Een oud paard van stal halen

De ballade van Trotski. (Maurizio Cattelan. 1996. Opgezet paard, leren zadelwerk, touw en katrol. Afmetingen 270 x 200 x 75 cm.)

IN DIE TIJD ging ik dagelijks joggen en zo komt het dat ik in de Duinbossen van De Haan onverwachts (de beeltenis van) een paard ontwaarde dat hoog in een boom was opgehangen. Ik schrok niet, ik herkende de situatie meteen als werk van Berlinde De Bruyckere (°1964) die het paard wel meer als metafoor voor kwetsbaarheid en vergankelijkheid gebruikt, zo ook die keer in 2003. Ik zoek even uit wat er van dat werk geworden is en zie dat het nu in het SMAK te kijk staat: Aan-één van Berlinde De Bruyckere. (Ik herinner het me niet op die manier. Ik herinner me één paard, niet twee, waaruit eens te meer blijkt hoe onbetrouwbaar de herinnering is. Tegelijk zie ik dat er ook elders gesproken wordt over één 'Berlinde-paard' in die bossen.)

Dat ik daar nu weer aan denk, komt door een krantenstuk (°) over Maurizio Cattelan (°1960), hier ten huize bekend als ‘de man van de banaan’. Ook hij heeft zo’n opgehangen paard. Omdat ik een oude trotskist ben, werd ik meteen gegrepen door de titel: De ballade van Trotski. Cattelans paard dateert van 1996, lang voor Berlinde zoiets deed. 
De jonge Belgische kunsthistoricus-kunstenaar Julien Delagrange (°1994) interpreteert Cattelans paard als ‘verbeelding van de tragikomische aard van het menselijk bestaan. Net als de Russische revolutionair Leon Trotski – die uit de Sovjet-Unie werd verbannen, van verraad beschuldigd en door agenten van Jozef Stalin opgejaagd en vermoord – draait de tragedie in dit werk om onbenut potentieel en het verlies van een ideaal.’
Cattelan laat het niet bij dat ene paard. Public Delivery toont met een aantal indrukwekkende foto’s ‘Alle paardensculpturen van Maurizio Cattelan.’ (°°) En doordat het ene woord het andere meebrengt, leidt Delagrange ons naar nog meer hedendaagse kunstenaars die met paarden in de weer geweest zijn. Zo leer ik dat Jannis Kounellis (°1936 - 2017†) in januari 1969 al zijn Untitled (Cavalli) uit 1967 in Rome presenteert. Twaalf paarden staan drie dagen lang in de galerie. Ze worden verzorgd door stalknechten en keren elke avond naar de stal terug. 
Ook Michaël Borremans (°1963) heeft zijn paard, maar dat is geschilderd. Met zijn doek 'Het Paard' uit 2015 grijpt hij terug naar de geschiedenis van de schilderkunst, zoals we dat van hem gewoon zijn. 
Iets heel anders zijn Jorg Kargs digitale collages. Volgens Delagrange zijn ze resultaat van een zoektocht naar het buitengewone. Daar past ook een paard bij dat in een fotostudio poseert. Dancing Fearless uit 2020 toont een transparante trede en een kleine donkere bol in een fotoshoot. Een steigerend paard betreedt deze denkbeeldige, surrealistische omgeving. Hoe die Jorg Karg het voor elkaar krijgt, legt Delagrange mooi uit in een korte video: Jorg Karg: Manifest.
Flor Vandekerckhove⇲

(°) Thomas Siffer interviewt Maurizio Cattelan. ‘Denk jij echt dat ik belangrijk ben?’  In DSWeekblad, 29 augustus 2026. 

(°°) Woorden en teksten die in DLVuurtorenwachter gearceerd staan, kunt u aanklikken. Het systeem leidt u dan naar de bron, in dit geval een foto van het vernoemde kunstwerk. Dat heeft voor mij het voordeel dat ik die foto niet zelf moet afdrukken, want op elk van die beelden rust copyright. Ik maak van de gelegenheid gebruik om de huidige irrelevantie van het copyright-systeem in deze aan te klagen. Dat zegt ook Kenneth Godsmith in Elvis has left the building: ‘De huidige discussie over copyright is te vergelijken met deze over pornografie in de twintigste eeuw’. Iets nieuws maken is niet langer relevant, zegt Goldsmith ook. Maak datgene wat je vindt op ’t internet relevant, verplaats het, herschik het, verpest het, breng het samen, verzamel de gemaakte dingen van de voorbije honderd jaar. Er is ook dit: De Laatste Vuurtorenwachter produceert zijn inhoud buiten het geldcircuit en dus ook buiten dat van de copyright. Dat is niet zonder gevaar voor de auteur. Het kan gebeuren dat ik door derden aangevallen wordt en juridisch veroordeeld wanneer ik zomaar een foto produceer. Liever niet dus.

Maak plaats voor Gen Z

Eerst schreef ik de tekst. Daarna stuurde ik die naar de machinerie van de artificiële intelligentie en vroeg beleefd: maak er een passende illustratie voor als ge kunt.

In DS WEEKBLAD lees ik een stukje over de mij onbekende Louise Goedefroy (29). In een paginagrote foto heeft Louise haar blouse uitgetrokken. Ze zwiert er triomfantelijk mee in ’t rond. Ze is duidelijk de wereld aan ’t veroveren, al weet ik niet waarmee. Ik lees dat ze zangeres is en kookboeken schrijft. Ze behoort tot de Generatie Z, afgekort Gen Z — tussen 1997 en 2012 geboren en opgegroeid met smartphones en sociale media alsof ’t niets is. Ik heb zo’n kleindochters.
Enkele dagen eerder had ik in de krant gelezen dat Gen Z-youtubers de wereld veroveren met lowbudgetfilms. Kane Parsons (20) is de jongste regisseur die met een film (Backrooms, 2026) op nummer één in de Amerikaanse box office staat. Curry Barker (26) maakte de film Obsession (2025) voor wat ze in Hollywood een habbekrats noemen. Youtube-ster Markiplier verspreidde zonder distributeur en met behulp van zijn volgers de film Iron Lung over meer dan 4000 bioscopen. In de krant gaat die opsomming nog een tijdje door. Er staat ook uitleg: ‘(…) veel youtubers hebben bakken ervaring. Dankzij de directe feedback van hun volgers verfijnden ze hun kunst (…)’ Heel interessant voor Hollywood, ook omdat youtubers gewoon zijn het met weinig geld te doen. Die van Hollywood zijn nu TikTok en YouTube aan ’t afspeuren naar nog meer talent. Misschien passeren ze wel bij Louise Goedefroy die ook content creator is. Content creator? Ik zoek het straks even op.
Flor Vandekerckhove⇲

In ’t najaar van 2022 publiceerde ik een essay over de beatdichter Allen Ginsberg, Als de muziekwijze verandert, wankelen de stadsmuren. In de beste traditie van De Weggeefwinkel is ook dat e-essay gratis. PDF (10 pagina’s) of EPUB naar keuze. U hoeft er alleen om te vragen. Mocht u interesse hebben, mail naar liefkemores@telenet.be. (Zeg Ginsberg en ook pdf of epub.)

Losse eindjes, goede voornemens

Links: tijdschrift Partisan Review. Midden: dichter Delmore Schwartz. Rechts: Alan Wald, op de foto in juli 1997, bij het graf van Ernest Mandel, op Pere-Lachaise in Parijs.

EEN SLODDERVOS blijft al eens met losse eindjes zitten. In 2016 nam ik me voor om regelmatig in de archieven van Partisan Review te duiken, ‘the best literary magazine in America’. Ik heb dat ook gedaan. Zeventien posts lang, beginnend in 2016 met Bladeren in Partisan Review⇲. Dat kon ik doen doordat alle nummers online staan, en ik er vrijelijk gebruik van kon maken. En opeens niet meer — ‘Safari kan de server niet vinden’ — waardoor ik ermee ophield. Het laatste stukje was Nicolas Calas, surrealist en trotskist⇲. Nu zie ik dat het probleem wellicht bij m'n oude browser ligt en niet bij de universiteit van Boston die het archief ter beschikking stelt. Hier⇲ vind ik de link weer, ik kan dat losse eindje weer opnemen.
Misschien biedt de Amerikaanse dichter Delmore Schwartz⇲ (°1913 - 1966†) daartoe wel de gelegenheid, hij publiceerde in Partisan. Schwartz is ook zo’n los eindje. Ik haalde destijds diens biografie in huis, The Life of an American Poet⇲, vertaalde een gedicht van Schwartz⇲, vertelde iets over de band tussen de dichter en Lou Reed⇲ en liet me door Delmore inspireren tot Gisteren op de Spinoladijk⇲. Nog was ik met die mens niet klaar, maar ik hield er toch mee op: weer zo’n los eindje. Ik had in de biografie nochtans de krasse uitspraak ‘Always apolitical’ onderstreept en me voorgenomen om die te confronteren met wat Alan Wald⇲ over Schwartz schrijft in Marxism and the Modernist Poet⇲, dat opent met Schwartz’ citaat: ‘[D]e revolutie is een beroep op zichzelf, dat de schrijver als mens moet ondersteunen, maar zonder op te houden een volwaardig schrijver te zijn.’ Wald vindt tal van tekenen dat Delmore die steun wel degelijk verleent, bijvoorbeeld: ‘De naam van Delmore verschijnt in elke verklaring van de League for Cultural Freedom and Socialism (LCFS), Amerikaanse afdeling van de Internationale Federatie van Revolutionaire Kunst⇲, aangekondigd door Trotski, André Breton en de Mexicaanse muralist Diego Rivera.’ Die Alan Wald is trouwens een schat van een mens en ook dat losse eindje wil ik weer opnemen, in een stuk dat ik aan deze geleerde, Amerikaanse, linkse medemens wijd. Ge ziet: veel goede voornemens, zoals dat past in januari.
Flor Vandekerckhove⇲

De-boeken (pdf of epub naar keuze) van De Lachende Visch zijn gratis. U bent in deze geen consument, u koopt dit literaire experiment niet. Ik heb u nodig om het af te maken. De tekstkroes is als een beker waarin ik al mijn creativiteit gooi. Daar mengt mijn imaginatie zich met die van u, lezer, zodat dat er misschien wel goud van komt.
De tekstkroes is een e-boek, 337 pagina’s, uitgegeven door De Lachende Visch. De distributie gebeurt buiten de markt, via De Weggeefwinkel. Het e-boek is gratis voor wie erom vraagt. Vermeld ‘Tekstkroes’ en zeg of u pdf dan wel epub verkiest. Doe het via liefkemores@telenet.be en het boek valt vandaag nog in uw mailbox.