Louis-Ferdinand Céline en Jacques Tardi (Zegt één beeld meer dan duizend woorden?)

‘WE ZULLEN ZE duizend gore doden laten sterven! En om ze manieren bij te brengen halen we eerst hun darmen uit hun lijf, hun ogen uit hun kassen en de jaren uit hun stinkend kwijlerig leven! Kreperen moeten ze bij legioenen en nog eens bij legioenen, in de pan gehakt worden, leegbloeden, stikken in gifgassen, en dat alles om het vaderland dierbaarder, vrolijker en lieflijker te maken! En als er nog tuig bij is dat deze sublieme dingen dingen niet wil begrijpen, moeten ze zich maar onmiddellijk laten begraven met de anderen, nee, toch maar niet samen met ze, maar helemaal aan het eind van het kerkhof, onder een onterend grafschrift voor lafaards zonder idealen, want deze schoften hebben hun grandioos recht verloren op een stukje schaduw van het monument dat bij aanbesteding door de gemeente op het middenpad is opgericht voor de fatsoenlijke doden, en ook hebben ze het recht verloren iets op te vangen van de echo van de minister, die zondag weer bij de prefect komt pissen om na het middageten bewogen zijn smoel open te doen boven de graven…’ 
In Tracey Emin, het leven zoals het is in Strangeland stelde ik een vraag die het stukje ferm te boven ging: vertelt één beeld meer dan duizend woorden? Ik zei toen dat ik er ietwat over zou nadenken. Dat doe ik nu door twee meesters samen te brengen, een van het woord, Louis-Ferdinand Céline (°1894 - 1961†) en een van het beeld, Jacques Tardi (°1946). Céline schreef zijn Reis naar het einde van de nacht in 1932. Tardi maakte er tegen het einde van de jaren tachtig ruim vierhonderd tekeningen bij. Het geheel werd ook in het Nederlands uitgegeven. (°)
Waardoor het me duidelijk wordt dat ik die vraag toen, met betrekking tot het boek van Tracey Emin, niet had mogen stellen. Emin is een groot beeldend kunstenaar die daarnaast ook wel eens een boek publiceert. Het boek dat ik lees, mag verdienstelijk zijn, het is niet het werk van ‘een schrijver’. Schrijven is niet hetzelfde als ‘opschrijven' of als ‘over iets schrijven’ waarbij de artistieke eis tot transpositie (overbrenging van de realiteit in een andere vorm of gedaante) eerder bijkomstig is. My Bed daarentegen gaat niet gewoon over haar leven, My bed ís haar leven uitgebeeld op een ongeziene wijze. Uiteraard zegt een kunstwerk van Emin dan meer dan duizend van haar woorden.
Anders wordt het wanneer je woorden van een groot schrijver confronteert met beelden van een groot tekenaar. Céline schrijft in Reis naar het einde van de nacht niet gewoon over zijn leven, hij doet het in een nooit eerder geziene stijl. Tardi maakt niet gewoon tekeningen over Célines boek, hij verbeeldt het boek op ongeziene wijze. Bij vergelijking van de twee meesterwerken openbaart het cliché (‘een tekening zegt meer dan duizend woorden’ °°) zich ten volle in zijn oppervlakkigheid. Wie Céline (woorden) en Tardi (tekeningen) tot zich neemt, weet dat de vergelijking er een is van appelen en citroenen.
Flor Vandekerckhove⇲

(°) Louis-Ferdinand Céline, Reis naar het einde van de nacht. Met tekeningen van Jacques Tardi. Uitg. Amsterdam Van Oorschot. 1989.

 (°°) Paul Cooijmans zinspeelt als volgt op het adagium: ‘Eén woord zegt meer dan duizend tekeningen’.

Naar ’t ongewisse

Op de Oostendse Baelskaai leidt De Laatste Vuurtorenwachter zijn haveloze woorden naar ’t ongewisse.

ONZE TRED IS ferm. We hebben al wat nodig is: een doofpot, een fluitje van een cent, scheepjes van papier, oud nieuws, verse leugens, tembers, meetlatten van dertig centimeter, vitessepillen, een loos alarm, een lange arm, de zeemansalmanak van 1989, een zak roste kluiten, pullemutsen, een scheet in een zak. We hebben postkaarten van de vuurtoren, broodjes gebakken lucht en een mondharmonica waarnaar Bob Dylan nog gekeken heeft. We zijn met genoeg woorden om tot honderd te geraken. We laten geen kans passeren, we zijn spoorloos en voorbereid op ’t ongewisse. Daar wacht ons de zon. En ambiance met Françaises. (Flor Vandekerckhove⇲)

Op YouTube staat een 

oudere versie van dit verhaal

www.youtube.com/watch?v=yu8qbL3egAM 

Naar ’t ongewisse is een prozagedicht. Bij uitgeverij De Lachende Visch verscheen in 2023  Gesprekken met Polleke, een verzameling soortgelijke prozagedichten. Zo’n prozagedicht ziet eruit als proza, maar er is plaats voor ongeloofwaardigheid en ontregeling, prozagedichten mogen inconsequent en onbegrijpelijk zijn. 

Zoals alle e-boeken van De Lachende Visch is ook Gesprekken met Polleke gratis. Mail erom (vermeld de titel en zeg of je ’t in pdf of epub wilt hebben): liefkemores@telenet.be⇲.

Tracey Emin, het leven zoals het is in Strangeland

Tracey Emin: The End of Love, 2024

VAN DE SCHOKKENDSTE elementen van haar leven maakt ze bekenteniskunst. Daar kende Tracey Emin (°1963) in de jaren negentig een spetterende doorbraak mee: My Bed. Ik schreef er al over in Is dat kunst?, vraag die menigeen zich toen stelde. Nu loopt in Londen nog tot 31 augustus een overzichtstentoonstelling van haar werk: A Second Life. Uit die tentoonstelling bracht Marijke Strangeland (°) voor me mee. Het boek werd voor het eerst gepubliceerd in 2005. Het exemplaar dat ik in handen heb is een mooi uitgegeven feesteditie, de 20 th Anniversary Edition. (°) Drie delen: Motherland, Fatherland, Traceyland; herinneringen aan moeder, het opzoeken van de vervreemde vader, het kind zoals het geworden is. 

Toen ze dertien was, sloeg Tracey de schooldeur achter zich dicht. Daarna leerde ze in en uit de academie op een indruk-wekkende manier met kunst omgaan. Schrijven is uiteraard nog iets anders. Een Author’s Note op ’t einde van het boek, zegt er iets over. Ik laat de vertaling over aan Google: ‘’t Zou onredelijk geweest zijn je een boek te laten lezen dat vol spelfouten staat. Ik besliste dan ook om mijn spelling te laten corrigeren. Nu leer ik spellen.’  Er is wel meer met dit boek gebeurd. In de Engelstalige Wikipedia lees ik: Emin's editor for Strangeland was the British novelist Nicholas Blincoe. Wijselijk houdt ze (of haar redacteur) haar teksten kort en eenvoudig, iets wat ikzelf ook nastreef. In het boek wisselt ze genres af, iets wat ik ook in toenemende mate in mijn boeken doe. Wat maakt dat Strangeland voor mij een herkenbare, aangename leeservaring geworden is. 

Ik stip passages aan die met haar beeldend werk sporen, maar constateer dat wat-geschreven-wordt niet op diezelfde, harde manier aankomt. Betekent het dat ze schrijvend mislukt, waar ze beeldend slaagt? Komt het door het medium: schrijven versus uitbeelden? In het boek staat een passage met dagboeknotities die ze verzamelt in From a Week to Hell. Op maandag is dat: ‘Ik werd wakker met vreselijke kiespijn. Ik heb vijftig pijnstillers genomen en een ton kruidnagelolie opgesmeerd. Ik ging te laat mijn pillen halen; en twee verdomde uren te laat voor de morning-afterpil. Ik moest een spiraaltje laten plaatsen: een stukje koperdraad om een ​​plastic haakje gewikkeld. Onbeschrijflijke pijn toen het in mijn baarmoederhals werd geduwd. Mij werd verteld dat het er na een week uit kon en dat ik dan niet zwanger zou zijn.' Die maandag is waarlijk een dag vol kommer, maar ik kan me wel voorstellen dat het in een Emin-schilderij een duizeligmakende slag in je gezicht zou zijn! Heeft het te maken met het cliché dat zegt dat één beeld meer vertelt dan duizend woorden? Nog terwijl ik de vraag stel, begrijp ik dat het nadenken erover de grenzen van deze recensie te buiten gaat. (Ik kom er in een vervolgstukje op terug.)
’t Is niet dat ik vrouwelijke kunstenaars per se aan een vent wil koppelen, maar ik ging in het boek toch op zoek naar een passage over Billy Childish (°°), ex-partner van Tracey en punkartiest. Dat komt doordat ik in 2023 al over die mens geschreven heb in Billy Childish blaast de grens tussen amateurisme en professie op. Op pagina 139 spreekt ze over een man waarmee ze omging toen ze negentien was. Ze noemt hem niet bij naam, maar Billy Childish is er zeker van: dit gaat over hem. En in Some big twist and other mighty stretches ontkracht hij expliciet wat ze daar over hem zegt.

Hoe dan ook, soms zijn haar herinneringen heftig, maar soms gaat het er ook rustig aan toe. In Fatherland vindt Tracey een soort rust door haar Turkse wortels te verkennen. Met haar vervreemde vader plukt ze olijven en wisselt ze familieroddels uit. Dat deel vangt aan met een hilarisch bezoek aan een waarzegster. Ja, er mag al eens gelachen worden.
Flor Vandekerckhove⇲

(°) Tracey Emin. Strangeland. 20 th Anniversary Edition. 240 ps. Taal: Engels. Uitg. Sceptre. 2025.

(°°) Over de relatie van die twee is veel te vinden in Tracey Emin and Billy Childish: a turbulent relationship behind one of British art’s most famous stories.

Kraanvogels, haring en toeristen

Aan de oever van de Noordede schrijf ik een verhaal over de Oostendse Baelskaai, waarin ook Gerard Dangreau (°1930 - 2006†) voorkomt, wat er een licht surrealistisch retroverhaal van maakt. De inhoud wordt mee bepaald door de vorm die ik mezelf opleg: drie keer exact honderd woorden: 100 voor de opening, 100 voor het midden en 100 voor het slot.

HET IS HET seizoen waarin de kraanvogels terugkeren. Da’s een meesterlijke openingszin, vind ik. De zin neemt je bij je lurven en zuigt je ’t verhaal binnen. Niemand wil weten waar die vogels eerst geweest zijn of waar ze vervolgens heen vliegen. Geen mens die weten wil wat voor vogels dat zijn, kraanvogels. Al wat je wil weten is dit: wat gebeurt er verder? Dat kan alleen met kraanvogels, denk ik. Je kunt die beesten niet vervangen door haringen, padden, oorlogen of toeristen, hoewel die evengoed terugkeren. Het komt, denk ik, doordat kraanvogels in de lucht hangen, net als spanning. 

Het toeristische seizoen nadert zijn hoogtepunt, de vraag naar haring piekt. Hij rijdt nu fulltime rond met bokalen rolmops. Tijd om te schrijven heeft hij niet. Ineens wordt het teveel voor de schrijver, waardoor het verhaal plotsklaps een onvoorziene wending neemt. Met zijn camionette rijdt hij weg van Dangreau (°). Op de Baelskaai wordt de auto ondergescheten door de massaal terugkerende kraanvogels. Alzo ontstaat het conflict waar het in zo’n verhaal toch om te doen is. De schrijver rijdt verblind verder tot hij weer aan honderd woorden komt, alsmede tot stilstand tegen een paal, want ook het middendeel is een drabble.

Rest de schrijver, tevens protagonist van dit verhaal, alleen nog een slot te bedenken, in honderd woorden uiteraard, net als de opening en ’t midden. De ruitenwissers doen hun werk en na tien minuten zwiepen is er genoeg kraanvogelstront van de voorruit geveegd opdat hij de situatie onder ogen zou kunnen zien. Wat hij ontwaart is de werkelijkheid. Op de Baelskaai bestaat Dangreau allang niet meer en degenen die daar nu wonen hebben geen interesse in zijn rolmops. Bovendien weet hij niet eens of kraanvogels (°°) bestaan, hoe ze er desgevallend uitzien en, ook niet onbelangrijk, of het wel trekvogels zijn.
Flor Vandekerckhove⇲

(°) Gerard Dangreau (2006†), geboren op 19 septem­ber 1930, begon in 1948 als visleurder met een ronde in Henegouwen en Wallonië. Door een zwaar ongeval kwam een einde aan deze activiteit. Na de zijn revalidatie werkte Gerard tien jaar in de Frigorifères du Littoral van Crops waar vismeel gemaakt werd. Nadien werd hij visfileerder, chauffeur en ijsvervoerder. Hij begon in 1958 ook een winkel op het Vissersplein in Oostende, maar bleef intussen bij Crops aan de slag als frigoman. In 1962 startte hij met een groot­handel in pakhuis 64 in de vismijn. Acht jaar later stapte hij in de zaak van zijn vader aan de H. Baelskaai en bouwde deze uit tot een onderneming voor verse vis, inleggerij, mayonaise, sausen, slaat­jes en later ook diepvriesproducten. Hij stond bekend als een maatjesspecialist. 

