zaterdag 25 april 2026

Het dodenschip weer opgezocht

Links. Omslagontwerp editie 1931. Midden: de opdracht van Peter HH. Rechts: de eerste pagina.


IN 2010 KREEG ik van Peter Holvoet-Hanssen Het dodenschip cadeau, een mooie editie uit 1931. De dichter had er niet alleen een opdracht in geschreven, hij had ook de kaft met een schelpje versierd
Het dodenschip (1926) was de eerste roman van een toentertijd volslagen onbekende B. Traven. Er was alleen een postbusadres in... Mexico. Er volgde nog. ’s Mans oeuvre dijde uit tot 21 dikke boekdelen. Sommige boeken werden verfilmd, o.a. De schat van de Sierra Madre.  
Erich Müchsam en Rudolf Rocker meenden in de boeken van Ben Traven haast zeker de hand van de verdwenen anarchistische individualist Ret Marut te herkennen. Die Ret Marut (ook een pseudoniem) was eerder bekend geworden als uitgever van het literair-politieke eenmanstijdschrift Der Ziegelbrenner. Als revolutionair had hij deelgenomen aan de linkse Münchense Raden-republiek. Deze werd in 1919 neergeslagen. Ret Marut kon ontkomen. Hij verdween. 
Müchsam deed een oproep: 'Ret Marut, kameraad, vriend, strijdmakker, mens, laat van je horen, geef een teken dat je leeft (…) we hebben je nodig.' Een oorverdovende stilte volgde. 
Vandaag weten we dat Marut en Ben Traven inderdaad een en dezelfde persoon waren, maar het heeft wel tot aan zijn dood in 1969 geduurd vooraleer daarover zekerheid bestond.
In Het dodenschip komt een man zonder papieren op de Yorikke terecht, een doorroest schip dat door zijn eigenaars nog één keer de zee opgestuurd wordt om het daar te laten zinken, een verzekeringskwestie. Wellicht lezen we daarin het persoonlijke verhaal van de vlucht van Marut/Traven. Op het einde van Het dodenschip drijft de verteller weg, vastgeklemd aan een stuk hout. En dan niets meer. Traven zegt zelf over het einde: 'Wat er nu gebeurt met degene die vertelt, of hij omkomt of op een of andere manier in leven blijft, heeft met het dodenschip niets meer te maken. (...)  De volgende regel zou het begin van een nieuwe roman moeten zijn.'
Flor Vandekerckhove

° Wouter Donath Tieges. Het raadsel B. Traven. 1983. Uitg. Meulenhof, A’dam. 254 p.
° B. Traven. Het dodenschip. Mijn editie. 1931. S.M. De Wilde Roos. Brussel. 306 p.

Geen opmerkingen: