Op reis krijgt elk dorp zijn verhaal

Net wanneer ik met lege handen het dorp verlaat, snelt het surrealisme-light me te hulp. Aan de graskant word ik plotsklaps getuige van een historische schaakpartij.

IN HET NORMANDISCHE MATHIEU ga ik op zoek naar een gebouw met een verhaal, een gebouw dat château heet, mesnil of manoir. (°) Er is daar bijvoorbeeld een chateau du Mesnil, kasteel dat me bijzonder interesseert omdat het château en mesnil combineert. Het gebouw torst enige geschiedenis en is nog altijd in privébezit. Waarbij een mens zich afvraagt: zijn de eigenaars ook de bewoners? Hebben ze historische rechten of is 't nouveau riche? Misschien kan ik aanbellen en het eens vragen. Helaas pindakaas, al wat ik in Mathieu vind is een inspiratieloze chemin du Mesnil. Geen château die du Mesnil heet, geen manoir, niemendal. Ik verlaat het dorp met lege handen. 

Vlak buiten Mathieu vind ik dan toch iets. Ik zet de auto aan de kant, negeer de afsluitende ketting en begeef me te voet naar de oprijlaan van wel vijfhonderd meter lang. Daar houdt een bord ‘Chiens dangereux’ – meervoud! – me toch nog tegen. Op die afstand kan ik het gebouw nog steeds niet beoordelen. Manoir? Mesnil? Château? Hoor ik in de verte de honden al blaffen? Of is dat mijn verbeelding?
Eens ik me dingen begin in te beelden is er geen houden aan. De graskant verandert in een imaginaire ontmoetingsplaats. Voor mijn ogen ontplooit zich een schaakpartij tussen Marcel Duchamp en John Cage. (°°) Alexina Duchamp kijkt toe. De twee spelen de partij op een electronisch bord, ontworpen door Lowell Cross. Elke zet activeert geluiden en wijzigt de livemuziek. Waardoor mijn bezoek aan Mathieu toch nog een verhaal oplevert. 
Flor Vandekerckhove⇲

(°) Een château heeft torens en een toegangspoort, het kan een pigeonière hebben, omwallingen en een ophaalbrug. Het is van de hogere adel. Een manoir is het landhuis van een rijke burger of lagere edelman. Een mesnil is een landgoed of gehucht, centrum van landbouwgrond, ik weet niet zeker of het ook een gebouw is, een herenboerderij bijvoorbeeld (Google krijgt ‘mesnil’ niet in ’t Nederlands vertaald). Het AI-overzicht zegt: ‘Le mot mesnil (ou ménil, maisnil) désigne, en ancien français, un domaine rural, une petite ferme, une maison de campagne ou un hameau.' Wat ik rondrijdend in Normandië leer is dat de termen te combineren zijn. Zo is er in Mathieu een château du Mesnil dat ik weliswaar niet heb kunnen vinden. 

(°°) Deze legendarische schaakpartij, getiteld Reunion, vond plaats op 5 maart 1968 in het Ryerson Theatre in Toronto, Canada. Het optreden begon om 20,30 uur 's avonds en duurde tot ongeveer 01,00 uur ’s nachts. Het was tevens het allerlaatste publieke podiumoptreden van Marcel Duchamp, die zeven maanden later overleed. De foto die ik schaamteloos inpik om die schaakpartij naar mij toe te halen is van Shigeko Kubota.