Over de reputatie van IJslandvissers

De verlaten terreinen van de Oostendse scheepswerf Béliard-Crighton (1877 - 1994). Johnny Verplancke maakte de achtergrondfoto in 2012. Veel van de Oostendse trawlers die de visserij op IJsland bedreven, werden daar gemaakt. — We zien Redmond O’Hanlon en De Laatste Vuurtorenwachter tijdens een imaginaire ontmoeting. (Illustratie tot stand gekomen met behulp van artificiële intelligentie.)

VEEL VISSERS VAN de inmiddels verdwenen IJslandvisserij hadden de reputatie liederlijk te zijn. Telkens ze, na achttien dagen zee, weer in het Oostendse Visserijdok aanmeerden, werd dat uitbundig, zelfs overmatig gevierd. Niemand kon er zo plastisch over vertellen als Robert - Soepe - Rousselle, hun taxichauffeur. 
In Storm (°) vertelt de Brit Redmond O’Hanlon (°1947) waar dat gedrag vandaar komt. Hij vertelt over een visserij die vertrekt vanaf de Orkneys. De schrijver is mee aan boord.

‘De slaaptijd wordt verdeeld over losse periodes van een uurtje, hooguit. Tussen de trekken door, wanneer het net is uitgezet, moet je je kans schoon zien. Maar pas nadat je klaar bent met het strippen, en sorteren en pakken en stouwen van de vangst van de vorige trek.’

De gevolgen zijn ernaar ‘Je zult het zien. Ze draaien door. Wanneer ze aan de wal komen. Dan worden ze gewelddadig.’ (…) ’Dat gebeurt altijd. Je zult het zien. Je weet niet meer wie je bent. Je drinkt. Je maakt amok.’

‘Na zo’n vijf à zes dagen en nachten van hooguit een halve slaapcyclus per keer, maximaal drie kwartier per twaalf uur, beland je in de manische fase van tekort aan slaap. En de jongens gaan daar telkens wanneer ze op zee zitten weer doorheen! Het is een of andere chemische reactie in onze hersenen, Redmond. Geen slaap. Dan proberen de hersenen orde op zaken te stellen om het te overleven, herinneringen te sorteren, alles voor te bereiden om in actie te komen door te práten in plaats van te dromen. Je vertelt mensen dingen die je niet zou moeten vertellen, je onderbewustzijn is voor andere mensen zichtbaar (…)’. ‘zij laten de mentale pijn van dit alles alleen merken door stomdronken te worden zodra ze de wal op gaan. En uiteraard is er niemand, niemand aan de wal die hen begrijpt of vergeeft. En dan hebben ze minstens zesendertig uur slaap van het hoogste niveau nodig – maar hun vrouwen hebben zich al helemaal in de stress gewerkt, omdat ze zich verwaarloosd voelen, omdat ze twee of drie weken zonder man hebben gezeten, en helemaal aan hun lot zijn overgelaten en in hun eentje op de kinderen hebben moeten letten, zonder dat ze een dag vrij hebben gehad, en hun man heeft zich op zee vermaakt, en daarom vertellen ze hem over alle problemen die hij heeft veroorzaakt doordat hij weg is geweest en dan staan ze er verdomme op samen te gaan winkelen… En daarom wordt de trawler weleens, heel af en toe, gewelddadig. En dan belt iedereen de politie.’

Flor Vandekerckhove⇲

(°) Redmond O’Hanlon. Storm. 350 pagina’s. Pandora. 2003. Meer over dat boek staat hier⇲