Dante Alighieri en Nick Tosches, twee schrijvers, één film

Nick Tosches (°1949 - 2019†) staat bij mij hoog in aanzien. Ik besprak zijn Hellfire, ‘the best rock and roll biography ever written’, vertaalde twee van zijn gedichten en haalde hem drie keer naar Oostende, te beginnen met Op voorhand weet je ’t nooit. Beklijft hij ook als een boek van hem verfilmd wordt? [Op de Filmstill: de schrijver op zoek naar geldgewin heeft geen pen ter hand, maar een revolver.]

HET VERHAAL IS ambitieus: confronteer twee schrijvers uit een totaal verschillend tijdvak met elkaar. Nick Tosches (2019†) doet het in zijn boek ‘In the Hand of Dante’ en regisseur Julian Schnabel doet het hem na in de gelijknamige film. Nick Tosches (in de film gespeeld door Oscar Isaak) fungeert zelf als de hedendaagse schrijver en zijn middeleeuwse tegenhanger is de Florentijn Dante Alighieri (eveneens gespeeld door Oscar Isaak). Tosches is in dat verhaal een doorgewinterd kenner van Dantes Divina Commedia. Hij wordt door maffiabaas Joe Black (John Malcovich) gerecruteerd om het verloren gewaande, maar in Sicilië nu toch opgedoken manuscript van de Divina te verifiëren en naar hem toe te brengen. Wise guy Louie (Gerard Butler, die in de middeleeuwse delen ook de rol van paus Bonifacio speelt) staat hem daarbij terzijde. Als ze in de missie slagen zal overmatige rijkom hun deel worden. 

In het filmverhaal wisselen middeleeuwen en heden elkaar telkens af. De Divina is een poëtisch verslag van een spirituele reis, de filmbeelden zijn daarom in kleur. De reis die de hedendaagse schrijver onderneemt daarentegen is van een vulgair materialisme: zwart/wit. 

Nick Tosches heeft een cynische kijk op het hedendaagse schrijverschap. Dat leerde ik al in de inleiding van The Nick Tosches Reader. Dat boek start met een citaat: “Now, Mr. Faulkner,” she said, “what were you thinking of when you wrote that?” “Money,” he replied. Tosches citeert die woorden ook in de beginscène van de film. ’t Is dat ze ertoe doen. Het najagen van geld is ook wat de hedendaagse schrijver in de film daadwerkelijk doet, hij gaat op zoek naar het manuscript dat hem rijkdom moet bezorgen. Hoe anders gaat het er bij de middeleeuwse schrijver Dante aan toe die goddelijke inspiratie nastreeft.
Beide schrijvers slagen in hun ambitie. Dante laat een middeleeuws meesterwerk na. Nick Tosches slaagt erin het manuscript te bemachtigen. Meedogenloos schakelt hij onderweg elkeen uit die hem in de weg staat (iets wat hij als kind al eens gedaan heeft, leert een tussenscène waarbij we de jonge Nick in gesprek zien met nonkel Al Pacino, overduidelijk ook een maffia wise guy.) Tosches duikt onder (waardoor hij zich als schrijver doodverklaart) en eindigt incognito als rijkaard op een paradijselijk eiland, samen met zijn geliefde secretaresse Giulietta (Gal Gadot) die in de middeleeuwse filmdelen ook al Gemma Donati was, echtgenote van Dante. Terwijl we genieten van de idyllische slotbeelden, zingt Nick Cave zijn mooie Into My Arms. Hoe schoon! Maar die slotbeelden, eind goed, al goed, zo met z'n tweetjes op een eiland, met dat Cave-liedje als ferme schep slagroom bovenop… is dat ook niet erg kitcherig? We zien twee dingen tegelijk: we zien de cynische visie van Nick — 't gaat om 't geld — en we zien tegelijk de kritiek erop.

Flor Vandekerckhove⇲

Regisseur: Julian Schnabel

Scenario Jilien Schnabel en Louise Kugelberg

Gebaseerd op In the Hand of Dante (Nick Tosches)

Hoofdrollen: Oscar Isaac, Gerard Butler, Gal Gadot

Geestige bijrollen voor Al Pacino, John Malcovich, Martin Scorsese…

150 minuten

Engels

USA, Italië 

De film is nu ook te zien op Netflix.