woensdag 17 januari 2018

Schepen in beton

— Het betonnen schip SS Palo Alto (GT: 6.144, afmetingen: 128,02 x 16,46 x 10, 67) bleef na haar tewaterlating in 1919 tien jaar ongebruikt stilliggen. Uiteindelijk zou ze een toeristische bestemming krijgen. In Californië lieten ondernemers het schip vastlopen en bouwden er o.a. een feest- en eetzaal op. Van de kust naar het schip liep een pier. De crisis van 1929 maakt een einde aan het feest. Het vaartuig bleef verwaarloosd achter, verkommerde en brak in stukken. —

Vaartuigen in staal, ijzer, hout, polyester, rubber… dat kennen we. Maar betonnen schepen? Toch kent de scheepsbouw zo'n hoofdstukje dat overigens al lang geleden van start ging.
Op de wereldtentoonstelling van 1855 toonde een Fransman een in beton gebouwd vaartuigje, een roeiboot. Hij kreeg navolging, want in de jaren 1890 ging een Italiaanse ingenieur betonnen platbodems produceren waarmee rivieren bevaren konden worden.
Bij de aanvang van de XXste eeuw gingen de Britten er zich mee moeien. Op het eiland werden tal van betonnen schepen gebouwd. De restanten van een ervan, de Violette uit 1919, zijn hier nog te bekijken.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog steeg de behoefte aan schepen naar spectaculaire hoogten, terwijl het staal almaar schaarser werd. De Amerikaanse regering, die in 1917 bij de oorlog betrokken geraakte, liet onderzoeken of het mogelijk was grote zeewaardige betonnen vaartuigen te bouwen, die in de oorlog ingezet konden worden. Het resulteerde in het Emergency Fleet Program dat in de bouw van vierentwintig betonnen schepen voorzag.
Te laat, want toen de oorlog in 1918 beëindigd werd waren er nog geen te water gelaten. Twaalf ervan geraakten na de oorlog afgewerkt en, overbodig als ze nu waren, verkocht aan bedrijven die ze gebruikten voor goederentransport, magazijn of stort.
Hiermee had er een einde kunnen komen aan de geschiedenis van de betonnen schepen, maar kijk… De mensen waren nog niet goed bekomen van het oorlogsgeweld of daar werd alweer een nieuwe wereldoorlog voorbereid. Weer werd staal een schaars goed. In 1942 gaf de Amerikaanse regering opdracht om vierentwintig betonnen schepen te bouwen.
Het einde van WOII betekende meteen het einde van de betonnen scheepsbouw op grote schaal. Toch vind ik hier nog een werf die zeilboten maakt van ‘steel wires covered with a sand and cement plaster’. 
Flor Vandekerckhove
Een reactie posten