Rien à déclarer? Valt wroeging te declareren?

In Gatteville-le-Phare leun ik tegen een monumentje, een miniatuurvuurtoren ter ere van de moeder Gods, stella maris, sterre der zee. Inzet: het voorwerp dat ik elders ontvreemd heb.

’T KOMT, DENK IK, door de douanecontroles. Een mens had in die tijd altijd wel iets weg te steken: langspeelplaten of sigaren, drank of verse boter, hasj, weed of kledingstukken, er was altijd wel iets… Aan dat altijd iets hou ik nog steeds iets over. Telkens ik zo’n oude douanepost passeer en ’t land uitrij, krijgt mijn moraal aanvoelen een deuk. In ’t buitenland doe ik dingen die ik thuis nooit zou doen. Wanneer ik daarna ’t land weer inrij heb ik altijd iets weg te steken, ook vandaag nog, ja. ’t Is niet langer smokkelwaar, maar ’t is toch telkens iets. 
In Azeville, Manche, Normandië, wacht ik aan de kerk op Tania wier wandeling daar eindigt. Ik groet boeren & boerinnen, stap rond de kerk, aanschouw vervallen graven en ontdek op een vensterbank een doorroest artefact. Ik monster het product van vakmanschap, herken in het roestig ijzerwerk de oude sleutel van de kerkpoort. De poort is nieuw, de sleutel oud, ’t is iets van vroeger. Ik neem de sleutel mee. Trofee. Souvenir.
’s Anderendaags parkeer ik de wagen in Gatteville-le-Phare, naast de vuurtoren. Ik leun tegen een monumentje ter ere van de Moedermaagd, stella maris, sterre der zee. Als een baken leidt Maria zeelui veilig naar huis. Uit mijn schoudertas haal ik de sleutel die ik in Azeville meegenomen heb. Dan gebeurt iets. Een vlaag van wroeging overvalt me. 
Ik schets u het probleem waarmee ik tegelijk geconfronteerd wordt. Sinds hij zich heeft laten ontdopen kan deze oud-katholiek met zo’n wandaad niet meer naar de biecht. Wat kan ik wel nog doen? In een goddeloze poging om recht te trekken wat krom is, beslis ik het artefact aan Maria, ster der zee, te offeren. Ik doe afstand van mijn trofee en leg de sleutel op de gemetselde rand van het monumentje. 
Tania komt thuis van de wandeling. We eten, vertellen, plannen de volgende dag. Onder het zwaailicht van de vuurtoren – da’s altijd een beetje thuiskomen — passeren we een zalige nacht. ’s Anderendaags plooien we de tent op. Ik loop nog eens tot bij het monumentje en neem de sleutel weer met me mee. 
Flor Vandekerckhove⇲

Nu bevind ik me wel in Gatteville-le-Phare, Normandië. Maar ik begon zo'n extreem korte reisverslagen lang geleden te schrijven. In die tijd betrof het wandeltochten in Vlaanderen. Daar bestaat een boekje van: Langs Vlaamse wegen. In voettochten van 20, 30 kilometer wandelde Tania in 2020-21 omzeggens heel Vlaanderen af. Ook toen zette ik haar af waar ze vertrok en haalde haar op waar ze aankwam. Intussen zocht ik ook daar plekjes waar ik (over) kon schrijven. Dat leverde telkens een verhaal op, een impressie, een observatie, een vignet, een enkele keer ook een gedicht. 26 van die stukjes werden in 2021 verzameld in een boekje met als ondertitel ‘Een queeste naar Vlaamse identiteit’. Eresenator Jan Loones leverde het voorwoord. Dat e-boekje (70 pagina's, veel foto's) van uitgeverij De Lachende Visch is gratis voor wie erom vraagt. Vragen doe je via liefkemores@telenet.be. (Vermeld ‘Langs Vlaamse wegen’. Alleen beschikbaar in pdf.)

‘Meestal is ’t zo dat ik, Lange Nelle naderend, op iets stoot dat me van pas komt.’

Van dit mild surrealistische verhaal bestaat ook een filmpje, gelardeerd met beelden die ChatGPT erbij bedacht heeft. Je moet eens kijken: Nuldebotten, de video.⇲

Nuldebotten — IK ZEG WEL dat het wandelen is en nadenken, maar eigenlijk is ’t kuieren, met de handen op de rug, en mijmeren, in dit geval over een tijd waarin omzeggens iedereen in ’t land plat Roeselaars sprak. Alzo kuierend & mijmerend haal ik me een achterland voor de geest, een land dat onbebouwd was, plat & glad, waarop iedereen met laarzen aan, die ze botten noemden, met elkaar Roeselaars stond te spreken. Aan die tijd denk ik dan, terwijl ik meter na meter, moeizaam wegens oude botten, verder wandel, terwijl ik eigenlijk kuieren zeggen moet. Aan die tijd kwam voorgoed een einde toen Oostende plotsklaps als een vloedgolf uit de zee oprees, waardoor het platte, natte achterland overspoeld werd door stedelingen die een taal spraken die nog niet bestond, waardoor niemand hen verstond en een waar probleem ontstond, dat niemand zich vandaag nog voor kan stellen, behalve ik. Aan zo’n dingen denk ik dan, almaar verder wandelend, terwijl het eigenlijk mijmeren en kuieren is, met de handen op de rug, Lange Nelle tegemoet en beseffend dat ik voor dat denken, dat eigenlijk mijmeren is, nog een knallend slot bedenken moet, omdat het anders alleen maar botte onzin blijft en een doorn in het oog van wie dit stuk tot hier gelezen heeft. Meestal is ’t dan zo dat ik, Lange Nelle zeer dicht naderend, op iets stoot dat bij vloed komt aanspoelen en me goed van pas komt om een licht surrealistisch verhaal als dit af te ronden, maar deze keer is ’t anders en spoelt er nuldebotten aan. 

Flor Vandekerckhove⇲

In 2022 publiceerde uitgeverij De Lachende Visch Honderd titelloze verhalen van Flor Vandekerckhove, telkens niet meer dan één alinea lang. Alfons Vandenbussche, Flors oud-leraar Nederlands, leidt de bundel in. 

Een lezer zegt over het boek: ‘Ik heb de afgelopen tijd met veel bewondering uw teksten in 100 Titelloze gelezen. Sommige heb ik meerdere keren herlezen en nauwkeurig geanalyseerd. Niet alleen omdat ik ze bijzonder waardeer, maar ook omdat ik probeer te ontdekken hoe ze werken: hoe u met weinig woorden een wereld oproept, hoe humor en melancholie samengaan en hoe u soms met een enkele zin een heel ander licht op een verhaal werpt. Ik heb er veel van opgestoken. Uw teksten hebben me aan het denken gezet over mijn eigen schrijven en me op ideeën gebracht waar ik hopelijk mijn voordeel mee kan doen.’ (Jan Schuuring, Harderwijk, Nederland)

Zoals alle e-boeken van uitgeverij De Lachende Visch is ook Honderd titelloze verhalen gratis voor elkeen die erom vraagt. Doe het nu en het boek valt vandaag nog in je mailbox. Doe het meteen 

via liefkemores@telenet.be⇲ (zeg pdf of epub en vermeld de titel.)

Oorlogstoerisme

Dat ik graag naast de kwestie schrijf, betekent niet dat ik ernaast kijk. Uit mijn tas haal ik twaalf folders van musea die ik op mijn weg gepasseerd ben. 

WE ZIJN VEERTIEN dagen op reis geweest, van 4 tot 18 oktober. Normandië. Tania ging er wandelen, ik zocht elke dag iets om over te schrijven. Dat ging goed, Tania stapte 250 kilometer, ik kwam thuis met dertien verhalen. Dit op twee na laatste reisverhaal brengt je naar Sainte-Marie-Du-Mont. Achter me ligt het D-Day Museum en daar nog achter ligt Utah Beach, een met bloed, oorlog en geschiedenis beladen strand.
Wanneer Tania die avond het bilan van haar 250 kilometer opmaakt, zegt ze dat ze een overdaad aan memorialen, musea, standbeelden, oorlogskerkhoven en goedbewaarde legerobjecten gepasseerd is, artefacten die aan de landing in Normandië herinneren. Daarover heb ik dan weer nauwelijks iets geschreven. Dat komt doordat ik graag naast de kwestie schrijf. Wat niet betekent dat ik ernaast kijk. Uit mijn tas haal ik twaalf folders van musea die ik op mijn weg ben gepasseerd. Op de parkings heb ik telkens mobilhomes zien staan. De nummerplaten waren Frans, de chauffeurs spraken steevast Engels. Met zo’n mobilhomes rijden Britten, Amerikanen en Canadezen in Normandië van strand naar strand, naar plekken waarover vaders en grootvaders hen verteld hebben: Sword, Juno, Gold, Omaha en Utah. Op die stranden, bij die musea, worden ze opgewacht door Franse gidsen die hen begeleiden in een Engels dat sterk aan de komedieserie Allo ‘Allo! liet denken.
Flor Vandekerckhove⇲  

Nu bevind ik me wel in Sainte-Marie-Du-Mont, Normandië. Maar ik begon zo'n extreem korte reisverslagen lang geleden al te schrijven. In die tijd betrof het wandeltochten in Vlaanderen. Daar bestaat een boekje van: Langs Vlaamse wegen. In voettochten van 20, 30 kilometer wandelde Tania in 2020-21 omzeggens heel Vlaanderen af. Ook toen zette ik haar af waar ze vertrok en haalde haar op waar ze aankwam. Intussen zocht ik ook daar plekjes waar ik (over) kon schrijven. Dat leverde telkens een verhaal op, een impressie, een observatie, een vignet, een enkele keer ook een gedicht. 26 van die stukjes werden in 2021 verzameld in een boekje met als ondertitel ‘Een queeste naar Vlaamse identiteit’. Eresenator Jan Loones leverde het voorwoord. Dat e-boekje (70 pagina's, veel foto's) van uitgeverij De Lachende Visch is gratis voor wie erom vraagt. Vragen doe je via liefkemores@telenet.be. (Vermeld ‘Langs Vlaamse wegen’. Alleen beschikbaar in pdf.)

Waarom ik Fort Napoleon niet bezoek

Links: Fort Napoleon, zoals ik het in mijn kindertijd gekend heb. Rechts, zoals het daar nu is.

ALS KIND BEGAF ik me graag op onbekend terrein, vooral als dat onbekende ook verboden was. Daar zocht ik ’t avontuur: een bunker die slecht dichtgemetseld bleek, een verbrijzeld raam dat uitdaagde, prikkeldraad die genegeerd moest worden, de achterkant van een gesloten etablissement, een gang onder de duinen… Al die plekken zijn nu verdwenen. Ze werden gesaneerd, afgebroken, gerenoveerd, verstopt, verwijderd. Ze bestaan alleen nog in mijn hoofd. Op mijn wandelingen wek ik ze graag tot leven. Daardoor ook komt het dat ik het Fort Napoleon nooit bezoek, mooi gerenoveerd als het is, staat het mijn herinnering in de weg. 
Flor Vandekerckhove⇲

Een grenzeloze beeldhouwster

Links: Les Braves, werk van Anilore Banon (inzet). Rechts: been there.

ANILORE BANON (°1957) IS een Franse beeldhouwster. Ze is ook kosmopoliet, geboren in Casablanca en in de loop der jaren al thuisgekomen in woonsten die zich Parijs bevinden, Los Angeles, Peking, Milaan en New York. 
In 2004 heeft ze in Saint-Laurent-sur-Mer, op het strand Omaha Beach, een monument gecreëerd, Les Braves, De helden. De naam verwijst naar de mannen die op D-Day de stranden van Normandië bestormen. 
Dit is wat ik over die figuren lees en wat Google voor mij vertaalt: ‘De sculpturen van Anilore Banon staan ​​rechtop, rechtop zoals de lichamen van onze voorouders en zoals die van ons al 10 miljoen jaar, rechtop zoals de tempelzuilen van onze culturen al 10.000 jaar, rechtop als een plechtig offer aan de mensheid en God, rechtop als een proclamatie, een waarschuwing, een afschrikking, rechtop zoals nieuwsgierigheid, waakzaamheid, vooruitziendheid, rechtop zoals vrijheid, verantwoordelijkheid, waardigheid.’ Ik zeg maar wat er staat hé, ge ziet dat de grote woorden niet geschuwd worden.
Nu werkt Banon aan een beeldhouwwerk bestemd voor… de maan. 'Vitae' zal het licht van een miljoen handafdrukken naar ons toesturen. Google vertaalt weer: 'Meer dan 20.000 jaar geleden brachten vroege mensen hun handafdrukken aan op de wanden van de grot; vandaag de dag weerspiegelt Vitae (…) dit oeroude gebaar. Vitae verbindt de mensheid met haar wortels, met haar essentie, en nodigt ons uit om simpelweg te "zijn".' Lichtgevend als de sculptuur is, zullen we er hier, op aarde, een signaal van kunnen opvangen. Ik vat dat nu wel in twee zinnen samen, maar ge begrijpt dat Banon bijlange zover nog niet is. Wel heeft ze die handafdrukken al in alle continenten verzameld en er wordt, lees ik, ook al op Cape Canaveral met de idee geëxperimenteerd. Er valt nog veel meer over dat maanproject te vertellen, maar ik voel weerzin om dat ook te doen. Is het de pretentie ervan die me tegenstaat? Misschien moet ik er eerst nog een beetje over nadenken. Laat het u niet tegenhouden om zelf te kijken: Vitae⇲. 

Flor Vandekerckhove⇲

Nu bevind ik me wel in Saint-Laurent-sur-Mer, Normandië. Maar zo'n extreem korte reisverslagen begon ik lang geleden al te schrijven. In die tijd betrof het wandeltochten in Vlaanderen. Daar bestaat een boekje van: Langs Vlaamse wegen. In voettochten van 20 tot 30 kilometer wandelde Tania in 2020-21 omzeggens heel Vlaanderen af. Ook toen zette ik haar af waar ze vertrok en haalde ik haar op waar ze aankwam. Intussen zocht ik ook daar plekjes waar ik (over) kon schrijven. Dat leverde telkens een verhaal op, een impressie, een observatie, een vignet, een enkele keer een gedicht. 26 van die stukjes werden in 2021 verzameld in een boekje met als ondertitel ‘Een queeste naar Vlaamse identiteit’. Eresenator Jan Loones leverde het voorwoord. Dat e-boekje (70 pagina's, veel foto's) van uitgeverij De Lachende Visch is gratis voor wie erom vraagt. Vragen doe je via liefkemores@telenet.be. (Vermeld ‘Langs Vlaamse wegen’. Alleen beschikbaar in pdf.)

Oostendse varianten op de Faust-sage

‘Op de Boulevard van Iseghem woonde vroeger een viswuuf en z’had zij haar ziele aan de duivel verkocht.’ (Vertrekpunt van bovenstaande imaginaire ontmoeting is een postkaart uit 1923, links.)

FAUST IS EEN van de grote sagen uit de folklore: een geleerde verkoopt zijn ziel aan de duivel, in ruil voor onbeperkte kennis, macht en genot. Het verhaal schopt het via Goethe tot in de wereldliteratuur. 
Niet alleen geleerden verkopen hun ziel. Ook bluesmuzikant Robert Johnson deed het en er bestaat een toneelstuk (en een film) over violist Paganini die ’t zelfde doet. In Oostende zijn vooral vissers voor zoiets te vinden. Daarvan getuigen elf mensen in de onvolprezen Vlaamse Volksverhalenbank. Zo is er deze toch erg gedetailleerde getuigenis die in 1958 werd opgetekend: ‘Mijn nonkel Henri had z’n ziele verkocht aan den duivel. Wè z’hebben dat zo dikwijls verteld. D’r kwam dan altijd een boot langs zij varen en dat er duivels aan boord waren! Zovele! En ze kwamen zo dikwijls langs als z’ under korre smeten. ’t Was vis in en d’ andere die d’r nevens vaarden vangden niks. Dat was de duivel die daartussen zat, zeien ze.’ Er is meer dan één visser die zo’n duivelspact aanging, en altijd zijn er wonderbare visvangsten mee gemoeid. Er is ook een variante die zich afspeelt op wat nu de Oosteroever heet: Hoe je framasson wordt…
Zo’n pact sluiten loopt altijd slecht af. Ten lange leste komt Mephistopheles, zoals afgesproken, je ziel halen. Dat is ook wat Oostendenaar Charlie Vanmale moest meemaken: ‘Ze vertelden wê, e zekere Charlie van Male. Da was e vint en j’aa zen ziele verkocht an den düvel. Ze zaait dat, weet je wê. Enne ja, onz’in zèè waren, die vent koste nooit allèène de wacht optrekken. “Want”, Zeiten, “on’k ollèène de wacht optrekken”,”’t kommen ossan bootjes tegen ’t schip.” Mo den deen die bie em stoent ’n zaag da nie. En op e zekere kèèr awo, ter was e schip niewo, en j’aad an boord gelopen. Enne ze kwamen an boord geroeid mê de boot en met de menschen der in. En d’r mocht gin èèn an boord komen, want dat was den düvel die achter de ziele kwam. Dat is waar gebeurd.’
Soms loopt het al mis van bij de start. Dat is wat deze visverkoopster overkomen is: ‘Op de Boulevard van Iseghem woonde daar vroeger een viswijf en z’had zij haar ziele aan de duivel verkocht. En z’ is ter haast zot van geworden, al die duivels kwamen altijd achter haar en als ze aan haar viskarre stond begost ze ineens te roepen en te tieren: ze zijn daar weer. En niemand zag etwa. Dat waren die duivels he, maar ze koste zij dat maar allene zien.’ 
Flor Vandekerckhove⇲

