Over de dienstplicht van onze vaders

Links: Marcel Vandekerckhove op de rolschaatspiste in Bredene (1939, hij is 17 jaar). Midden: tijdens een bezoek aan de dierentuin in Dresden (1943, hij staat links op de foto). Rechts: als soldaat milicien in het bezettingsleger in Duitsland (hij is de man met het omgekeerde soepbord op het hoofd,1946?) 

OP DE WANDELING ontmoet ik een oud-schoolmakker. We hebben dezelfde leeftijd en dat gold ook voor onze vaders, zij waren van 1922. ‘Hoe komt het,’ vraagt hij, ‘dat onze vaders tijdens de oorlog niet gevochten hebben? Waren zij niet dienstplichtig?’ Goede vraag. 
Op 10 mei 1940 valt Duitsland België binnen. Marcel Vandekerckhove (°22 juni 1922 - 2 januari 1989†) - in de familie gemeenzaam ‘onze Marcel’ genoemd - is dan bijna 18 jaar. Wellicht is hij net te jong voor de legerdienst. België capituleert al op 28 mei 1940 en nog steeds is onze Marcel geen achttien jaar. 

Daarna komt het land in handen van de bezetter. Van legerdienst is voor Belgen geen sprake meer, maar er komt iets anders. Jonge Belgen worden vanaf 6 maart 1942 gedwongen tewerkgesteld (Arbeitseinsatz) in Duitsland. In 1943 zijn dat er 310.000. Daaronder ook mijn toekomstige vader. Ik postte daar al een stukje over: ‘De reuzen bleven maar lopen en lopen.’ In 1943 verblijft hij in Brand-Erbisdorf, nabij Dresden. Hij werkt er in een fabriek. Ik weet niet wat daar gemaakt wordt, wellicht oorlogstuig. Hij is eenentwintig jaar. Op ’t einde van de oorlog vlucht hij fietsend uit dat dorp weg en ik herinner me dat hij meer dan eens vertelt dat hij ’s avonds aan de horizon de gloed van een brandend Dresden ziet. Als dat waar is, dateert zijn vlucht van 13 februari 1945. 

Later is vader toch nog soldaat geweest. Ook daar heb ik een foto van. Ik heb geen exacte datum, maar hij maakt deel uit van het bezettingsleger in Duitsland dat op 7 en 8 mei 1945 capituleert. De jongeman die vier jaar later mijn vader worden zal, is in 1945 drieëntwintig jaar.
Flor Vandekerckhove⇲

Nadat het leven me van stad naar stad had gebracht, van werk naar werk en van vrouw naar vrouw, streek ik moegestreden in Bredene neer, waar ik ook mijn jeugd had doorgebracht. Daar startte ik een schrijfproject dat onderzocht hoe het anderen vergaan was. Ik delfde sporen van schoolmakkers op, jongens waarmee ik tijdens m’n tienerjaren de schoolbanken in een Oostends college deelde. 

Had het iets te betekenen, het leven van die babyboomers in de sixties? Ik schreef er een boekje over, Tienerklanken, zo genoemd naar een TV-programma dat in die tijd voor ons gemaakt werd. Dat boekje is nu beschikbaar.

Tienerklanken is een e-boek (117 pagina’s in pdf of epub naar keuze), uitgegeven door De Lachende Visch en gratis verspreid door De Weggeefwinkel. Vraag ernaar via liefkemores@telenet.be en het boekje valt vandaag nog in je mailbox. GRATIS! (Vermeld: ‘Tienerklanken’ en zeg epub of pdf.)