Kunst, een cynische definitie

Nu schilder ik niet meer, omdat het schrijven mijn volle aandacht vraagt. Maar doordat mijn werk destijds op de markt aanwezig⇲ was, werd mijn naam toegevoegd aan naslagwerken, zoals hier aan de Dictionnaire des peintres belges du XIVe siècle à nos jours.

ER BESTAAT EEN cynische definitie die zegt dat kunst datgene is wat de kunstmarkt als dusdanig herkent. Die definitie is deugdelijk omdat ze de bestaande werkelijkheid waarlijk dekt, cynisch is ze omdat je aan je ellebogen voelt dat ze pervers is. 

Die definitie is even pervers als deze die zou stellen dat seks datgene is wat de markt als dusdanig herkent. Er bestaat wel een florerende seksmarkt, maar ook buiten die markt wordt gelukkig volop gesekst; meer zelfs: seks buiten de markt ervaren we als waardevoller dan deze die te koop staat. Stel je voor dat álle seks gemarchandeerd wordt, hoe pervers zou dat niet zijn. 

Daartegenover staat dat álle kunst over de markt gaat. Gerenommeerde kunstenaars hebben daar galeries en marchands voor, net zo leveren gerenommeerde literatoren hun werk af bij literair agenten of uitgevers die het vervolgens met graagte op de markt positioneren. De cynische kunstdefinitie geldt evenzeer voor niet-professionele kunstenaars en literatoren, zelfs voor marginale hobbyisten. Zij brengen zelf hun schilderijen aan de man; schrijvende amateurs doen het via minuscule uitgeverijtjes die voor hen minuscule marktjes creëren, of ze doen het ‘in eigen beheer’, waarbij de literator de koopwaar in het stamcafé aflevert of ermee op de bagagedrager rondfietst. 

Dat gerenommeerde kunstenaars en literatoren hun werk op de markt afzetten, valt licht te begrijpen: het creëert hun inkomen, in enkele (schaarse) gevallen zelfs voldoende om van te leven. Maar is het niet merkwaardig dat amateurs zich net zo gedragen? Waarom eigenlijk? Het sap is dan immers de kool niet waard — verlies van kostbare tijd eigenlijk, tijd die ze hadden kunnen aanwenden om het metier beter te beheersen. 't Is kennelijk de enige manier om 'erbij te horen': wie als kunstenaar of literator (h)erkend wil worden, móet op de markt present tekenen. Hoe pervers!

Flor Vandekerckhove⇲