dinsdag 8 november 2016

Flaneren rond de rue Mouffetard

Terwijl deze foto gemaakt wordt passeert Flor Vandekerckhove 
toevallig voorbij La Maison de Verlaine. Zijn blik wordt getrokken 
door een mens aan de overkant in wie hij Ernest Hemingway 
meent te herkennen. (Eigen foto)
In het Parijse Quartier Latin logeren we in de rue Mouffetard. Ik loop de straat op en af, want er valt veel te zien: wonkeltjes, restaurants, Parijzenaars, studenten en toeristen. Uiteindelijk steek ik de Place de la Contrescarpe over en kom in het verlengde van de Mouffetard terecht, de rue Descartes. Ook daar weer winkeltjes, restaurants, kroegen en veel volk.
Mijn oog blijft aan het nummer 39 haken. Op de benedenverdieping is er een restaurant dat La Maison de Verlaine heet. Boven de luifel hebben de verenigde Amis de Verlaine in 1919 een plaat aangebracht: ‘Dans cette maison est mort le 8 janvier 1896 le poète Paul Verlaine, né à Metz le 30 mars 1849.’
Verlaine woont er met Eugenie Krantz in een logement dat twee kamers groot is. De ramen van de slaapkamer geven op straat uit.
Daar vindt Paul Verlaine eindelijk rust. De stormen zijn gaan liggen, lees ik in een boek waarin Verlaines laatste dagen beschreven worden. Hij is wel ziek, maar de pijnen blijven een tijdje achterwege. Met nieuw werk slaagt hij er in om de grootste materiële zorgen op afstand te houden. Verlaine stelt zijn vrienden gerust: ‘Ik wil niets anders meer zijn’, zegt hij, ‘dan een eenvoudige kleinburger van de rue Mouffetard.’ Woorden waarmee de straat de literaire geschiedenis in gaat.
Verlaine leidt er effectief een rustig leven, wat merkwaardig is, want kort daarvoor kun je hem nog als een clochard door Parijs zien dwalen. Nu wordt hij blijkbaar niet langer bekoord door de absint die hem en de zijnen zoveel kwaad berokkend heeft. Hij kan wellicht ook niet anders meer, want hij is wel degelijk erg ziek — diabetes, syfilis, zweren… —, en de pijnen komen dan ook algauw weer de kop opsteken.
Begin december 1895 begint zijn door suikerziekte aangetaste been op verontrustende wijze weer pijn te doen. Tegen kerst heeft hij maagpijnen en is hij zwaar verkouden. De dokter is streng: Verlaine moet vroeg slapen, alcohol is verboden. Het strenge dieet belet niet dat zijn gezondheid rap achteruitgaat.
Op zondag 5 januari krijgt hij hoge koorts. Die dag brengt men hem de drukproeven van een gedicht dat Verlaines laatste zal blijken te zijn. De dichter heeft, zo mogen we veronderstellen, een voorgevoel, want het gedicht heet La Mort.
De vrienden hebben er geen goed oog in, de dokter geeft hem nog enkele dagen, zijn gezellin windt er geen doekjes om: ‘Il est perdu!’
’s Anderendaags geraakt de 51-jarige Verlaine in een coma. Op 8 januari 1986 sterft de dichter in het huis dat daarom, alsmede om evidente commerciële redenen, La Maison de Verlaine genoemd wordt.
Verstrooid keer ik naar het hotel terug. Ik kom in de vlakbij gelegen rue du Cardinal Lemoine terecht. Op de gevel van het nummer 74 is er weer een gedenkplaat die mijn blik vangt. 
Daar woont van januari 1922 tot augustus 1923 Ernest Hemingway. In tegenstelling tot Verlaine is Hemingway in de fleur van zijn leven. Zo was Parijs, schrijft hij in Dag en nacht feest, in de tijd dat we zeer arm waren en zeer gelukkig.
Ook daar heeft een nijvere ondernemer profijt uit proberen halen. Op de benedenverdieping heeft hij een reisbureau geopend dat Under Hemingway's heet. Ook dat is al verleden tijd. Nu is er een boetiek, die niet La garde-robe d’Ernest heet, wellicht omdat er alleen maar vrouwenkleren verkocht worden.
In het korte verhaal The Snows of Kilimanjaro beschrijft Hemingway de buurt. Je vindt de tekst op ‘t internet. Het loont de moeite om het op te zoeken. Eerst beschrijft hij zijn buren: He knew his neighbors in that quarter then because they all were poor.’ En in de daaropvolgende alinea leren we niet alleen die buren kennen — telgen van de Communards! — maar ook een stuk geschiedenis van de wijk en, jawel, ook iets over de Rue Mouffetard en over het huis waarin Verlaine gewoond heeft.
Flor Vandekerckhove



° Frédéric-Auguste Cazals en Gustave Le Rouge. Les derniers jours de Paul Verlaine, 2011.
° Ernest Hemingway. The Snows of Kilimanjaro, hier gratis op ’t internet.
° Ernest Hemingway. Dag en nacht feest: Herinneringen aan Parijs. Vertaald door John Vandenbergh. Amsterdam; Loeb, 1980. 
Een reactie posten