(°°) In de Griekse mythologie was de kraanvogel een voorteken, zo ook in dit verhaal.

Nadat het leven me van stad naar stad had gebracht, van werk naar werk en van vrouw naar vrouw, streek ik in Bredene neer, waar ik ook mijn jeugd had doorgebracht. Daar startte ik een schrijfproject dat onderzocht hoe het anderen vergaan was. Ik delfde sporen van schoolmakkers op, jongens waarmee ik tijdens m’n tienerjaren de schoolbanken in een Oostends college deelde. 

Had het iets te betekenen, het leven van die babyboomers in de sixties? Ik schreef er een boekje over, Tienerklanken, zo genoemd naar een TV-programma dat in die tijd voor ons gemaakt werd. Dat boekje is nu beschikbaar.

Tienerklanken is een e-boek (117 pagina’s in pdf of epub naar keuze), uitgegeven door De Lachende Visch en gratis verspreid door De Weggeefwinkel. Vraag ernaar via liefkemores@telenet.be en het boekje valt vandaag nog in je mailbox. GRATIS! (Vermeld: ‘Tienerklanken’ en zeg epub of pdf.)

Edna O’Brien, bevriend met Jacky Onassis

VAN 21 TOT 26 april ging in verschillende Belgische steden een Iers Filmfestival door. Daar werd ook Blue Road (°) getoond, documentaire over de Ierse schrijver Edna O’Brien (°1930 - 2024†). Voor mij was het een gelegenheid om haar memoires weer uit de kast te halen, Een meisje van buiten. (°°)
Dat boek heb ik in 2013 gelezen. Ik zie dat ik veel onderstreept heb, veel hoekjes omgeplooid ook. Altijd een goed teken, ik heb het intens gelezen. Die lezing laat ook een spoor achter in De Laatste: Edna O'Brien, een meisje van buiten.
Veel herinner ik me niet: dat de Ierse bevriend geweest is met Jacky Onassis (°1929 - 1994†) bijvoorbeeld, a.k.a. Jacky Kennedy.
Terwijl Edna O’Brien in New York is, waar een van haar toneelstukken wordt opgevoerd, belt Jacky Onassis haar op. Er ontstaat een vriendschap die tien jaar duurt. Over de laatste brief die ze van Jacky krijgt, zegt O’Brien: ‘(…) op donker hyacintblauw papier, geschreven op haar sterfbed, was een en al optimisme, de lente, wat we allemaal zouden doen, weer in volle vaart leven. Het was niets pathetisch; het was zelfbehoud. In een ver verleden was ze First Lady geweest, iemand die zeker wist dat ze geliefd was, en het meisje in haar hield daaraan vast. Het was haar pantser en het hielp haar om met verbazingwekkende kalmte de grootste verschrikkingen te verduren. (…) zij zag het leven door een roze bril en toen zij het verliet, was haar droom nog intact.’
Ik weet niet goed waarom ik juist dit stukje citeer. Misschien wil ik tonen dat het ‘meisje van buiten’ ook een behoorlijke hap mondain leven achter de kiezen had. Misschien is ’t om weer een steentje aan mijn reeks memento mori toe te voegen, in het besef dat we allemaal moeten gaan.
Flor Vandekerckhove⇲

(°) Blue Road - The Edna O’Brien Story — Regie: Sinéad O’Shea. Productie: Claire McCabe, Eleanor Emptage, Sinéad O’Shea. Executive Producer: Barbara Broccoli, Katie Holly, Niamh Fagan, Jack Oliver, Kathryn Ferguson. Cinematografie: Eoin Mc Loughlin, Richard Kendrick. Taal: English. Land: Ireland, United Kingdom. 2024. 1h 38m.

(°°) Edna O’Brien, Een meisje van buiten. 2013. De Bezige Bij A’dam. 397 p. 

Ben ik er geweest of ben ik er geweest (Kunst in The Sailor)

Visserscafé The Sailor, Baelskaai Oostende. Beeldend kunstenaar William Phlips en De Laatste Vuurtorenwachter aan de toog. Let op de affiche die de tentoonstelling aankondigt. U komt toch ook?!

’T IS NIET voor ’t eerst dat ik het zeg: Mijn gebrek aan sociabiliteit is welhaast compleet. Gisteren had ik me nochtans voorgenomen het anders te doen, maar ‘het kwam me niet goed uit, want mijn oom en tante uit Venezuela waren op bezoek.’ Die zin leen ik van A.L. Snijders, mijn leermeester in 't schrijven en in de ouderdom. Elders zegt hij ook: 'Ik zie mensen in de verte, ik ga niet naar ze toe, ik blijf roerloos tussen de bomen staan. Ik voel me schuldig en bevrijd. Om die twee dingen gaat het: ik ben een sociaal mens met een glimlach en een eenzaam dier dat niet gestoord wil worden. Nooit ben ik zonder dat schurende gevoel.’ ’t Is ook die tweespalt, vind ik, die de ware schrijver kenmerkt. Zegt ook punkschrijver Stephen Elliott niet: ‘De drang om te schrijven is deze om te communiceren, gekoppeld aan deze om alleen te zijn.’ Tot zover de rechtvaardiging van mijn niet te rechtvaardigen afwezigheid op William Phlips' PreVew. En ik had nochtans mijn haar al gewassen. Feit: ik heb mijn kat gestuurd.

Flor Vandekerckhove⇲

Nadat het leven me van stad naar stad had gebracht, van werk naar werk en van vrouw naar vrouw, streek ik in Bredene neer, waar ik ook mijn jeugd had doorgebracht. Daar startte ik een schrijfproject dat onderzocht hoe het anderen vergaan was. Ik delfde sporen van schoolmakkers op, jongens waarmee ik tijdens m’n tienerjaren de schoolbanken in een Oostends college deelde. 

Had het iets te betekenen, het leven van die babyboomers in de sixties? Ik schreef er een boekje over, Tienerklanken, zo genoemd naar een TV-programma dat in die tijd voor ons gemaakt werd. Dat boekje is nu beschikbaar.

Tienerklanken is een e-boek (117 pagina’s in pdf of epub naar keuze), uitgegeven door De Lachende Visch en gratis verspreid door De Weggeefwinkel. Vraag ernaar via liefkemores@telenet.be en het boekje valt vandaag nog in je mailbox. GRATIS! (Vermeld: ‘Tienerklanken’ en zeg epub of pdf.) 

‘Een aantal vrienden zag Delmore in die maanden op straat lopen, een angstaanjagende verschijning.’

† 11 juli 1966

OVERMAND DOOR OVERLIJDENS startte ik in 2022 een reeks gewijd aan het fenomeen van 'het verscheiden'. Inmiddels verzamelt De Laatste al 35 stukjes memento mori. Vandaag voeg ik er nog eentje aan toe: hoe is het de Amerikaanse modernist Delmore Schartz vergaan? 
In de laatste dagen van zijn leven meed Delmore Schwartz contact met degenen die hem en zijn poëzie waardeerden. Lou Reed die hem probeerde te contacteren werd afgewezen. ‘Vrienden zagen Delmore in die maanden op straat lopen, een angstaanjagende verschijning. (…) Niet lang na zijn aankomst in New York begon Delmore aan een nieuwe manische fase. (…) Zijn hardnekkige hoop was nog niet gedoofd en hij zat in de Grote Leeszaal van de New Yorkse Openbare Bibliotheek het ene na het andere notitieboekje vol te schrijven met onbegrijpelijke romans. (…) Op 11 juli belde een mevrouw Kruger in kamer 506, vlak onder die van Delmore, om drie uur 's ochtends naar de balie om te klagen dat "meneer Schwartz weer dingen liet vallen en ermee gooide". Delmore beloofde de baliemedewerker dat hij ’t rustiger aan zou doen. Toen besloot hij het vuilnis buiten te zetten, wat betekende dat hij naar de lobby moest. hij voelde zich onwel worden terwijl hij op de lift wachtte en stapte uit op de vierde verdieping, waar hij viel en zijn shirt en broek openscheurde in een poging om adem te halen. Daar lag hij ruim een ​​uur, totdat meneer Kleinman in kamer 406 de receptie belde om te melden dat een man "vreemde geluiden maakte voor zijn deur". De politie arriveerde om 4:15 's ochtends, riep een ambulance op die naar het Roosevelt Hospital vertrok, maar tien minuten later overleed Delmore aan een hartaanval.’ (°)
De dichter is geen 53 jaar geworden. Over Delmore Schwartz postte ik in De Laatste zes aparte stukjes. Eerder waren dat: Delmore Schwartz en de politiek; Hoe Lou Reed een dichter werd; De toewijding van de tijd, begrijpt gij dat; Gisteren op de Spinoladijk en Delmore Schwartz leren kennen, een inleiding.
Flor Vandekerckhove⇲

(°) James Atlas. Delmore Schwartz. The Life of an American Poet. 1977. Uitg. Farrar, Straus & Girox. 417 pp. 

Over de poëtische erfenis die Delmore Schwartz nalaat staat een interessant stuk op ’t net: Rediscovering Delmore Schwartz: A Journey Through His Poetic Legacy.

1 Mei, een rode draad die standhoudt

 Links: Jean Jaurès speecht op 25 mei 1913 tegen de naderende oorlog. Rechts: Tom Morello (met cap van de Industrial Workers of the World): ‘I am a Union Man!’

OVER JEAN JAURES publiceerde ik al een stuk: ‘ééneg was zijn rhetorische degen-zwaai’. Op deze 1 Mei luister ik ook nog eens naar het wondermooie Jaurès van Jacques Brel: ‘Welk leven hadden onze grootouders / Tussen absint en hoogmissen / Ze waren oud voordat ze ’t waren / Vijftien uur per dag aan de leiband / En een gezicht grauw van de assen / Ja meneer, ja goede meester / Waarom hebben ze Jaurès vermoord?’

Jacques Brel is het bruggetje om iets over de Amerikaan Tom Morello (°1964) te zeggen, muzikant van een heel ander type dan de Belg. Erg rock ’n rol. Zijn naam is nauw verbonden met Rage Against the Machine.  Hij treedt ook op met de E Street Band van Bruce Springsteen en wanneer hij solo optreedt is het als The Nightwatchman. Onlangs nog tekende hij present in de straten van Minneapolis waar hij zich solidair verklaarde met de slachtoffers van ICE. Van deze Nachtwaker wil ik je vandaag de Union Song leren kennen, een live opname in Madison, Wisconsin. De plaat opent met een speech die Jean Jaurès geapprecieerd zou hebben: I am a union man! 

Flor Vandekerckhove⇲

Nadat het leven me van stad naar stad had gebracht, van werk naar werk en van vrouw naar vrouw, streek ik in Bredene neer, waar ik ook mijn jeugd had doorgebracht. Daar startte ik een schrijfproject dat onderzocht hoe het anderen vergaan was. Ik delfde sporen van schoolmakkers op, jongens waarmee ik tijdens m’n tienerjaren de schoolbanken in een Oostends college deelde. 

Had het iets te betekenen, het leven van die babyboomers in de sixties? Ik schreef er een boekje over, Tienerklanken, zo genoemd naar een TV-programma dat in die tijd voor ons gemaakt werd. Dat boekje is nu beschikbaar.

Tienerklanken is een e-boek (117 pagina’s in pdf of epub naar keuze), uitgegeven door De Lachende Visch en gratis verspreid door De Weggeefwinkel. Vraag ernaar via liefkemores@telenet.be en het boekje valt vandaag nog in je mailbox. GRATIS! (Vermeld: ‘Tienerklanken’ en zeg epub of pdf.) 

De onverwachte terugkeer van Miete Delanghe

De Laatste Vuurtorenwachter ontmoet Miete Delanghe in haar winkel op de Oostendse Baelskaai.

 

IN DE VROUW achter de toonbank herkende ik meteen Miete Delanghe. Van de weeromstuit herkende zij ook mij. ‘Hebt ge hier nu een winkel?’ vroeg ik verwonderd. Mijn verwondering valt licht te begrijpen als ge weet wie Miete Delanghe is, personage dat ge niet op de chique Oostendse Baelskaai verwacht.
Ze verkocht me een bokaal garnaal om er de nacht mee door te komen en ik trok naar de vuurtoren. Onder-weg overdacht ik tal van mogelijkheden die de machinerie van de artificiële intelligentie me aanreikt om Miete Delanghe achter de comptoir van een winkel op de Oostendse Baelskaai te plaatsen. (Flor Vandekerckhove⇲)

Nadat het leven me van stad naar stad gebracht had, van werk naar werk en van vrouw naar vrouw, streek ik in Bredene neer, waar ik ook mijn jeugd had doorgebracht. Daar startte ik een schrijfproject dat onderzocht hoe het anderen vergaan was. Ik delfde sporen van schoolmakkers op, jongens waarmee ik tijdens m’n tienerjaren de schoolbanken in een Oostends college deelde. 

Had het iets te betekenen, het leven van die babyboomers in de sixties? Ik schreef er een boekje over, Tienerklanken, zo genoemd naar een TV-programma dat in die tijd voor ons gemaakt werd. Dat boekje is nu beschikbaar.

Tienerklanken is een e-boek (117 pagina’s in pdf of epub naar keuze), uitgegeven door De Lachende Visch en gratis verspreid door De Weggeefwinkel. Vraag ernaar via liefkemores@telenet.be en het boekje valt vandaag nog in je mailbox. GRATIS! (Vermeld: ‘Tienerklanken’ en zeg epub of pdf.) 

Antwerpenaars onder elkaar

Patrick Conrad met Robbe de Hert en Willy Stassen op de set van Maria Danneels (1982)
(Foto uit de biografie, archief Conrad.)

‘Schat, awen beste film is oewaige leve.’

Robbe de Hert 

Motto, pagina 3 in de biografie. (°)

OP PAGINA 466 van de biografie woont Conrad in de Provence. Vrienden uit Vlaanderen sturen hem wel eens een tijdschriftartikel op. ‘Zo kreeg hij in mei 1994 (…) de Humo van 21 april toegestuurd, waarin Robbe de Hert zijn “vriend” Conrad in de reeks “De 7 hoofdzonden volgens…” zonder aanleiding te kijk zette als een fils à papa die “niets anders te doen heeft dan filmpjes draaien”, die dan nog niet eens zo goed zijn als de zijne.’ Conrad laat het niet passeren en publiceert een lezersbrief in Humo. Het antwoord is even venijnig als de voorzet van Robbe: ‘Nu Robbe de Hert zelf een buitenverblijf in de Provence heeft aangekocht, zou ik natuurlijk tot de zomer kunnen wachten om met hem een paar van zijn recente doorzopen uitspraken uit te praten. (…)’ De biograaf vervolgt: ‘In een langere versie van de brief voor het nooit afgewerkte project Geen daden maar woorden. Twintig brieven ging Conrad dieper op de kwestie in. In liefst acht bladzijden, waarin hij eerst herinnert aan hun vriendschap en wat ze voor elkaar betekend hebben, breekt hij De Hert tot op de grond af. Hij besluit: “Deze wonde zal niet van zichzelf helen en er zal veel moeten gebeuren vooraleer ik je weer als vriend behandel, laat staan beschouw.” Het kwam nooit meer goed.’

Onlangs kwam Conrad erop terug. Met de geslagen wonden blijkt het wel mee te vallen. in een FB-post van 4 april schrijft hij bij een foto: ‘2005, Cabrières d’Avignon. — Ooit zei ik tegen Robbe dat mijn leven misschien wel mijn mooiste film was. Dat vond hij waarschijnlijk ook en maakte zich daarom de uitspraak voor altijd eigen. Het was normaal dat iemand die uit La grande bellezza wegloopt niets van Mascara kon begrijpen. Maar aangezien hij en Ida naast ons ook een huis in de Provence bezaten, bleef hij toch regelmatig als buurman op bezoek komen.’

Flor Vandekerckhove⇲

(°) Manu van der Aa. Patrick Conrad. Leven, liefdes en werken van een Pink Poet. biografie. 2025. Uitg. Pelckmans. 336 p. 

Dit is het slotstukje over deze biografie. Eerder publiceerde ik al: 

Portret van de schrijver als wielrenner; 

Gelukkig als in het bijzijn van een vrouw; 

Leren schrijven met… Patrick Conrad; 

Enter Charlotte Rampling.