zaterdag 5 april 2014

Henry Miller anarchist


De pensioengerechtigde leeftijd… Wat een wonderbaarlijk mooie tijd! De telefoon zwijgt en er zit nauwelijks beweging in de mailbox. Eindelijk krijg ik de gelegenheid om ongestoord aan close reading te doen (Moby Dick), eindelijk vind ik tijd om auteurs te lezen waarover ik altijd hoor spreken, maar die ik geenszins ken (Borges). En daarbovenop rest me ook nog eens voldoende tijd om de boeken te herlezen die me in mijn jeugd van mijn sokken geblazen hebben. Zouden ze dat vandaag nog altijd doen?
‘Ik ben alleen en zwoeg als een slaaf in de sinaasappelplantage van Chula Vista. Maak ik vorderingen? Vind ik een beetje meer mijn eigen ik? Ik geloof van niet. Ik ben alleen maar een zeer arme, ongelukkige, ellendige mens. Ik lijk alles te hebben verloren. (…) Ik heb geen gedachten, geen dromen, geen wensen. Ik ben even gezond als leeg.’
Het citaat komt uit De steenbokskeerkring. Ik ben zestien wanneer ik het voor het eerst te lezen krijg en, terwijl ik in het atelier van mijn vader aan ’t werken ben en de zomervakantie aan mij zie voorbijgaan, voel ik me er zeer door aangesproken.
De kreeftskeerkring, De steenbokskeerkring, Sexus… Het zijn boeken die mijn jeugd verblijd hebben. Naast wat een mens op school te verwerken krijgt (Felix Timmermans!) kan Miller inderdaad alleen maar een verademing genoemd worden. 
Wat ik in die tijd evenwel niet weet, ook omdat er niemand is om me erop te wijzen, is dat Miller een schrijversleven lang geïnspireerd wordt door het anarchisme. Hij is 22 wanneer hij de anarchistische propagandiste Emma Goldman hoort spreken. Ze moet nauwelijks moeite doen om hem te overtuigen en hij zal zijn hele leven een anarchist blijven.
Vanuit het anarchisme valt ook inhoud & vorm van zijn oeuvre te begrijpen: dit is waarlijk het werk van een libertaire auteur. Alle waarden worden aangevallen, alle deuren ingetrapt, alle heilige huisjes ontheiligd. Het is niet voor niets dat het lemma over de Amerikaanse auteur Miller in de Wikipedia begint met het citaat: ‘I see America spreading disaster. I see America as a black curse upon the world.
Al de boeken van Miller getuigen van een onbeperkte, vrije, anarchistische expressie. Hier is een auteur aan het werk die herhalingen laat staan en irrationele vondsten, die je als schrijver altijd wel op je pad ontmoet, evenmin weggomt. Willekeur en toeval moeten, zo vindt hij, in een boek evengoed hun plaats vinden.
Inmiddels ben ik geen zestien meer, maar al bladerend zie ik dat het werk van Henry Miller me ook vandaag nog altijd inspireert. Vooral de imperfecties ervan bekoren me uitermate; zeker omdat ik onlangs nog het schrijversadvies van Anne Lamott (in Bird by Bird: Some Instructions on Writing and Life) genoteerd heb: ‘Perfectionisme is de stem van de onderdrukker, de vijand van het volk. Het zal je je leven lang verkrampt houden.’ Dat is voorwaar een schrijversadvies dat me zeer goed van pas komt, nu ik aan 't nadenken ben hoe ik een vervolg kan breien aan GAUW!, het boekje dat ik onlangs uitgegeven heb en dat in de beste tradities van het anarchisme zonder copyright verspreid wordt.
Flor Vandekerckhove

Een reactie posten