Oostendse varianten op de Faust-sage

‘Op de Boulevard van Iseghem woonde vroeger een viswuuf en z’had zij haar ziele aan de duivel verkocht.’ (Vertrekpunt van bovenstaande imaginaire ontmoeting is een postkaart uit 1923.)

FAUST IS EEN van de grote sagen uit de folklore: een geleerde verkoopt zijn ziel aan de duivel, in ruil voor onbeperkte kennis, macht en genot. Het verhaal schopt het via Goethe tot in de wereldliteratuur. 
Niet alleen geleerden verkopen hun ziel. Ook bluesmuzikant Robert Johnson deed het en er bestaat een toneelstuk (en een film) over violist Paganini die ’t zelfde doet. In Oostende zijn het vooral vissers die zoiets doen. Daarvan getuigen elf mensen in de onvolprezen Vlaamse Volksverhalenbank. Zo is er deze toch erg gedetailleerde getuigenis die in 1958 werd opgetekend: ‘Mijn nonkel Henri had z’n ziele verkocht aan den duivel. Wè z’hebben dat zo dikwijls verteld. D’r kwam dan altijd een boot langs zij varen en dat er duivels aan boord waren! Zovele! En ze kwamen zo dikwijls langs als z’ under korre smeten. ’t Was vis in en d’ andere die d’r nevens vaarden vangden niks. Dat was de duivel die daartussen zat, zeien ze.’ Er is meer dan één visser die zo’n duivelspact aanging, en altijd zijn er wonderbare visvangsten mee gemoeid. Er is ook een variante die zich afspeelt op wat nu de Oosteroever heet: Hoe je framasson wordt…
Zo’n pact sluiten loopt altijd slecht af. Ten lange leste komt Mephistopheles, zoals afgesproken, je ziel halen. Dat is ook wat Oostendenaar Charlie Vanmale moest meemaken: ‘Ze vertelden wê, e zekere Charlie van Male. Da was e vint en j’aa zen ziele verkocht an den düvel. Ze zaait dat, weet je wê. Enne ja, onz’in zèè waren, die vent koste nooit allèène de wacht optrekken. “Want”, Zeiten, “on’k ollèène de wacht optrekken”,”’t kommen ossan bootjes tegen ’t schip.” Mo den deen die bie em stoent ’n zaag da nie. En op e zekere kèèr awo, ter was e schip niewo, en j’aad an boord gelopen. Enne ze kwamen an boord geroeid mê de boot en met de menschen der in. En d’r mocht gin èèn an boord komen, want dat was den düvel die achter de ziele kwam. Dat is waar gebeurd.’
Soms loopt het al mis van bij de start. Dat is wat deze visverkoopster overkomen is: ‘Op de Boulevard van Iseghem woonde daar vroeger een viswijf en z’had zij haar ziele aan de duivel verkocht. En z’ is ter haast zot van geworden, al die duivels kwamen altijd achter haar en als ze aan haar viskarre stond begost ze ineens te roepen en te tieren: ze zijn daar weer. En niemand zag etwa. Dat waren die duivels he, maar ze koste zij dat maar allene zien.’ 
Flor Vandekerckhove⇲

Waarom ik zo graag de kusten doe

Op Seurats schilderij uit de XIXde eeuw herken ik de plek waar ik me twee eeuwen later bevind.

TANIA HEEFT IN Frankrijk vijf verschillende routepaden die ze bewandelt. Met de wagen zet ik haar af waar ze die dag start, ik haal haar op waar ze er de brui aan geeft. Intussen zoek ik een plek om (over) te schrijven. Soms loopt zo’n routepad over berg & dal in verre binnenlanden, echt van nowhere naar nowhere. Da’s prettig voor de wandelaar, maar een karwei voor de schrijver. Ik kan je wel zeggen dat het niet altijd gemakkelijk is om over nowhere een reisverhaal af te leveren. ’t Liefst heb ik daarom de kusten. Er is altijd wel een schrijver die er z'n vulpen leeg geschreven heeft of een beroemde toerist die in zee gesukkeld is. Daar kan ik dan iets over vertellen. Of er is een beroemde schilder gepasseerd, zoals Georges Seurat in Port-en-Bessin-Huppain waar ik nu ben. Seurat deed dat wel meer, in kustdorpen schilderen, zo ook in Le Crotoy, waar ik de auto in 2023 parkeerde. Voor mij is het een prettig weerzien. Ik heb trouwens nóg iets over hem staan, iets waarin ik diens beroemde Dimanche d’été à la Grande Jatte vergelijk met een soortgelijk werk van Paul Signac, die andere grondlegger van het neo-impressionnisme.

