zaterdag 16 april 2016

V-teken


Het V-teken is een handgebaar met veel betekenissen. Je kunt het gebruiken om de barman te tonen dat hij er twee mag tappen. In ’t geval van deze foto zou dat een indrukwekkende bestelling opleveren. Ik probeer de foto te duiden. Je kunt zien dat een aantal jongeren rolschaatsen draagt. Ik herken de plaats: het casino van Bredene, met zijn rolschaatspiste. Sommigen komen met dezelfde kleren voor op de foto onderaan, wat er op wijst dat de beelden dezelfde dag gemaakt werden. Maar in welk jaar?
Ik herinner me het V-teken, in de jaren zestig, in protesten van de hippies tegen de Vietnamoorlog, maar hippies mag je deze jongeren niet noemen.
Wellicht heeft hun V-teken met de Tweede Wereldoorlog te maken. Er staat geen datum op de achterkant, maar hij werd omtrent die oorlog gemaakt. Ervoor, tijdens of erna? Ik twijfel. Tijdens de oorlog roepen de Belgische uitzendingen van de BBC de Belgen op de letter V te gebruiken als een symbool van verzet. In ’t Frans staat die V voor Victoire en in ’t Nederlands voor Vrijheid, waardoor het symbool een taalkwestie weet te ontwijken. 
Enkele maanden later besluit de BBC de V, van Victory, te veralgemenen. De radio-uitzendingen beginnen met het morseteken V […—], vergezeld van de aanvangstonen van de vijfde symfonie van Beethoven, begintonen die overeenkomen met dat morseteken. Winston Churchill begint meteen het V-teken met zijn vingers te maken. Ik heb er een fotootje van gezocht.
Is het dat teken dat die jonge mensen maken? Ik blijf twijfelen. Wie goed kijkt ziet een verschil. De Brit houdt zijn handpalm naar de toeschouwer, de Bredenaars doen het met de rug van hun hand naar de fotograaf. Onbelangrijk is dat niet, in de Wikipedia lees ik: Het V-teken met de rug van de hand naar iemand gericht, wordt (…) gezien als een belediging.’ Het is zoiets als fuck you! Vandaar dat Churchill het andersom doet, met de handpalm naar buiten.
Maken die jonge Bredenaars een fuck you teken? Neen toch, ik denk dat ze zich niet van die kwalijke betekenis bewust zijn. 
Vieren ze de overwinning van de geallieerden? Dat zou uiteraard betekenen dat de foto  WO II gemaakt werd. Dan kan het nummer 10 Josée Boncket niet zijn, want zij verliest het leven tijdens een bombardement in die oorlog. 
Of vieren ze, zoals Roland Vanmassenhove vermoedt, een andere overwinning, namelijk deze in een rolschaatswedstrijd? Is daar een plaatselijke rolschaatsclub actief? Worden er snelheidswedstrijden georganiseerd? Van zo'n club heeft Roland Van Loo, geen weet, wel weet hij dat er een hockeyclub is en dat klopt, want ik herinner me dat mijn grootouders een oude hockeystick staan hadden, waarmee een van hun kinderen wellicht ooit in de weer was.
Dateert de foto van tijdens de oorlog? Uiten die Bredenaars openlijk hun verzet tegen de bezetter? En zijn ze zo stoutmoedig om dat ook op foto vast te leggen? Zelf herinner ik me mijn vader niet als iemand die 't gevaar pleegt te tarten. Daar tegenover staat dan weer dat jongeren, net als nu, wel meer dingen doen die gevaarlijk zijn.
Is de foto vóór de oorlog gemaakt? Zijn de Bredenaars al met dat teken in de weer, lang voordat Churchill ermee gaat lopen? heeft Winston het van die Bredenaars afgekeken? Of heeft het V-teken in Bredene nóg een andere betekenis?
Laat me toe dat ik me aan de zekerheden hou. De namenlijst ziet er zo uit: 1=15 Georges Devriendt: 2 Jef De Craecker; 4 Kamiel Loontiens; 6 Marcel Vandekerckhove; 7 Hélène Devriendt; 8 Simone Vyncke; 9 Alice Vandekerckhove; 10 Josée Boncket (die tijdens een bombardement om het leven komt); 11 Elza Devriendt; 12 Camiel Vandekerckhove; 13 Jef Brys. 
Intussen is er ook al enige duidelijkheid betreffende het jaartal, want de onderste foto vermeldt, zo schrijft mijn nicht Nadine me, op de achterkant het jaar 1942. Roland Van Loo merkt op dat rechts op de onderste foto een stuk van het sanatorium te zien is; gebouw dat na de oorlog vernietigd is. Als de bovenste foto op 't zelfde moment gemaakt is dan dateert hij van tijdens WO II. 
Bovenstaand stukje schrijf ik in april 2016. In juli vind ik evenwel een document dat een en ander verduidelijkt. Het betreft een doodsprentje van José Boncquet, de jonge vrouw die op de foto's het nummer 10 draagt. We weten dat deze vrouw tijdens de oorlog in een bombardement omkomt. Het prentje geeft bijzonderheden: José is dochter van Gentiel Boncquet en Laura Tanghe. Ze is geboren in Middelkerke op 16 juli 1924 en overlijdt op 29 augustus 1941 in het 'Hospitaal' in Brugge, 'in pijnlijke omstandigheden, ten gevolge van moordend oorlogstuig.' Geen van die twee foto's kan gemaakt zijn in 1942. Ze dateren ten laatste van augustus 1941.
Flor Vandekerckhove

Geen opmerkingen: