Tracey Emin, het leven zoals het is in Strangeland

Tracey Emin: The End of Love, 2024

VAN DE SCHOKKENDSTE elementen van haar leven maakt Tracey Emin (°1963) bekenteniskunst. Daar kende ze in de jaren negentig een spetterende doorbraak mee: My Bed. Ik schreef er al over in Is dat kunst?, vraag die menigeen zich toen stelde. Nu loopt in Londen nog tot 31 augustus een overzichtstentoonstelling van haar werk: A Second Life. Uit die tentoonstelling bracht Marijke een boek voor me mee. Strangeland (°) werd voor het eerst gepubliceerd in 2005. Het exemplaar dat ik in handen heb, is een mooi uitgegeven feesteditie, de 20 th Anniversary Edition. (°) 

Drie delen: Motherland, Fatherland, Traceyland; herinneringen aan moeder, het opzoeken van de vervreemde vader, het kind zoals het geworden is. Toen ze dertien was, sloeg Tracey de schooldeur achter zich dicht. Daarna leerde ze in en uit de academie op een indrukwekkende manier met kunst omgaan. Schrijven is uiteraard nog iets anders. Een Author’s Note op ’t einde van het boek, zegt er iets over. Ik laat de vertaling over aan Google: ‘’t Zou onredelijk geweest zijn je een boek te laten lezen dat vol spelfouten staat. Ik besliste dan ook om mijn spelling te laten corrigeren. Nu leer ik spellen.’ Wijselijk houdt ze haar teksten kort en eenvoudig, iets wat ikzelf ook nastreef. In het boek wisselt ze genres af, iets wat ik ook in toenemende mate in mijn boeken doe. Wat maakt dat Strangeland voor mij een herkenbare, aangename leeservaring geworden is. 

Ik stip passages aan die met haar beeldend werk sporen, maar constateer dat wat-geschreven-wordt niet op diezelfde, harde manier aankomt. Betekent het dat ze schrijvend mislukt, waar ze beeldend slaagt? Komt het door het medium: schrijven versus uitbeelden? In het boek staat een passage met dagboeknotities die ze verzamelt in From a Week to Hell. Op maandag is dat: ‘Ik werd wakker met vreselijke kiespijn. Ik heb vijftig pijnstillers genomen en een ton kruidnagelolie opgesmeerd. Ik ging te laat mijn pillen halen; en twee verdomde uren te laat voor de morning-afterpil. Ik moest een spiraaltje laten plaatsen: een stukje koperdraad om een ​​plastic haakje gewikkeld. Onbeschrijflijke pijn toen het in mijn baarmoederhals werd geduwd. Mij werd verteld dat het er na een week uit kon en dat ik dan niet zwanger zou zijn.' Die maandag is waarlijk een dag vol kommer, maar ik kan me wel voorstellen dat het in een Emin-schilderij een duizeligmakende slag in je gezicht zou zijn! Heeft het te maken met het cliché dat zegt dat één beeld meer vertelt dan duizend woorden? Nog terwijl ik de vraag stel, begrijp ik dat hij de grenzen van deze recensie te buiten gaat. (Ik kom er in een vervolgstukje op terug.)
’t Is niet dat ik vrouwelijke kunstenaars per se aan een vent wil koppelen, maar ik ging in het boek toch op zoek naar een passage over Billy Childish (°°), ex-partner van Tracey en punkartiest. Dat komt doordat ik in 2023 over die mens schreef in Billy Childish blaast de grens tussen amateurisme en professie op. Mijn vergeefse zoektocht in Strangeland naar die mens leert me dat ik het boek niet als autobiografie mag lezen, ’t is een beperkte keuze aan herinneringen: mama, papa, kind. Soms zijn die herinneringen heftig, soms gaat het er rustig aan toe. In Fatherland vindt Tracey een soort rust door haar Turkse wortels te verkennen. Met haar vervreemde vader plukt ze olijven en wisselt ze familieroddels uit. Dat deel vangt aan met een hilarisch bezoek aan een waarzegster. Ja, er mag al eens gelachen worden.
Flor Vandekerckhove⇲

(°) Tracey Emin. Strangeland. 20 th Anniversary Edition. 240 ps. Taal: Engels. Uitg. Sceptre. 2025.

(°°) Over de relatie van die twee is veel te vinden in Tracey Emin and Billy Childish: a turbulent relationship behind one of British art’s most famous stories.