Wat wil je dat ik nog meer zeg? Ik neem een selfie op de pier en kan op een schilderij van Seurat exact de plek aanduiden waar ik nu sta. Achter mijn rug rijst het gebergte waarop Seurat die dag zijn ezel heeft geplant. Wanneer ik die pier weer afloop, passeer ik een vismarktje dat in Oostende ‘de trap’ heet. In Seurats tijd stond daar ook al een gebouwtje, zie ik. Is 't niet altijd prettig op een plek te komen waar de tijden door elkaar heen lopen?
Flor Vandekerckhove⇲

Nu bevind ik me wel in Port-en-Bessin-Huppain, Normandië. Maar ik begon zo'n extreem korte reisverslagen lang geleden al te schrijven. In die tijd betrof het wandeltochten in Vlaanderen. Daar bestaat een boekje van: Langs Vlaamse wegen. In voettochten van 20 tot 30 kilometer wandelde Tania in 2020-21 omzeggens heel Vlaanderen af. Net als nu zette ik haar toen af waar ze vertrok en haalde ik haar op waar ze aankwam. Intussen zocht ik ook daar plekjes waar ik (over) kon schrijven. Dat leverde telkens een verhaal op, een impressie, een observatie, een vignet, een enkele keer ook een gedicht. 26 van die stukjes werden in 2021 verzameld in een boekje met als ondertitel ‘Een queeste naar Vlaamse identiteit’. Eresenator Jan Loones leverde het voorwoord. Dat e-boekje (70 pagina's, veel foto's) van uitgeverij De Lachende Visch is gratis voor wie erom vraagt. Vragen doe je via liefkemores@telenet.be. (Vermeld ‘Langs Vlaamse wegen’. Alleen beschikbaar in pdf.)

Wat Joseph Conrad al niet meemaakt

Links: de ‘five o'clock' in hotel Glibert, Bredene. Zo’n five o’clock was een salon, speciaal ingericht om de middagthee te nuttigen. Een plek die we vandaag hotellounge, cocktailbar of tearoom zouden noemen. Rechts: tijdens een imaginaire ontmoeting zitten Anne Carson, Nobelprijswinnaar literatuur 2026, en De Laatste Vuurtorenwachter samen in de five o’clock van hotel Glibert.

RUSTIG SURFEND OVER de oneindigheid van tinternet passeert u onverhoeds een plek waar Anne Carson en De Laatste Vuurtorenwachter een salontafeltje delen. Die plek is het al lang verdwenen hotel Glibert in Bredene. U bent getuige van een imaginaire ontmoeting die grenzen van tijd en ruimte opblaast. 
Wrong Norma (°), jongste boek van Nobelprijswinnares Carson, lijkt welhaast voor mij persoonlijk geschreven. Het verzamelt korte stukjes, zoals ik die zelf graag schrijf. Die stukjes bevinden zich op het raakvlak van verschillende genres, waar veel van mijn posts zich ook bevinden. Wikipedia zegt prozagedichten. De stukjes in de bundel hebben zo te zien niets met elkaar te maken en wanneer ik er eentje uitpik, lees ik daarin velerlei dat evenmin met elkaar te maken heeft.

Omdat ik onlangs nog met Joseph Conrad op een terras van de Oostendse Oosteroever zat – nóg zo'n imaginaire ontmoeting – kies ik uit Carsons bundel An Evening With Joseph Conrad. Openen doet het met ‘Once’. Ooit passeerde ze iemand die haar aan Joseph Conrad liet denken. Alle alinea’s die volgen beginnen eveneens met Once, eens gebeurde dit, eens gebeurde dat. Ze vertelt over een doopsel waarop ze eens uitgenodigd werd. Conrad zou de omgeving goed in zich opnemen, schrijft ze. Waarna ze de omgeving goed in zich opneemt. Haar valt daarbij een witbrood op, waarvan niemand eet. Conrad beseft dat hij zijn notitieboekje thuis heeft laten liggen. Enige bespiegelingen over wit, onderbroken door ‘Once Conrad shot himself in the chest. Not much is known about that.’ Volgen losse gedachten, waarvan weer eentje over Conrad. In de slotalinea, die begint met ‘Once the party had ended’, vraagt ze de gastvrouw naar het onaangetaste witbrood, wellicht een fetisj, in elk geval iets met betekenis, ‘misschien heb ik zelfs wel uit Lacan geciteerd.’ Ah, zegt de gastvrouw, de gasten verkozen gewoon de cakes.

