De cruciale filmscène in La scuola cattolica

Links. De leraar geeft godsdienstles in La scuola cattolica. Hij laat zijn leerlingen een schilderij bespreken: Jezus wordt vastgebonden en gegeseld door beulen, een scène uit de Passie, zoals ook Caravaggio die in 1607 schildert (rechts).

WE BEVINDEN ONS in een een chique, katholieke jongensschool van Rome. Het onderwijs is duur en exclusief, leerlingen komen uit de bourgeoisie. Schoolmuren schermen hen af - of juist niet! - van de Italiaanse jaren van lood: ‘politiek geweld, klassenstrijd, sociale onrechtvaardigheid en katholiek moralisme smelten samen tot een maatschappij die uit elkaar valt.’ Drie leerlingen schaken twee tienermeisjes uit een volkswijk. Ze martelen, verkrachten en vermoorden hen. De feiten zijn echt gebeurd: het bloedbad in Circeo. Hoe is ’t mogelijk dat zo'n degelijk opgeleide jongens zo’n verschrikkelijke misdaden begaan?

Een cruciale filmscène is deze waarin de godsdienstleraar zijn leerlingen een Passietafereel laat bespreken, hij wil hun blik verruimen. Google vertaalt voor mij de passage uit het scenario. 

Leraar: ‘Ik heb jullie hierheen gebracht omdat ik ons ​​gesprek wil beginnen met deze afbeelding. Ik wil dat jullie me vrijuit vertellen wat jullie zien,’

Leerling: ‘Folteraars.'

Leraar: ‘En wie is het slachtoffer?’

Leerling ‘Nou, Jezus.’

Leraar: ‘Weet je het zeker? Het lijkt me dat zelfs de kwelgeesten slachtoffers zijn, want wie iemand kwaad doet, doet zichzelf ook kwaad, toch?’

(…)

Leraar: ‘Misschien moet je bedenken dat de duivel verschijnt wanneer we aan de kant van de gerechtigheid staan, wanneer we ons bedwelmd voelen door onze volmaaktheid.’

(…) 

Leraar: ‘Jezus is ook een mens. Omdat hij mens is, deelt hij in de imperfectie, omdat hij de tekenen van het kwaad in zich draagt. We worden mens door het kwaad te erven, kwaad te begaan en kwaad te ondergaan. Om kwaad te ondergaan, moet iemand het begaan. (…)’

’t Is een godsdienstles waarbij ook de drie toekomstige moordenaars aanwezig zijn. Lijkt het er niet op dat ze hun komende daden daar theologisch gekaderd zien? ’t Internet leert me dat die scène er mee voor zorgt dat de film in Italië voor minderjarigen verboden wordt. De film 'zou slachtoffers en daders op een bepaalde manier gelijkstellen.'
De scuola cattolica lijkt door het elitaire karakter nauwelijks op ’t Oostendse college waar ik schoolgelopen heb. Hij lijkt meer op de Abdijschool van Zevenkerken, waar ook koningskinderen naartoe gestuurd worden. Maar toch… Wanneer zo’n film me weer met die elitaire katholieke wereld confronteert, prijs ik me gelukkig dat Mei 68 op mijn pad gekomen is. Een gevoel dat me enkele dagen geleden ook al overviel toen Sigrid Bousset me meer over de oorlogsstrapatsen van Ivo Michiels vertelde.
Flor Vandekerckhove⇲

La scuola cattolica. Italiaans. Regie: Stefano Mordini | Scenario: Massimo Gaudioso, Luca Infascelli | Cast: Luca Vergoni (Angelo Izzo), Francesco Cavallo (Gianni Guido), Giulio Pranno (Andrea Ghira), Giulio Fochetti (Alessandro Arbus), Benedetta Porcaroli (Donatella Colasanti), e.a. | Speelduur: 90 minuten | Jaar: 2021. De film is te zien op Netflix.

De film interesseert me vooral omdat ik een boek afwerk, soortement kroniek van mijn tienerjaren. Daarin staat het college waar ik schoolliep centraal. Het boek heet TIENERKLANKEN, naar een televisieprogramma dat toentertijd op ons, tieners, losgelaten werd. Momenteel ben ik de kopij aan ’t nalezen.