donderdag 22 december 2016

De rondtrekkende arbeider van John Dos Passos

— John Dos Passos (1896-1970) —
Enkele weken geleden heb ik me hier toegang verschaft tot de volledige collectie van Partisan Review, een cultureel tijdschrift dat van 1934 tot 2003 in de Verenigde Staten uitgegeven wordt. Nu en dan schrijf ik er een stukje over.
In een eerste post heb ik het, hier, over het jongensclubje dat de redactie vormt en in een tweede over Mary Mc Carthy die in dat clubje haar mannetje moet staan; dat vind je daar.
Intussen ben ik in het januarinummer van 1938 beland. Daarin valt me The Migratory Worker op, De rondtrekkende arbeider, een kort verhaal van John Dos Passos, een van Amerika’s grote schrijvers.
Ook omdat ik eerder nog nooit iets van die John Dos Passos gelezen heb, buig ik me nu over diens kort verhaal, een staaltje van proletarische literatuur, genre dat vooral in de jaren dertig opgang maakt. Soms verwijst die term naar literatuur die door arbeiders geschreven wordt, soms naar verhalen over de arbeidersklasse. In beide gevallen is het literatuur die zich voor het socialisme of het communisme uitspreekt.
John Dos Passos komt uit een gehoed gezin, maar hij wordt als jongeman erg beïnvloed door het communisme. Eerst door de Moskougetrouwen, daarna door de trotskisten. Zoals we dat wel meer zien gebeuren, schuift hij, ouder wordend, naar rechts op. Maar in 1938, wanneer hij The Migratory Worker schrijft, zijn we zover nog niet.
In dat verhaal beschrijft John Dos Passos de belevenissen van Ike Hall, een ongeschoolde jongeman die door het land trekt op zoek naar werk. Hij bekwaamt zich in de elektriciteit, sluit aan bij de beruchte Industrial Workers of the World — de Wobblies —, een vakbond die het socialisme, de revolutie en het anarcho-syndicalisme genegen is. Hij ontmoet Jinny Connor die, ondanks weerwerk vanuit haar familie, zijn gezellin wordt. Ze moeten er wel voor naar Kansas City uitwijken. Daar keren de kansen en niet bepaald in de goeie richting. ’s Nachts slapen ze buiten.
Wanhopig als hij is kiest Ike uiteindelijk voor een werk in de olievelden van Oklahoma. Hij moet er wel zijn lidmaatschap van de vakbond voor opgeven en wordt zodoende iemand die de solidariteit ondergraaft, ‘a scab’, een onderkruiper: ‘Ike felt worse than he’d ever felt in his life, but what the hell could he do? Looked like it was scab money or no money.’

Flor Vandekerckhove
Een reactie posten