Voor zo’n verhaal doe ik mijn hoed af, een baret in mijn geval. An Evening With Joseph Conrad gaat niet bepaald ergens over, maar al de woorden die nodig zijn staan erin, ze staan op de juiste plaats en geen ervan valt te schrappen. An Evening With Joseph Conrad leert me wat ik al wist: ’t is naast de kwestie dat de dingen zich literair openbaren. En wat ik ook al wist: ik heb nog veel te leren.
Ik vraag Anne Carson nog of ze Odiel Defraye kent (‘neen’), Judy Garland (‘ja’) en Mistinguett (‘ja’), drie mensen waarmee ik soortgelijke imaginaire ontmoetingen aan 't plannen ben. Waarna het weer eens tijd wordt om elk ons weegs te gaan, zij naar Canada, ik naar nergens. 
Flor Vandekerckhove⇲

(°) Anne Carson. Wrong Norma. 2024. Uitgeverij Vintage Publishing. 192 p. Het boek werd (nog) niet in ’t Nederlands vertaald.

Al wat ge weet is dat het vooruit moet gaan

Links: herdenkingsplek van Stanley Hollis. Midden: beeldhouwer Louis Valtat, in 1904 getekend door Auguste Renoir. Rechts: Voie du Débarquement.

IN VER-SUR-MER heeft beeldhouwer Louis Valtat een bas-relief op de kerkpoort gesculpteerd, Saint-Martin voorstellend. Die naam is me niet onbekend. Toen ik destijds Het Visserijblad redigeerde, baatte Saint-Martin naast de deur een scheepssmederij uit. Niet dat ik denk dat ik er de smid in zal herkennen, maar ik wil die gebeeldhouwde figuur toch eens bekijken. In Ver-Sur-Mer ga ik ernaar op zoek. Ik rij verloren en kom op het strand terecht, waar het al débarquement is wat de klok slaat. Ook op dit strand zijn in 1944 geallieerde troepen aangeland. Ik vergeet beeldhouwer Louis Valtat en concentreer me op een piepklein gebouwtje dat naar de Britse sergeant Stanley Hollis werd genoemd.
Ge moet u dat voorstellen. Ge zijt sergeant en ge wordt op 6 juni 1944 met uw troep op een u onbekend strand gezet. Al wat ge weet is dat het vooruit moet gaan en ook dat de Duits daarbij in de weg staat. Vlak achter ’t strand staat een gebouwtje waarin ge een kanon vermoedt, een kazemat in oorlogstaal. Met uw mannen schiet ge heel dat spel aan flarden. Als de rook optrekt ziet ge dat ge een onschuldig treinstationnetje van het lokale spoorwegnet vernietigd hebt. Alle begin is moeilijk.
Sergeant Stanley Hollis doet het voor de rest heel goed en na de oorlog krijgt hij een herdenkingsplek in Ver-sur-Mer, exact op de plek waar hij aan land gekomen is. Het stationnetje dat hij in frut geschoten heeft, wordt heropgebouwd en op de muur prijkt nu ’s mans gedachtenis. 
Flor Vandekerckhove⇲

Nu bevind ik me wel in Ver-sur-Mer, Normandië. Maar ik begon zo'n extreem korte reisverslagen lang geleden al te schrijven. In die tijd betrof het wandeltochten in Vlaanderen. Daar bestaat een boekje van: Langs Vlaamse wegen. In voettochten van 20 tot 30 kilometer wandelde Tania in 2020-21 omzeggens heel Vlaanderen af. Ook toen zette ik haar af waar ze vertrok en haalde ik haar op waar ze aankwam. Intussen zocht ik ook daar plekjes op waar ik (over) kon schrijven. Dat leverde telkens een verhaal op, een impressie, een observatie, een vignet, een enkele keer ook een gedicht. 26 van die stukjes werden in 2021 verzameld in een boekje met als ondertitel ‘Een queeste naar Vlaamse identiteit’. Eresenator Jan Loones leverde het voorwoord. Dat e-boekje (70 pagina's, veel foto's) van uitgeverij De Lachende Visch is gratis voor wie erom vraagt. Vragen doe je via liefkemores@telenet.be. (Vermeld ‘Langs Vlaamse wegen’. Alleen beschikbaar in pdf.)

