vrijdag 23 oktober 2015

Leren schrijven met Lucia Berlin

— Lucia Berlin (1936-2004) — 
Lucia Berlin schrijft over haar eigen leven, ze bedrijft het genre dat autofictie heet. Tijdens het schrijven verandert dat leven wel, het wordt verliteratuurd. Ze brengt er ritme en kleur in, verdicht het, schaaft en reconstrueert het tot het literatuur geworden is. Een van haar zonen zegt daarover: Our family stories and memories have been slowly reshaped, embellished and edited to the extent that I’m not sure what really happened all the time. Lucia said this didn’t matter: the story is the thing.’ Het is het verhaal waar het om gaat.
Als kind komt ze zo’n beetje overal in Amerika terecht. Veel verhuizen is ook wat ze in haar volwassen leven blijft doen en elke nieuwe plek is goed voor weer nieuwe verhalen. Dat geldt ook voor elke nieuwe man die haar weg kruist en voor elke nieuwe job die ze aanneemt, van poetsvrouw tot docente en alles wat daartussen ligt. En het geldt zeker voor haar alcoholverslaving en de lichamelijke kwalen waaraan ze leidt.
Een leven met veel vreugde & verdriet en met prachtige verhalen. Enkele werden dit jaar in ‘t Nederlands uitgegeven als Handleiding voor poetsvrouwen. Voor mij was dat een openbaring en wel van het soort dat ik eerder al mocht ervaren toen ik de Rus Isaak Babel in de nieuwe Nederlandse vertaling las en wanneer ik de Amerikaanse Grace Paley leerde kennen, een prachtschrijver, waarvan helaas (nog?) niets in ’t Nederlands vertaald werd. Babel, Paley en Berlin hebben trouwens de uitgepuurde vorm met elkaar gemeen en het genre waarin ze alle drie zo goed zijn, het korte verhaal. Paley en Berlin hebben daarenboven een gemeenschappelijk onderwerp: het dagdagelijkse leven van alleenstaande moeders.
Ik zie dat Lucia Berlin 68 geworden is, een leeftijd die ikzelf vervaarlijk dicht aan ’t naderen ben. Heeft ze me nog iets te leren? Dat heeft ze heel zeker, zowel naar inhoud als naar vorm. Wat ook blijkt uit dit citaat uit het verhaal Neerstrijken: ‘De enige reden waarom ik zo oud geworden ben is dat ik mijn verleden heb losgelaten. Verdriet, berouw, medelijden heb buitengesloten. Als ik ze binnenlaat, mezelf één enkel kiertje toesta, zal de deur beng openvliegen en zullen golven van pijn mijn hart overspoelen mijn ogen met schaamte verblinden kopjes en flessen kapotslaan potten verbrijzelen ramen versplinteren bloederig rondstrompelen over gemorste suiker en gebroken glas doodsbenauwd kokhalzen totdat ik met een laatste siddering en snik de zware deur dicht duw. De scherven nog één keer opruim.’ Ik ga dat ook doen, die kier goed dichthouden, want ook bij mij zou de deur beng openvliegen. In het aldus ontstane tochtgat zouden ook mijn komma’s weggeblazen worden door emoties die nauwelijks bij onze leeftijd passen. Ja, ik ga dat ook doen.
Flor Vandekerckhove

Lucia Berlin, Handleiding voor poetsvrouwen. Lebowski Publishers, Amsterdam 2015. 256 ps. ISBN 978 90 488 2709 1.


Lucia Berlin 8mm Home Movies
Een reactie posten