 |
| Rechts: Sigrid Bousset, auteur van Wat hij me niet vertelde. ‘Hij’ uit de titel is Ivo Michiels (inzet). |
HET IS NIET voor ’t eerst dat ik een boek van Sigrid Bousset tot mij neem. Eerder las ik al haar gesprekken met Ivo Michiels. (°) Dat boek leidde me naar de schrijver zelve en de combinatie Sigrid-Ivo vond ook al zijn weg naar twee blogposts: De Laatste in gesprek met Ivo Michiels en Schrijver, ik vraag het je: ‘Waar gaan we naartoe?
Weer bevind ik me bij Bousset, nu in een boek dat, blijkens de titel, een vervolg is van het eerste. Nu gaat het over Wat ik haar niet vertelde. (°°) En dat is nogal wat. Zo verwittigt ons al de flaptekst van Tom Lanoye: ‘Wie wil begrijpen wat zich achter de regels van Michiels’ avontuurlijke teksten verborgen hield, móet dit boek lezen.’
Ik bevind me op bladzijde 61 en ik heb al ferm veel notities en markeringen achtergelaten, strepen en omgelegde hoekjes. Daar stoot ik nu op dit citaat, woorden van Ivo Michiels. Hij schrijft ze in een Vlaams-nationalistisch tijdschrift, in 1947, dat hij volgens Wikipedia mee heeft opgericht. Hij was toen al wegens collaboratie geïnterneerd geworden en inmiddels weer op vrije voeten:
‘Geholpen door de belangstelling van de bezetter voor onze culturele waarden, naast de romantisch-heroïsche klank van de oostfront-strijd, richtte heel hun wezen zich op de verovering van het edele, het schone, het grootse, vooral het grootste. Eindelijk zouden zij aan hun heerlijke dromen een daadwerkelijke gestalte kunnen geven. En in die zin blijft de houding van deze jongeren ten overstaan van de rassentheorie bijvoorbeeld, dan ook te verstaan. Wat zij hiervan oppervlakkig konden aanvoelen was niets anders dan een gevoel voor schoonheid, nu alle misselijke en verderfelijke invloeden uit het volk zouden geweerd worden. De middelen die daartoe moesten worden aangewend, konden op hun naïef en uiteraard nog onbesmet gemoed, niet inwerken. Alleen het eindresultaat hield voor hen zijn verbindende glans. … Daar bleef de geest van de collaborerende jeugd steeds zuiver en ideologisch voldragen.’ (°°°)
Ik lees en herlees: ‘onze culturele waarden’, ‘de romantisch-heroïsche klank van de oostfront-strijd’, ‘misselijke en verderfelijke invloeden uit het volk zouden geweerd worden’, ‘zuiver en ideologisch voldragen’.
Ik wil niet op het boek vooruitlopen, ik moet nog zien of en hoe het denken van Ivo Michiels zich al dan niet ontwikkelt. Eerst wil ik iets anders kwijt. Ik ben niet van de generatie van Ivo Michiels (°1923 - 2012†), ik ben van de volgende, maar ik herken de katholieke dorpssfeer die Bousset uittekent, Ik herken de beklemming ervan en ik herken de lokroep die het Vlaams-nationalisme daar laat horen. Juist daarom mag ik me tot vandaag gelukkig prijzen dat Mei 68 op mijn pad gekomen is. Goed begrijpend waaraan ik ontsnapt ben, zeg ik ook vandaag nog loud & clear: Ja, ik ben een soixante-huitard. Zo. Dat moest er eerst even uit. Nu verder lezen.
(°) Sigrid Bousset. Meer dan ik me herinner. Gesprekken met Ivo Michiels. 2011. De Bezige Bij, A’dam. 270 p.
(°°) Sigrid Bousset. Wat ik haar niet vertelde. 2025. A’dam. De Bezige Bij. 480 p.
(°°°) Ivo Michiels. ‘Hedendaagse jeugdproblemen (i)’. Golfslag, jaargang II, 5, 1947. (Ik citeer uit Bousset.)
Geen opmerkingen:
Een reactie posten