Dertien, dat vergeet je niet

Dit verhaal is zo waargebeurd dat er zelfs fotografisch bewijs van bestaat. Op die dag word ik gefotografeerd in mijn nieuwe trainingspak. Twee uur later word ik ziek. Inzet: Rosie en haar pepe in 2013.

DIT WAARGEBEURDE VERHAAL speelt zich af aan 't begin van 1963. Ik ben dertien jaar, net als Rosie, mijn jongste kleindochter die vandaag dertien wordt. Van die tijd ben ik veel vergeten, maar een en ander weet ik nog. Het vriest beenhard. Het is, zegt men, de hardste winter van de eeuw. Die winter is niet alleen erg hard, hij duurt ook erg lang. Op sommige plaatsen vriest het drie maand lang. ‘t Begint al in november en duren doet het tot in maart. Op Nieuwjaarsdag 1963 krijg ik van mijn ouders – Arjette en onze Marcel – een trainingspak cadeau. 
Met mama en papa ga ik naar ’t strand om daar naar de zee kijken. Zij in hun zondagse kleren, ik in mijn trainingspak. We zijn daar niet alleen, iedereen komt kijken. En wat we op dat strand te zien krijgen is waarlijk… ongezien. De zee is sneeuwwit, zover je kijken kunt. Dat wit is zo fel dat het pijn aan d’ ogen doet. Een dikke, licht deinende ijslaag bedekt de branding. Een bevroren zee, dat vergeet een mens niet. 

Ook het vervolg van die dag herinner ik me levendig. We komen thuis van de uitstap en ik word plotsklaps ziek. Toen ik dertien was, kreeg ik niet alleen een trainingspak, ik kreeg ook de griep. 

Flor Vandekerckhove⇲

Kan je in zo’n geval over noodlot spreken?

‘Sergeant Barnes dronk net een kop thee toen hij onthoofd werd door een mortiergranaat.’

TOT HIERTOE HEB ik me, rijdend doorheen het departement Calvados in Normandië, een eind van de D-Day-stranden weg kunnen houden, en ook van de oorlogsmonumenten die daar schering en inslag zijn. Toch kan ik er niet blijvend aan ontsnappen. Binnenkort begeef ik me naar zo’n strand. Wat ik vandaag over het dorp Basly vertel, kan dienst doen als opstapje. 

Dit dorp neemt niet deel aan al het grote herinneringsgeweld van Juno, Omaha, Utah Beach… Het kerkhof telt welgeteld één oorlogsgraf van het Gemenebest, dat van Alfred Barnes, sergeant van de Royal Highlanders, die hier die op 17 juni 1944 sneuvelde. Basly was elders in handen van de Duitsers gevallen en op 6 juni alweer bevrijd door Canadezen. De dorpsschool van Basly werd door die Canadezen ingericht als veldhospitaal. 

Soldaat Bud Hannam is een van de militairen die er slachtoffers verzorgde. Hij vertelt het verhaal. De Brit Alfred James Barnes bevond zich in een weiland waar voor de soldaten een rustkamp was opgezet. Barnes dronk op 17 juni 1944 net een kop thee toen hij getroffen werd door een mortiergranaat die hem onthoofdde. Hij werd begraven bij de kerk van Saint-Georges-de-Basly. 
Ik sta erbij en kijk ernaar. 
Flor Vandekerckhove⇲

Nu bevind ik me wel in Basly, Normandië. Maar ik begon dat soort extreem korte reisverslagen lang geleden al te schrijven. In die tijd betrof het wandeltochten in Vlaanderen. Daar bestaat een boekje van: Langs Vlaamse wegen. In voettochten van 20 tot 30 kilometer wandelde Tania in 2020-21 omzeggens heel Vlaanderen af. Ook toen zette ik haar af waar ze vertrok en haalde ik haar op waar ze aankwam. Intussen zocht ik ook daar plekjes waar ik (over) kon schrijven. Dat leverde telkens een verhaal op, een impressie, een observatie, een vignet, een enkele keer ook een gedicht. 26 van die stukjes werden in 2021 verzameld in een boekje met als ondertitel ‘Een queeste naar Vlaamse identiteit’. Eresenator Jan Loones leverde het voorwoord. Dat e-boekje (70 pagina's, veel foto's) van uitgeverij De Lachende Visch is gratis voor wie erom vraagt. Vragen doe je via liefkemores@telenet.be. (Vermeld ‘Langs Vlaamse wegen’. Alleen beschikbaar in pdf.)

Paul McCartney ontmoet William S. Burroughs

Paul McCartney en William S. Burroughs tegen de achtergrond van het Oostendse Casino-Kursaal. Misschien lokt die achtergrond nieuwsgierigen naar de blog, misschien lezen ze de post.

HALVERWEGE AUGUSTUS POSTTE ik 'Kurt Cobain ontmoet William S. Burroughs'. Er kwam reactie van Kris J. Y. Verdonck: ‘Interessanter is de link tss macca en wsb.’ Dit is het jargon van de connaisseur, waarbij macca voor Paul McCartney staat en wsb voor William S. Burroughs, Bill voor de vrienden. 
In de biografie (°), waaruit ik de dingen put, blader ik terug van pagina 621 naar 450 en van 1993 maar 1966. In die tijd werkte Paul McCartney aan Eleanor Rigby, waarvan Wikipedia zegt: 'Het poplied werd hiermee een kunstvorm met een gelaagde betekenis.' Schrijver William S. Burroughs was de Verenigde Staten ontvlucht, had in Zuid-Amerika, Noord-Afrika en in Parijs gewoond en nu verbleef hij in Londen. Hij experimenteerde er met de ‘cut-up’, met audio-opnames en met film. 

’t Is via Barry Miles’ boekwinkel/kunstgalerie (°°) dat McCartney en Burroughs met elkaar in contact kwamen. Paul had wel oren naar de experimenten van het duo Burroughs-Sommerville. Bovendien werd hij geïnspireerd door het lezen van Big Table en Evergreen Review, literaire beat-tijdschriften die Barry Miles hem leende. Paul wilde een audio-equivalent van zo’n tijdschriften opzetten, een kleine opnamestudio, een plek waar dichters en muzikanten hun avant-garde-ding zouden doen, ideeën uitwisselen en naar de nieuwste ontwikkelingen in de beatmuziek luisteren. McCartney had ook een maandelijkse budget-lp op ’t oog, met fragmenten van gesprekken achter de schermen en studio-interviews. Hij stelde Sommerville voor om er samen aan te beginnen. Dat deden ze in een leegstaande woning van Ringo. Sommerville kocht de apparatuur en McCartney betaalde de rekening. Burroughs en Sommerville gingen er wonen. ‘Paul en Bill konden erg goed met elkaar opschieten. Bill legde alles uit over het snijden van drugs en er werd veel over wiet gepraat.’ Paul zegt er zelf over: ‘Tijdens onze gesprekken dacht ik erover na om deel te nemen aan cut-ups en dat soort dingen (…) maar uiteindelijk werd het voor mij meer iets van praktisch nut. Ik dacht: laat Burroughs de cut-ups doen, ik doe demo-dingen. Ik had juist Eleanor Rigby geschreven en dus ging ik op mijn vrije dagen naar de kelder. Ik had gewoon een gitaar mee en gebruikte de plek als demostudio.’  Verder ook: ‘(…) we zaten vaak te praten over al die geweldige uitvindingen (…) zoals de Dreamachine die Ian en Brion Gysin hadden gemaakt. Het was allemaal heel nieuw en heel spannend (…)’ Burroughs over Paul: ‘Hij (…) werkte aan zijn Eleanor Rigby. Ian nam zijn repetities op, zo zag ik het nummer vorm krijgen. Hoewel ik zelf niet veel van muziek afwist, zag ik dat hij wist wat hij deed. Hij was erg aardig en innemend. Een knappe jongeman, en flink doorwerkend.’
Flor Vandekerckhove⇲

(°) Barry Miles William S. Burroughs: A life. 737 p. Uitg. Weidenfeld & Nicolson. 2014. Google Translation vertaalde voor mij de citaten uit dat boek. In mijn boekenkast neemt die Miles al een beetje plaats in. Daar staat ook al Barry Miles. Allen Ginsberg. Beat poet. 2010 Virgin Books. 630 pp. © Barry Miles 1989, 2000, 2010 en Barry Miles. Beat Hotel. Allen Ginsberg, William Burroughs & Gregory Corso à Paris 1957-1963.  Uitg. Le mot et le reste. 2011. Vertaling van ’t Engels in ’t Frans Alice Volatron. 302 pp.

(°°) Biograaf Barry Miles was vanaf 1965 mede-eigenaar van die boekwinkel/kunstgalerie Indica in Londen. Burroughs’ lover, Ian Sommerville, had de elektriciteit in Miles’ winkel gelegd en ook Paul McCartney had bij het oprichten van Indica Books and Gallery geholpen. Het werd een beroemd centrum van de Londense tegencultuur uit de jaren 60.

Over tweedeverblijvers

Inzet: tekening van Francisque Poulbot (1879-1946). Waterverf en inkt. Vraagt de ene titi: ‘Heb je een hoed gevonden’. Antwoordt de andere: ‘Gevonden, hoezo? Denk je dat ik 't geld niet heb heb om mijn kleren te kopen?’

IN BREDENE, WAAR ik woon, keek ik tot voor kort uit op een dierenpark. s' Morgens groette ik emoes en kippen, de ezel, de geiten, het hangbuikvarken, hertjes, lama’s… Die tijd is voorbij. Nu groet ik ’s morgens bouwvakkers die er een flatgebouw neerpoten. Dat gebouw beheerst hier ook de conversatie. Wie koopt die appartementen? Wie zal er wonen? Iemand die de indruk geeft er meer over te weten, zegt: ‘Een derde wordt vaste bewoner, tweederde gaat naar ‘tweedeverblijvers’, eraan toevoegend, ‘zoals dat nu overal gaat aan de kust.’ Tweedeverblijver! Het woord heeft zijn plaats al in het groene boekje. 

Die tweedeverblijvers hebben, zo te horen, niet zo’n goede reputatie. Ze drijven woonprijzen omhoog, nemen niet deel aan het wijkleven, spenderen geen geld bij de lokale middenstand… Zelf heb ik daar daar geen mening over — hoe ouder ik word, hoe minder mening ik over de dingen heb. 
Deze voor mijn doen lange openingsparagraaf dient om een kort stuk over een tweedeverblijver in te leiden; niet een van Bredene, maar een van Colomby-sur-Thaon, Normandisch dorp van 417 inwoners. Daar bezat Francisque Poulbot bij leven en welzijn een huis. Hij was niet van daar, hij woonde er niet, hij was van Parijs en had in Colomby-sur-Thaon een tweede verblijf. Waarom ook niet, ’t is niet erg ver van Parijs en ’t is aan zee. Of hij daarmee de woonprijzen omhoog dreef, weet ik niet, evenmin weet ik of hij deelnam aan het wijkleven en ik weet ook niet of hij Franse francs bij de plaatselijke middenstand spendeerde, als die er al was. Wel weet ik dat deze Francisque de enige personaliteit is die met het dorp in verband gebracht wordt. Bekendheid verwierf Poulbot met zijn tekeningen van Parijse straatjochies, in het Parijse slang ‘titi’s’. (°) Hij produceerde succesrijke cartoons die zowel in de pers als in de galeries een afzet vonden, soortement Kama dus. 
Flor Vandekerckhove⇲

‘Titi parisien” is een bekende Parijse slanguitdrukking voor een ‘Parijse jongen', brutaal, vindingrijk en ondeugend kind, straatloper met een diepgaande kennis van Parijs en zijn straten, wiens archetype het personage Gavroche is in Victor Hugo’s roman Les Misérables. Bij uitbreiding is een ‘titi’ een volwassene uit de Parijse arbeidersklasse. ‘Titi’ wordt ook geassocieerd met het specifieke accent van het Parijse dialect dat steeds meer verdwijnt, behalve onder bepaalde arbeiders in de Parijse voorsteden.

Kwam Popeye met de tram naar Bredene?

‘Kwam Popeye met de tram naar Bredene?’ is een handpalmverhaal. Basis van de illustratie is de postkaart ‘Breedene s mer’ uit 1920. Aan die tramhalte creëer ik met ChatGPT een imaginaire ontmoeting tussen De Laatste Vuurtorenwachter en Popeye the Sailorman. 

HEDEN BEVIND IK me in de roaring twenties. Aan 't station van Breedene wachten mensen op de tram. Aan een tafeltje ben ik met Popeye the Sailorman aan ‘t armworstelen. Ge werpt tegen dat ik in die roaring twenties nog niet geboren ben. Neen, maar mijn vader, onze Marcel, is dat wel, hij is van 1922. Ge werpt op dat ik niet kan armworstelen met een stripfiguur, maar in mijn hoofd kan ik dat juist wél. Ge weerlegt dat ik naar de roaring twenties kan terugkeren, maar ik ben een vrij man, ik ga waar ik wil. Ge zegt dat de hele situatie bij het haar getrokken is, maar zolang ik haar heb, mag ik daaraan trekken zoveel ik wil. Wat ge niet kunt ontkennen is dat Popeye in 1929 voor het eerst in een strip terechtkomt. Ik meen te weten dat hij al vlug vanuit Amerika in Bredene verzeilt. Hij was in elk geval een held van mijn papa. Ge wilt niet weten hoeveel keer die mij gezegd heeft dat ik spinazie moet eten, net als Popeye, dat ik dan spieren zal krijgen, net als Popeye, en een schoon wijf, zoals Olive Oyl er volgens hem een was. Telkens ik onze Marcel naar mijn bord zag kijken, dacht ik: lap, ’t zal weer van die Popeye zijn!
Flor Vandekerckhove⇲

Vind hier maar eens iets om over te schrijven

Op het kerkhof van Anisy sta ik naast het graf van Madeleine Barbulée. 

OP REIS KAN ik over om het even welk dorp iets schrijven – dat is de uitdaging. Nu toef ik in Anisy, Normandisch dorp van nog geen duizend zielen en ik vermoed dat de plek mijn openingszin ferm tegenspreekt. Waarheen ik er de blik ook wend, nergens valt mijn oog op iets wat het vertellen waard is. 

Ervaring leert me dat het kerkhof in zo'n geval soelaas kan brengen. Achter het hek – schurend scharniertje – maak ik kennis met een oud besje dat ongegeneerd tegen zichzelf aan ’t spreken is. Met een schopje steekt ze grasvodden weg bij een graf dat wellicht ook ’t hare worden zal. Ik spreek haar aan en vraag of er beroemdheden op ’t kerkhof liggen. Ze neemt me op sleeptouw – sluffer sluffer – naar gene zijde van de kerk, waar ze op een grafsteen wijst die moeite doet om de tand des tijds te doorstaan. Daar ligt Madeleine Barbulée, zegt ze. Ik heb geen idee, maar schrijf de naam op. Ze zegt nog een en ander dat ik niet versta, waarna ze zich weer naar de andere kant van de kerk sluffert. Ik blijf nog even rond het graf hangen, zoek tevergeefs naar leesbaarheid, neem een foto die bewijst dat ik er geweest ben. Ik verlaat Anisy en continueer mijn reis doorheen Calvados, Normandië.
Veel dagen later, lang nadat de reis is afgelopen, zoek ik de naam op. Madeleine Barbulée is een Franse actrice, goed voor 150 toneelstukken en 300 films. Ze overlijdt in Parijs, wordt gecremeerd in Père-Lachaise en is inderdaad begraven op het kerkhof van Anisy, naast haar zus en ouders. Waardoor ze er onverhoeds voor zorgt dat ik ook over dit inspiratieloze gat in Calvados een stukje schrijven kan. 
Flor Vandekerckhove⇲

Nu bevind ik me wel in Anisy, Normandië. Maar ik begon zo'n extreem korte reisverslagen lang geleden al te schrijven. In die tijd betrof het wandeltochten in Vlaanderen. Daar bestaat een boekje van: Langs Vlaamse wegen. In voettochten van 20 tot 30 kilometer wandelde Tania in 2020-21 omzeggens heel Vlaanderen af. Ook toen zette ik haar af waar ze vertrok en haalde ik haar op waar ze aankwam. Intussen zocht ik ook daar plekjes waar ik (over) kon schrijven. Dat leverde telkens een verhaal op, een impressie, een observatie, een vignet, een enkele keer ook een gedicht. 26 van die stukjes werden in 2021 verzameld in een boekje met als ondertitel ‘Een queeste naar Vlaamse identiteit’. Eresenator Jan Loones leverde het voorwoord. Dat e-boekje (70 pagina's, veel foto's) van uitgeverij De Lachende Visch is gratis voor wie erom vraagt. Vragen doe je via liefkemores@telenet.be. (Vermeld ‘Langs Vlaamse wegen’. Alleen beschikbaar in pdf.)