Waarom ik zo graag de kusten doe

Op Seurats schilderij uit de XIXde eeuw herken ik de plek waar ik me twee eeuwen later bevind.

TANIA HEEFT IN Frankrijk vijf verschillende routepaden die ze bewandelt. Met de wagen zet ik haar af waar ze die dag start, ik haal haar op waar ze er de brui aan geeft. Intussen zoek ik een plek om (over) te schrijven. Soms loopt zo’n routepad over berg & dal in verre binnenlanden, echt van nowhere naar nowhere. Da’s prettig voor de wandelaar, maar een karwei voor de schrijver. Ik kan je wel zeggen dat het niet altijd gemakkelijk is om over nowhere een reisverhaal af te leveren. ’t Liefst heb ik daarom de kusten. Er is altijd wel een schrijver die er z'n vulpen leeg geschreven heeft of een beroemde toerist die in zee gesukkeld is. Daar kan ik dan iets over vertellen. Of er is een beroemde schilder gepasseerd, zoals Georges Seurat in Port-en-Bessin-Huppain waar ik nu ben. Seurat deed dat wel meer, in kustdorpen schilderen, zo ook in Le Crotoy, waar ik de auto in 2023 parkeerde. Voor mij is het een prettig weerzien. Ik heb trouwens nóg iets over hem staan, iets waarin ik diens beroemde Dimanche d’été à la Grande Jatte vergelijk met een soortgelijk werk van Paul Signac, die andere grondlegger van het neo-impressionnisme.

Wat wil je dat ik nog meer zeg? Ik neem een selfie op de pier en kan op een schilderij van Seurat exact de plek aanduiden waar ik nu sta. Achter mijn rug rijst het gebergte waarop Seurat die dag zijn ezel heeft geplant. Wanneer ik die pier weer afloop, passeer ik een vismarktje dat in Oostende ‘de trap’ heet. In Seurats tijd stond daar ook al een gebouwtje, zie ik. Is 't niet altijd prettig op een plek te komen waar de tijden door elkaar heen lopen?
Flor Vandekerckhove⇲

Nu bevind ik me wel in Port-en-Bessin-Huppain, Normandië. Maar ik begon zo'n extreem korte reisverslagen lang geleden al te schrijven. In die tijd betrof het wandeltochten in Vlaanderen. Daar bestaat een boekje van: Langs Vlaamse wegen. In voettochten van 20 tot 30 kilometer wandelde Tania in 2020-21 omzeggens heel Vlaanderen af. Net als nu zette ik haar toen af waar ze vertrok en haalde ik haar op waar ze aankwam. Intussen zocht ik ook daar plekjes waar ik (over) kon schrijven. Dat leverde telkens een verhaal op, een impressie, een observatie, een vignet, een enkele keer ook een gedicht. 26 van die stukjes werden in 2021 verzameld in een boekje met als ondertitel ‘Een queeste naar Vlaamse identiteit’. Eresenator Jan Loones leverde het voorwoord. Dat e-boekje (70 pagina's, veel foto's) van uitgeverij De Lachende Visch is gratis voor wie erom vraagt. Vragen doe je via liefkemores@telenet.be. (Vermeld ‘Langs Vlaamse wegen’. Alleen beschikbaar in pdf.)

Wat Joseph Conrad al niet meemaakt

Links: de ‘five o'clock' in hotel Glibert, Bredene. Zo’n five o’clock was een salon, speciaal ingericht om de middagthee te nuttigen. Een plek die we vandaag hotellounge, cocktailbar of tearoom zouden noemen. Rechts: tijdens een imaginaire ontmoeting zitten Anne Carson, Nobelprijswinnaar literatuur 2026, en De Laatste Vuurtorenwachter samen in de five o’clock van hotel Glibert.

RUSTIG SURFEND OVER de oneindigheid van tinternet passeert u onverhoeds een plek waar Anne Carson en De Laatste Vuurtorenwachter een salontafeltje delen. Die plek is het al lang verdwenen hotel Glibert in Bredene. U bent getuige van een imaginaire ontmoeting die grenzen van tijd en ruimte opblaast. 
Wrong Norma (°), jongste boek van Nobelprijswinnares Carson, lijkt welhaast voor mij persoonlijk geschreven. Het verzamelt korte stukjes, zoals ik die zelf graag schrijf. Die stukjes bevinden zich op het raakvlak van verschillende genres, waar veel van mijn posts zich ook bevinden. Wikipedia zegt prozagedichten. De stukjes in de bundel hebben zo te zien niets met elkaar te maken en wanneer ik er eentje uitpik, lees ik daarin velerlei dat evenmin met elkaar te maken heeft.

Omdat ik onlangs nog met Joseph Conrad op een terras van de Oostendse Oosteroever zat – nóg zo'n imaginaire ontmoeting – kies ik uit Carsons bundel An Evening With Joseph Conrad. Openen doet het met ‘Once’. Ooit passeerde ze iemand die haar aan Joseph Conrad liet denken. Alle alinea’s die volgen beginnen eveneens met Once, eens gebeurde dit, eens gebeurde dat. Ze vertelt over een doopsel waarop ze eens uitgenodigd werd. Conrad zou de omgeving goed in zich opnemen, schrijft ze. Waarna ze de omgeving goed in zich opneemt. Haar valt daarbij een witbrood op, waarvan niemand eet. Conrad beseft dat hij zijn notitieboekje thuis heeft laten liggen. Enige bespiegelingen over wit, onderbroken door ‘Once Conrad shot himself in the chest. Not much is known about that.’ Volgen losse gedachten, waarvan weer eentje over Conrad. In de slotalinea, die begint met ‘Once the party had ended’, vraagt ze de gastvrouw naar het onaangetaste witbrood, wellicht een fetisj, in elk geval iets met betekenis, ‘misschien heb ik zelfs wel uit Lacan geciteerd.’ Ah, zegt de gastvrouw, de gasten verkozen gewoon de cakes.

Voor zo’n verhaal doe ik mijn hoed af, een baret in mijn geval. An Evening With Joseph Conrad gaat niet bepaald ergens over, maar al de woorden die nodig zijn staan erin, ze staan op de juiste plaats en geen ervan valt te schrappen. An Evening With Joseph Conrad leert me wat ik al wist: ’t is naast de kwestie dat de dingen zich literair openbaren. En wat ik ook al wist: ik heb nog veel te leren.
Ik vraag Anne Carson nog of ze Odiel Defraye kent (‘neen’), Judy Garland (‘ja’) en Mistinguett (‘ja’), drie mensen waarmee ik soortgelijke imaginaire ontmoetingen aan 't plannen ben. Waarna het weer eens tijd wordt om elk ons weegs te gaan, zij naar Canada, ik naar nergens. 
Flor Vandekerckhove⇲

(°) Anne Carson. Wrong Norma. 2024. Uitgeverij Vintage Publishing. 192 p. Het boek werd (nog) niet in ’t Nederlands vertaald.

Al wat ge weet is dat het vooruit moet gaan

Links: herdenkingsplek van Stanley Hollis. Midden: beeldhouwer Louis Valtat, in 1904 getekend door Auguste Renoir. Rechts: Voie du Débarquement.

IN VER-SUR-MER heeft beeldhouwer Louis Valtat een bas-relief op de kerkpoort gesculpteerd, Saint-Martin voorstellend. Die naam is me niet onbekend. Toen ik destijds Het Visserijblad redigeerde, baatte Saint-Martin naast de deur een scheepssmederij uit. Niet dat ik denk dat ik er de smid in zal herkennen, maar ik wil die gebeeldhouwde figuur toch eens bekijken. In Ver-Sur-Mer ga ik ernaar op zoek. Ik rij verloren en kom op het strand terecht, waar het al débarquement is wat de klok slaat. Ook op dit strand zijn in 1944 geallieerde troepen aangeland. Ik vergeet beeldhouwer Louis Valtat en concentreer me op een piepklein gebouwtje dat naar de Britse sergeant Stanley Hollis werd genoemd.
Ge moet u dat voorstellen. Ge zijt sergeant en ge wordt op 6 juni 1944 met uw troep op een u onbekend strand gezet. Al wat ge weet is dat het vooruit moet gaan en ook dat de Duits daarbij in de weg staat. Vlak achter ’t strand staat een gebouwtje waarin ge een kanon vermoedt, een kazemat in oorlogstaal. Met uw mannen schiet ge heel dat spel aan flarden. Als de rook optrekt ziet ge dat ge een onschuldig treinstationnetje van het lokale spoorwegnet vernietigd hebt. Alle begin is moeilijk.
Sergeant Stanley Hollis doet het voor de rest heel goed en na de oorlog krijgt hij een herdenkingsplek in Ver-sur-Mer, exact op de plek waar hij aan land gekomen is. Het stationnetje dat hij in frut geschoten heeft, wordt heropgebouwd en op de muur prijkt nu ’s mans gedachtenis. 
Flor Vandekerckhove⇲

Nu bevind ik me wel in Ver-sur-Mer, Normandië. Maar ik begon zo'n extreem korte reisverslagen lang geleden al te schrijven. In die tijd betrof het wandeltochten in Vlaanderen. Daar bestaat een boekje van: Langs Vlaamse wegen. In voettochten van 20 tot 30 kilometer wandelde Tania in 2020-21 omzeggens heel Vlaanderen af. Ook toen zette ik haar af waar ze vertrok en haalde ik haar op waar ze aankwam. Intussen zocht ik ook daar plekjes op waar ik (over) kon schrijven. Dat leverde telkens een verhaal op, een impressie, een observatie, een vignet, een enkele keer ook een gedicht. 26 van die stukjes werden in 2021 verzameld in een boekje met als ondertitel ‘Een queeste naar Vlaamse identiteit’. Eresenator Jan Loones leverde het voorwoord. Dat e-boekje (70 pagina's, veel foto's) van uitgeverij De Lachende Visch is gratis voor wie erom vraagt. Vragen doe je via liefkemores@telenet.be. (Vermeld ‘Langs Vlaamse wegen’. Alleen beschikbaar in pdf.)

Dertien, dat vergeet je niet

Dit verhaal is zo waargebeurd dat er zelfs fotografisch bewijs van bestaat. Op die dag word ik gefotografeerd in mijn nieuwe trainingspak. Twee uur later word ik ziek. Inzet: Rosie en haar pepe in 2013.

DIT WAARGEBEURDE VERHAAL speelt zich af aan 't begin van 1963. Ik ben dertien jaar, net als Rosie, mijn jongste kleindochter die vandaag dertien wordt. Van die tijd ben ik veel vergeten, maar een en ander weet ik nog. Het vriest beenhard. Het is, zegt men, de hardste winter van de eeuw. Die winter is niet alleen erg hard, hij duurt ook erg lang. Op sommige plaatsen vriest het drie maand lang. ‘t Begint al in november en duren doet het tot in maart. Op Nieuwjaarsdag 1963 krijg ik van mijn ouders – Arjette en onze Marcel – een trainingspak cadeau. 
Met mama en papa ga ik naar ’t strand om daar naar de zee kijken. Zij in hun zondagse kleren, ik in mijn trainingspak. We zijn daar niet alleen, iedereen komt kijken. En wat we op dat strand te zien krijgen is waarlijk… ongezien. De zee is sneeuwwit, zover je kijken kunt. Dat wit is zo fel dat het pijn aan d’ ogen doet. Een dikke, licht deinende ijslaag bedekt de branding. Een bevroren zee, dat vergeet een mens niet. 

Ook het vervolg van die dag herinner ik me levendig. We komen thuis van de uitstap en ik word plotsklaps ziek. Toen ik dertien was, kreeg ik niet alleen een trainingspak, ik kreeg ook de griep. 

Flor Vandekerckhove⇲