ware het niet dat ik in november een stukje over de oorspronkelijke straatnamen schreef, van wat we hier met een groot woord de villawijk noemen, dan had ik het nooit opgemerkt. (1) De lanen werden oorspronkelijk genoemd naar bourgeois die daar de gronden verkavelden en/of er als eersten villa’s lieten bouwen (Avenue le Grand, Marc Samdamlaan, Vandersmissenlaan…). Terwijl ik dat allemaal uitvlooide, viel mijn oog op nog andere merkwaardigheden. Zo was er een laan Tijdens de Tweede Wereldoorlog Arteveldelaan genoemd.’ (2) en een andere, en dat was ook opmerkelijk: ‘Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de naam tijdelijk omgevormd tot "Jacob van Maerlantstraat".’ (3)
Een mens zou denken dat een gemeentebestuur tijdens zo’n oorlog wel andere dingen te doen heeft dan het bedenken van nieuwe straatnamen. Anderzijds is oorlog, leert ons het cliché, alleen maar de voortzetting van de politiek met andere middelen. Zou het kunnen dat oorlogsburgemeester Poppe de Vlaamse zaak op die manier een duwtje in de rug probeerde te geven? Zeker is dat niet, want ik vond nog een merkwaardig zinnetje: ‘1939: gemeente stelt nieuwe straatnamenlijst op waaruit persoonsnamen van eigenaars op één na [worden] geweerd.’ (4) Een lijst met voorstellen vind ik evenwel niet. Jacob van Maerlant en Artevelde kunnen vervangers geweest zijn.
Zowel de Jacob van Maerlantstraat als de Arteveldelaan krijgen na de oorlog wéér nieuwe namen. De laatste wordt de Verbondenenlaan en de eerste kennen we sindsdien als IJzerlaan. Is dat alles het resultaat van een politieke strijd om de straatnamen? Zelf zou ik het niet weten.
Wat weet ik wel? De oorlog laat in Bredene elders wel degelijk sporen na in de straatnamen. In Bredene Sas is er een Breendonklaan. De verbindingsweg tussen ’t Sas en “t Dorp is naar Fritz Vincke genoemd. Tijdens WO II maakt deze Vincke deel uit van een verzetsgroep. Hij wordt op 30 augustus 1943 in Klemskerke opgepakt. Uiteindelijk komt hij in het concentratiekamp Gross-Rosen terecht en overlijdt tussen 10 en 12 februari 1945, op weg naar kamp Dora.
Het Frans Provoostplein is genoemd naar een Bredense veldwachter, gestorven te Dachau op 3 februari 1945. Deze verzetsman is van de 1ste escouade (een groep van 10 man en een overste) van het eerste peloton Bredene. Hij is op 3 april 1944 aangehouden, wordt op transport gezet naar het concentratiekamp van Dachau waar hij overlijdt.
In 1952 wordt de Louis Vander Schraeghestraat aangelegd. Vander Schraeghe is een verzetsstrijder uit WO II en leider van de 2de sectie van ‘Schuiloord Oostende’. Op 4 april 1944 wordt hij aangehouden en overgebracht naar het concentratiekamp Flosenburg. In mei 1945 wordt hij bevrijd.  Hij keert terug naar Bredene waar hij op 17 juni 1946 overlijdt. (5)
Er is ook een Henri Vanblaerestraat. De automecanicien Henri Vanblaere heb ik al eerder in deze blog vermeld. (6) Tijdens WO II is hij in Bredene leider van het O.M.B.R. (Organisation Militaire Belge de Résistance). Hij wordt door collaborerende Bredenaars verraden. Aangehouden op 9 september 1943 is hij naar Duitsland gedeporteerd. Hij komt via Gross-Strehlitz in het kamp van Gross-Rosen terecht. In dat kamp overlijdt hij begin december 1944. Over Vanblaere verklaart een lotgenoot: ’il a été courageux jusqu’au bout et il est mort en patriote et en bon chrétien (un prêtre l’a vu avant sa mort) ne regrettant rien de ce qu’il avait fait et prêt à recommencer.’ (7)
Voor mij ligt een stuk dat ik uit DS Weekblad gescheurd heb.(8) Daarin vertellen enkele oud-strijders over de verschrikkingen die ze in dergelijke naziconcentratiekampen moesten ondergaan. Die oud-strijders willen ons iets meedelen: ‘Wij herinneren eraan dat de N-VA haar oorsprong vindt in het Vlaams Nationaal Verbond (VNV) van tijdens de oorlog.’ Ze weigeren deel te nemen aan oorlogsherdenkingen waarop ook N-VA–politici aanwezig zijn.
Flor Vandekerckhove

(2) https://inventaris.onroerenderfgoed.be/dibe/geheel/7801
(3) https://inventaris.onroerenderfgoed.be/dibe/geheel/7781
(5) Met dank aan Louis Vande Casteele die me de gegevens over deze straatnamen doorstuurde.
(6) Henri Van Blaere wordt vermeld in het stuk dat we over Ons Volk schreven (http://florsnieuweblog.blogspot.be/2012/09/ons-volk.html) en in Garage Achille (http://florsnieuweblog.blogspot.be/2012/07/garage-achille.html)
(7) Uit het familiearchief van Mireille Vanblaere.
(8) ‘De Vlaamse leeuw, daar spuw ik op’, in DS Weekblad van 1 december 2012. p. 28 e.v.

Geen opmerkingen: