Dertien, dat vergeet je niet

Dit verhaal is zo waargebeurd dat er zelfs fotografisch bewijs van bestaat. Op die dag word ik gefotografeerd in mijn nieuwe trainingspak. Twee uur later word ik ziek. Inzet: Rosie en haar pepe in 2013.

DIT WAARGEBEURDE VERHAAL speelt zich af aan 't begin van 1963. Ik ben dertien jaar, net als Rosie, mijn jongste kleindochter die vandaag dertien wordt. Van die tijd ben ik veel vergeten, maar een en ander weet ik nog. Het vriest beenhard. Het is, zegt men, de hardste winter van de eeuw. Die winter is niet alleen erg hard, hij duurt ook erg lang. Op sommige plaatsen vriest het drie maand lang. ‘t Begint al in november en duren doet het tot in maart. Op Nieuwjaarsdag 1963 krijg ik van mijn ouders – Arjette en onze Marcel – een trainingspak cadeau. 
Met mama en papa ga ik naar ’t strand om daar naar de zee kijken. Zij in hun zondagse kleren, ik in mijn trainingspak. We zijn daar niet alleen, iedereen komt kijken. En wat we op dat strand te zien krijgen is waarlijk… ongezien. De zee is sneeuwwit, zover je kijken kunt. Dat wit is zo fel dat het pijn aan d’ ogen doet. Een dikke, licht deinende ijslaag bedekt de branding. Een bevroren zee, dat vergeet een mens niet. 

Ook het vervolg van die dag herinner ik me levendig. We komen thuis van de uitstap en ik word plotsklaps ziek. Toen ik dertien was, kreeg ik niet alleen een trainingspak, ik kreeg ook de griep. 

Flor Vandekerckhove⇲

Kan je in zo’n geval over noodlot spreken?

‘Sergeant Barnes dronk net een kop thee toen hij onthoofd werd door een mortiergranaat.’

TOT HIERTOE HEB ik me, rijdend doorheen het departement Calvados in Normandië, een eind van de D-Day-stranden weg kunnen houden, en ook van de oorlogsmonumenten die daar schering en inslag zijn. Toch kan ik er niet blijvend aan ontsnappen. Binnenkort begeef ik me naar zo’n strand. Wat ik vandaag over het dorp Basly vertel, kan dienst doen als opstapje. 

Dit dorp neemt niet deel aan al het grote herinneringsgeweld van Juno, Omaha, Utah Beach… Het kerkhof telt welgeteld één oorlogsgraf van het Gemenebest, dat van Alfred Barnes, sergeant van de Royal Highlanders, die hier die op 17 juni 1944 sneuvelde. Basly was elders in handen van de Duitsers gevallen en op 6 juni alweer bevrijd door Canadezen. De dorpsschool van Basly werd door die Canadezen ingericht als veldhospitaal. 

Soldaat Bud Hannam is een van de militairen die er slachtoffers verzorgde. Hij vertelt het verhaal. De Brit Alfred James Barnes bevond zich in een weiland waar voor de soldaten een rustkamp was opgezet. Barnes dronk op 17 juni 1944 net een kop thee toen hij getroffen werd door een mortiergranaat die hem onthoofdde. Hij werd begraven bij de kerk van Saint-Georges-de-Basly. 
Ik sta erbij en kijk ernaar. 
Flor Vandekerckhove⇲

Nu bevind ik me wel in Basly, Normandië. Maar ik begon dat soort extreem korte reisverslagen lang geleden al te schrijven. In die tijd betrof het wandeltochten in Vlaanderen. Daar bestaat een boekje van: Langs Vlaamse wegen. In voettochten van 20 tot 30 kilometer wandelde Tania in 2020-21 omzeggens heel Vlaanderen af. Ook toen zette ik haar af waar ze vertrok en haalde ik haar op waar ze aankwam. Intussen zocht ik ook daar plekjes waar ik (over) kon schrijven. Dat leverde telkens een verhaal op, een impressie, een observatie, een vignet, een enkele keer ook een gedicht. 26 van die stukjes werden in 2021 verzameld in een boekje met als ondertitel ‘Een queeste naar Vlaamse identiteit’. Eresenator Jan Loones leverde het voorwoord. Dat e-boekje (70 pagina's, veel foto's) van uitgeverij De Lachende Visch is gratis voor wie erom vraagt. Vragen doe je via liefkemores@telenet.be. (Vermeld ‘Langs Vlaamse wegen’. Alleen beschikbaar in pdf.)

Paul McCartney ontmoet William S. Burroughs

Paul McCartney en William S. Burroughs tegen de achtergrond van het Oostendse Casino-Kursaal. Misschien lokt die achtergrond nieuwsgierigen naar de blog, misschien lezen ze de post.

HALVERWEGE AUGUSTUS POSTTE ik 'Kurt Cobain ontmoet William S. Burroughs'. Er kwam reactie van Kris J. Y. Verdonck: ‘Interessanter is de link tss macca en wsb.’ Dit is het jargon van de connaisseur, waarbij macca voor Paul McCartney staat en wsb voor William S. Burroughs, Bill voor de vrienden. 
In de biografie (°), waaruit ik de dingen put, blader ik terug van pagina 621 naar 450 en van 1993 maar 1966. In die tijd werkte Paul McCartney aan Eleanor Rigby., waarvan Wikipedia zegt: 'Het poplied werd hiermee een kunstvorm met een gelaagde betekenis.' Schrijver William S. Burroughs was de Verenigde Staten ontvlucht, had in Zuid-Amerika, Noord-Afrika en in Parijs gewoond en nu verbleef hij in Londen. Hij experimenteerde er met de ‘cut-up’, met audio-opnames en met film. 

’t Is via Barry Miles’ boekwinkel/kunstgalerie (°°) dat McCartney en Burroughs met elkaar in contact kwamen. Paul had wel oren naar de experimenten van het duo Burroughs-Sommerville. Bovendien werd hij geïnspireerd door het lezen van Big Table en Evergreen Review, literaire beat-tijdschriften die Barry Miles hem leende. Paul wilde een audio-equivalent van zo’n tijdschriften opzetten, een kleine opnamestudio, een plek waar dichters en muzikanten hun avant-garde-ding zouden doen, ideeën uitwisselen en naar de nieuwste ontwikkelingen in de beatmuziek luisteren. McCartney had ook een maandelijkse budget-lp op ’t oog, met fragmenten van gesprekken achter de schermen en studio-interviews. Hij stelde Sommerville voor om er samen aan te beginnen. Dat deden ze in een leegstaande woning van Ringo. Sommerville kocht de apparatuur en McCartney betaalde de rekening. Burroughs en Sommerville gingen er wonen. ‘Paul en Bill konden erg goed met elkaar opschieten. Bill legde alles uit over het snijden van drugs en er werd veel over wiet gepraat.’ Paul zegt er zelf over: ‘Tijdens onze gesprekken dacht ik erover na om deel te nemen aan cut-ups en dat soort dingen (…) maar uiteindelijk werd het voor mij meer iets van praktisch nut. Ik dacht: laat Burroughs de cut-ups doen, ik doe demo-dingen. Ik had juist Eleanor Rigby geschreven en dus ging ik op mijn vrije dagen naar de kelder. Ik had gewoon een gitaar mee en gebruikte de plek als demostudio.’  Verder ook: ‘(…) we zaten vaak te praten over al die geweldige uitvindingen (…) zoals de Dreamachine die Ian en Brion Gysin hadden gemaakt. Het was allemaal heel nieuw en heel spannend (…)’ Burroughs over Paul: ‘Hij (…) werkte aan zijn Eleanor Rigby. Ian nam zijn repetities op, zo zag ik het nummer vorm krijgen. Hoewel ik zelf niet veel van muziek afwist, zag ik dat hij wist wat hij deed. Hij was erg aardig en innemend. Een knappe jongeman, en flink doorwerkend.’
Flor Vandekerckhove⇲

(°) Barry Miles William S. Burroughs: A life. 737 p. Uitg. Weidenfeld & Nicolson. 2014. Google Translation vertaalde voor mij de citaten uit dat boek. In mijn boekenkast neemt die Miles al een beetje plaats in. Daar staat ook al Barry Miles. Allen Ginsberg. Beat poet. 2010 Virgin Books. 630 pp. © Barry Miles 1989, 2000, 2010 en Barry Miles. Beat Hotel. Allen Ginsberg, William Burroughs & Gregory Corso à Paris 1957-1963.  Uitg. Le mot et le reste. 2011. Vertaling van ’t Engels in ’t Frans Alice Volatron. 302 pp.

(°°) Biograaf Barry Miles was vanaf 1965 mede-eigenaar van die boekwinkel/kunstgalerie Indica in Londen. Burroughs’ lover, Ian Sommerville, had de elektriciteit in Miles’ winkel gelegd en ook Paul McCartney had bij het oprichten van Indica Books and Gallery geholpen. Het werd een beroemd centrum van de Londense tegencultuur uit de jaren 60.

Over tweedeverblijvers

Inzet: tekening van Francisque Poulbot (1879-1946). Waterverf en inkt. Vraagt de ene titi: ‘Heb je een hoed gevonden’. Antwoordt de andere: ‘Gevonden, hoezo? Denk je dat ik 't geld niet heb heb om mijn kleren te kopen?’

IN BREDENE, WAAR ik woon, keek ik tot voor kort uit op een dierenpark. s' Morgens groette ik emoes en kippen, de ezel, de geiten, het hangbuikvarken, hertjes, lama’s… Die tijd is voorbij. Nu groet ik ’s morgens bouwvakkers die er een flatgebouw neerpoten. Dat gebouw beheerst hier ook de conversatie. Wie koopt die appartementen? Wie zal er wonen? Iemand die de indruk geeft er meer over te weten, zegt: ‘Een derde wordt vaste bewoner, tweederde gaat naar ‘tweedeverblijvers’, eraan toevoegend, ‘zoals dat nu overal gaat aan de kust.’ Tweedeverblijver! Het woord heeft zijn plaats al in het groene boekje. 

Die tweedeverblijvers hebben, zo te horen, niet zo’n goede reputatie. Ze drijven woonprijzen omhoog, nemen niet deel aan het wijkleven, spenderen geen geld bij de lokale middenstand… Zelf heb ik daar daar geen mening over — hoe ouder ik word, hoe minder mening ik over de dingen heb. 
Deze voor mijn doen lange openingsparagraaf dient om een kort stuk over een tweedeverblijver in te leiden; niet een van Bredene, maar een van Colomby-sur-Thaon, Normandisch dorp van 417 inwoners. Daar bezat Francisque Poulbot bij leven en welzijn een huis. Hij was niet van daar, hij woonde er niet, hij was van Parijs en had in Colomby-sur-Thaon een tweede verblijf. Waarom ook niet, ’t is niet erg ver van Parijs en ’t is aan zee. Of hij daarmee de woonprijzen omhoog dreef, weet ik niet, evenmin weet ik of hij deelnam aan het wijkleven en ik weet ook niet of hij Franse francs bij de plaatselijke middenstand spendeerde, als die er al was. Wel weet ik dat deze Francisque de enige personaliteit is die met het dorp in verband gebracht wordt. Bekendheid verwierf Poulbot met zijn tekeningen van Parijse straatjochies, in het Parijse slang ‘titi’s’. (°) Hij produceerde succesrijke cartoons die zowel in de pers als in de galeries een afzet vonden, soortement Kama dus. 
Flor Vandekerckhove⇲

‘Titi parisien” is een bekende Parijse slanguitdrukking voor een ‘Parijse jongen', brutaal, vindingrijk en ondeugend kind, straatloper met een diepgaande kennis van Parijs en zijn straten, wiens archetype het personage Gavroche is in Victor Hugo’s roman Les Misérables. Bij uitbreiding is een ‘titi’ een volwassene uit de Parijse arbeidersklasse. ‘Titi’ wordt ook geassocieerd met het specifieke accent van het Parijse dialect dat steeds meer verdwijnt, behalve onder bepaalde arbeiders in de Parijse voorsteden.

Kwam Popeye met de tram naar Bredene?

‘Kwam Popeye met de tram naar Bredene?’ is een handpalmverhaal. Basis van de illustratie is de postkaart ‘Breedene s mer’ uit 1920. Aan die tramhalte creëer ik met ChatGPT een imaginaire ontmoeting tussen De Laatste Vuurtorenwachter en Popeye the Sailorman. 

HEDEN BEVIND IK me in de roaring twenties. Aan 't station van Breedene wachten mensen op de tram. Aan een tafeltje ben ik met Popeye the Sailorman aan ‘t armworstelen. Ge werpt tegen dat ik in die roaring twenties nog niet geboren ben. Neen, maar mijn vader, onze Marcel, is dat wel, hij is van 1922. Ge werpt op dat ik niet kan armworstelen met een stripfiguur, maar in mijn hoofd kan ik dat juist wél. Ge weerlegt dat ik naar de roaring twenties kan terugkeren, maar ik ben een vrij man, ik ga waar ik wil. Ge zegt dat de hele situatie bij het haar getrokken is, maar zolang ik haar heb, mag ik daaraan trekken zoveel ik wil. Wat ge niet kunt ontkennen is dat Popeye in 1929 voor het eerst in een strip terechtkomt. Ik meen te weten dat hij al vlug vanuit Amerika in Bredene verzeilt. Hij was in elk geval een held van mijn papa. Ge wilt niet weten hoeveel keer die mij gezegd heeft dat ik spinazie moet eten, net als Popeye, dat ik dan spieren zal krijgen, net als Popeye, en een schoon wijf, zoals Olive Oyl er volgens hem een was. Telkens ik onze Marcel naar mijn bord zag kijken, dacht ik: lap, ’t zal weer van die Popeye zijn!
Flor Vandekerckhove⇲

Vind hier maar eens iets om over te schrijven

Op het kerkhof van Anisy sta ik naast het graf van Madeleine Barbulée. 

OP REIS KAN ik over om het even welk dorp iets schrijven – dat is de uitdaging. Nu toef ik in Anisy, Normandisch dorp van nog geen duizend zielen en ik vermoed dat de plek mijn openingszin ferm tegenspreekt. Waarheen ik er de blik ook wend, nergens valt mijn oog op iets wat het vertellen waard is. 

Ervaring leert me dat het kerkhof in zo'n geval soelaas kan brengen. Achter het hek – schurend scharniertje – maak ik kennis met een oud besje dat ongegeneerd tegen zichzelf aan ’t spreken is. Met een schopje steekt ze grasvodden weg bij een graf dat wellicht ook ’t hare worden zal. Ik spreek haar aan en vraag of er beroemdheden op ’t kerkhof liggen. Ze neemt me op sleeptouw – sluffer sluffer – naar gene zijde van de kerk, waar ze op een grafsteen wijst die moeite doet om de tand des tijds te doorstaan. Daar ligt Madeleine Barbulée, zegt ze. Ik heb geen idee, maar schrijf de naam op. Ze zegt nog een en ander dat ik niet versta, waarna ze zich weer naar de andere kant van de kerk sluffert. Ik blijf nog even rond het graf hangen, zoek tevergeefs naar leesbaarheid, neem een foto die bewijst dat ik er geweest ben. Ik verlaat Anisy en continueer mijn reis doorheen Calvados, Normandië.
Veel dagen later, lang nadat de reis is afgelopen, zoek ik de naam op. Madeleine Barbulée is een Franse actrice, goed voor 150 toneelstukken en 300 films. Ze overlijdt in Parijs, wordt gecremeerd in Père-Lachaise en is inderdaad begraven op het kerkhof van Anisy, naast haar zus en ouders. Waardoor ze er onverhoeds voor zorgt dat ik ook over dit inspiratieloze gat in Calvados een stukje schrijven kan. 
Flor Vandekerckhove⇲

Nu bevind ik me wel in Anisy, Normandië. Maar ik begon zo'n extreem korte reisverslagen lang geleden al te schrijven. In die tijd betrof het wandeltochten in Vlaanderen. Daar bestaat een boekje van: Langs Vlaamse wegen. In voettochten van 20 tot 30 kilometer wandelde Tania in 2020-21 omzeggens heel Vlaanderen af. Ook toen zette ik haar af waar ze vertrok en haalde ik haar op waar ze aankwam. Intussen zocht ik ook daar plekjes waar ik (over) kon schrijven. Dat leverde telkens een verhaal op, een impressie, een observatie, een vignet, een enkele keer ook een gedicht. 26 van die stukjes werden in 2021 verzameld in een boekje met als ondertitel ‘Een queeste naar Vlaamse identiteit’. Eresenator Jan Loones leverde het voorwoord. Dat e-boekje (70 pagina's, veel foto's) van uitgeverij De Lachende Visch is gratis voor wie erom vraagt. Vragen doe je via liefkemores@telenet.be. (Vermeld ‘Langs Vlaamse wegen’. Alleen beschikbaar in pdf.)

Najaarsstorm, namedropping en sirtaki

Zo ziet deze bende sirtakidansende schrijvers er uit. 

OVER MIJN DOENING raast op 23 oktober de eerste najaarsstorm. Omdat mijn woning in een trekgat staat, blijf ik binnen. Waarmee hou ik me bezig in zo’n weer? Jean-Marie Berckmans heb ik niet in huis, die kan ik niet lezen. Deze zomer verscheen nochtans zijn fel bejubelde Barakstad JMH Gebundeld. Elke openbare bib moet dat boek aanbieden, vind ik. Daarom weigert de boekenconsument in mij tot de koopdaad over te gaan, ik wacht tot de bib plooit. Van Hubert Selby Jr. heb ik ook niets liggen. Hij is nochtans de auteur van Requiem for a dream, boek dat Darren Aronofsky verfilmd heeft. Zijn Last exit to Brooklyn staat evenmin in mijn kast, boek dat ook over ‘Tralala’ gaat, die ik ken als de meid die zeelieden oppikt, meeneemt naar een kamer, ze daar bewusteloos slaat en berooft. Die Hubert Selby Jr. staat niet in mijn boekenkast, maar wel hoog in mijn aanzien, omdat hij een CD gemaakt heeft met mijn goede maat Nick Tosches. Lees ik tijdens deze najaarsstorm een boek van John Fante? Neen, Fante ligt hier niet. Op ’t internet zie ik wel Thuiskomst staan, waarin Fantes held, Arturo Bandini, welja, thuiskomt. Ook kan ik op Netflix naar Wait Until Spring, Bandini kijken, film van Dominique Deruddere. Herbert Huncke dan. Ik kan The Herbert Huncke Reader (1997) bij Amazon kopen, maar daar kost de editie met hardcover al 340 knotsen. Dan kijk ik liever naar een video waarin Huncke uit zijn Elsie John voorleest. Waardoor we in mijn hoofd bij Thomas Pynchon belanden en de goeie ouwe site van dbnl, waarin Irma van Dams vertaling van Pynchons Low-lands staat, Laaglanden, maar dat heb ik tijdens een van de zomerse zomerhittegolven al gelezen – ook toen kwam ik niet buiten. Als ik al die boeken niet lees, wat doe ik dan tijdens de storm? Wel, ik schuif stoelen en tafels aan de kant en in een lange rij dans ik de sirtaki met de schrijvers van die boeken. We dansen tot we er uitgeput bij neervallen, zoals ook de storm ten lange leste doet.

Flor Vandekerckhove⇲

Op zo'n plek zet ik dan de tent op

Links: onze slaapplaats voor de nacht. — Midden: tableau van Jacques Bouyssou (olie op doek, 63 x 80 cm.) – 

Rechts: selfie met zicht op de pier.

9 oktober in Normandië. – IK GA JE zeggen hoe ’t gaat. Daar waar Tania de wandeling start, neem ik het stuur in handen. In dit geval is dat in Vierville-sur-Mer. In weer en wind – vandaag is dat vooral regen en wind – gaat Tania op pad. Zelf rij ik naar de plek waar ze die dag denkt op te houden. In dit geval: Grandcamp-Maisy. Daar plaats ik de auto op de mooiste plek die een mens zich kan indenken: op de dijk, vlak naast de pier, onbetaalbaar zeezicht incluis. 'Normandischer' wordt het niet. Zie mij hier staan! Die plek is zo idyllisch dat een mens spontaan zegt: ‘Dit moet geschilderd worden.’ Dat zei eerder ook al Jacques Bouyssou die de daad bij het woord voegde. Hier beneden deze dijk schilderde hij een tableautje van het strand bij eb, dat hij Les Pêcheurs de Crevettes titelde. Indrukwekkende lucht, vind ik. Die Bouyssou was ook niet niemand. Hij mocht zich ‘peintre officiël de la Marine française’ noemen en exposeerde in New-York, San Francisco, Tokyo, Taïpei en Caracas. 

Nu heb ik nog niets gezegd over wat achter me te zien is. Laat het me als volgt samenvatten: ik ga eens kijken waar we vanavond in deze vissershaven lekker kunnen eten.
Flor Vandekerckhove⇲

Nu bevind ik me wel in Grandcamp-Maisy, Normandië. Maar ik begon deze extreem korte reisverslagen lang geleden te schrijven. Toen waren ’t wandeltochten in Vlaanderen. Daar bestaat een boekje van: Langs Vlaamse wegen. In voettochten van 20 tot 30 kilometer wandelde Tania in 2020-21 omzeggens heel Vlaanderen af. Ook toen zette ik haar af waar ze vertrok en haalde ik haar op waar ze aankwam. Intussen zocht ik ook daar plekjes waar ik (over) kon schrijven. Dat leverde telkens een verhaal op, een impressie, een observatie, een vignet, een enkele keer ook een gedicht. 26 van die stukjes werden in 2021 verzameld in een boekje met als ondertitel ‘Een queeste naar Vlaamse identiteit’. Eresenator Jan Loones leverde het voorwoord. Dat e-boekje (70 pagina's, veel foto's) van uitgeverij De Lachende Visch is gratis voor wie erom vraagt. Vragen doe je via liefkemores@telenet.be. (Vermeld ‘Langs Vlaamse wegen’. Alleen beschikbaar in pdf.)

De dans van de babyboomers

Deze vernuftige constructie vertrekt van een foto op de FB-pagina van wijlen Glenn Vermoortel (†). We zien het interieur van dancing King, Oostende. In een imaginaire ontmoeting dansen mij onbekende jongeren daar samen met mij de twist.

MET WELKE DANS vereenzelvig je de babyboomers? Voor mij is dat een hele moeilijke, omdat ik er op de dansvloer niets van terechtbreng. Ja, de tango slow, dat gaat wel, de frotter, een dans waarbij je aan één tegel genoeg hebt. Bovendien wordt zo’n slow in complete duisternis gedanst, wat foute passen aan het zicht onttrekt. Maar de frotter telt hier niet mee, die is als ’t ware van alle tijden. De swing telt evenmin, die wordt door mijn generatie wel gedanst, maar da’s toch meer iets van de jaren dertig. 
Ik had makkers die goed met de Sirtaki (1964) overweg konden, de moeder van alle lijndansen. Met hun verloofdes namen ze in een lange rij heel de dansvloer in beslag. Ik daarentegen moest wachten op La Bamba, maar ik weet niet of je de kusjesdans een echte dans mag noemen. Ik denk trouwens dat La Bamba aan de grondslag van de Lambada ligt, dat hoor je aan al die a-klanken, maar dan zitten we al bij de volgende generaties. Iets als de lambada hadden wij in onze tijd nooit durven te dansen. Bij ons was de Boerinnekesdans (1957) het verste dat je rokkenzwaaiend kon gaan: tot juist bovenaan de knie. Ook die Boerinnekesdans heeft trouwens school gemaakt. De Vogeltjesdans was er in 1980 de opvolger van, maar een vooruitgang was het niet. 
Voor mij is en blijft dé dans van mijn generatie verbonden met Een onvergetelijk moment met Marie-Claire. Ge moet u dat voorstellen. Ge zijt elf, twaalf jaar en de twist van Chubby Checker staat week na week vooraan in de hitparades. Ah, hoe hebben we die keer gedanst, Marie-Claire en ik. Ik heb mezelf daar waarlijk overtroffen. We hebben daar getwist van acht tot tien. En toen we na afloop van het Volksbal haastig op weg naar huis waren, hoorden we dat er nog een bisnummer aankwam. Toen hebben we elkaar aangekeken, Marie-Claire en ik, en in een verstandhouding die maar zelden tussen tieners voorkomt zijn we hand in hand naar dat plein teruggelopen, om ook die laatste twist nog mee te pikken. 
Flor Vandekerckhove⇲

Op reis krijgt elk dorp zijn verhaal

Net wanneer ik met lege handen het dorp verlaat, snelt het surrealisme-light me te hulp. Aan de graskant word ik plotsklaps getuige van een historische schaakpartij.

IN HET NORMANDISCHE MATHIEU ga ik op zoek naar een gebouw met een verhaal, een gebouw dat château heet, mesnil of manoir. (°) Er is daar bijvoorbeeld een chateau du Mesnil, kasteel dat me bijzonder interesseert omdat het château en mesnil combineert. Het gebouw torst enige geschiedenis en is nog altijd in privébezit. Waarbij een mens zich afvraagt: hebben die eigenaars historische rechten of is 't nouveau riche? Misschien kan ik aanbellen en het eens vragen. Helaas pindakaas, al wat ik in Mathieu vind is een inspiratieloze chemin du Mesnil. Geen château die du Mesnil heet, geen manoir, niemendal. Ik verlaat het dorp met lege handen. 

Vlak buiten Mathieu vind ik dan toch iets. Ik zet de auto aan de kant, negeer de afsluitende ketting die me daar weg wil houden en begeef me te voet naar de oprijlaan van wel vijfhonderd meter lang. Daar houdt een bord ‘Chiens dangereux’ – meervoud! – me toch nog tegen. Op die afstand kan ik het gebouw niet beoordelen. Manoir? Mesnil? Château? Hoor ik in de verte de honden al blaffen? Haalt de eigenaar nu een tweeloop van de muur? Kan zo iemand nog altijd zijn pachters mobiliseren om me, gewapend met rieken, van het domein weg te jagen?
Eens ik me dingen begin in te beelden is er geen houden aan. De graskant verandert in een imaginaire ontmoetingsplaats. Voor mijn ogen ontplooit zich een schaakpartij tussen Marcel Duchamp en John Cage. (°°) Alexina Duchamp kijkt toe. De twee spelen de partij op een electronisch bord, ontworpen door Lowell Cross. Elke zet activeert geluiden en wijzigt de livemuziek. Waardoor mijn bezoek aan Mathieu toch nog een verhaal oplevert. 
Flor Vandekerckhove⇲

(°) Een château heeft torens en een toegangspoort, het kan een pigeonière hebben, omwallingen en een ophaalbrug. Het is van de hogere adel. Een manoir is het landhuis van een rijke burger of lagere edelman. Een mesnil is een landgoed of gehucht, centrum van landbouwgrond, ik weet niet zeker of het ook een gebouw is, een herenboerderij bijvoorbeeld (Google krijgt ‘mesnil’ niet in ’t Nederlands vertaald). Het AI-overzicht zegt: 'Het woord mesnil (of ménil, maisnil) verwijst in het Oudfrans naar een landgoed, een kleine boerderij, een buitenhuis of een gehucht.' Wat ik rondrijdend in Normandië leer is dat de termen te combineren zijn. Zo is er in Mathieu een château du Mesnil dat ik weliswaar niet heb kunnen vinden. Hiernaast, op de foto, sta ik, zo getuigt het straatnaambord, op de Chemin du Mesnil. Geen Châteu te zien.

(°°) Deze legendarische schaakpartij, getiteld Reunion, vond plaats op 5 maart 1968 in het Ryerson Theatre in Toronto, Canada. Het optreden begon om 20,30 uur 's avonds en duurde tot ongeveer 01,00 uur ’s nachts. Het was tevens het allerlaatste publieke podiumoptreden van Marcel Duchamp, die zeven maanden later overleed. De foto die ik schaamteloos inpik om die schaakpartij naar mij toe te halen is van Shigeko Kubota.