dinsdag 25 september 2012

Ons Volk


Achteraan 'Ons volk' stond het houten chalet 'Onze rust'. Het werd gebouwd in 1911 voor rekening van de Brus­selse deco­rateur F. Rul­lens 
(elders vermeld als Florent Roelens). Als eerste verhuurde hij in BredeneDuinen gemeubelde 'Franse appartementen'. Het werd afgebroken op het einde van WO II.  (Met dank aan Mireille Vanblaere voor de foto's.)
Telkens wanneer ik aan deze blog een nieuw stukje herinneringen brei, denk ik aan Van oude mensen, de dingen die voorbijgaan, een zin die te pas en te onpas gebruikt wordt, ook door mij. Die zin is in de jaren zeventig als titel van een televisiefeuilleton populair geworden. We kennen hem trouwens al langer, want Van oude mensen, de dingen die voorbijgaan is een naturalistische familieroman die Louis Couperus meer dan een eeuw geleden al geschreven heeft.
Terwijl Couperus dat boek aan ’t schrijven was — het verscheen eerst als feuilleton in 1904 ­—, werden de contouren van de wijk vastgelegd waarin ik later zou opgroeien en waar ik inmiddels ook weer woon. Het was inderdaad in 1903 dat enige grootgrondbezitters een maatschappij oprichtten die S.A. Breedene-sur-mer lez-Ostende’ heette. De acte waarmee deze NV gesticht werd, is tegelijk de geboorteaangifte van Bredene-Duinen, telg van verkavelaars die een graantje wilden meepikken van het oprukkende toerisme.
Hola, Van oude mensen, de dingen die voorbijgaan ligt alweer op de loer. Maar misschien kan ik eens een stukje schrijven over iets dat nog niet voorbijgegaan is?  Laat ons eens kijken.
Op het internet valt mijn oog op een stuk erfgoedbeschrijving: [A]an de vooravond van de Eerste Wereldoorlog telt Bredene-Duinen twaalf villa's en een eerste ‘appartementsgebouw’ "Onze Rust", een houten constructie aan de Golfstraat, in 1911 opgetrokken door de Bredense aannemer G. Versluys (…)’
Zo heb ikzelf het gebouw nooit gekend.
Mijn interesse is gewekt, want de Golfstraat ligt hier vlak om de hoek. Kan ik nog sporen van dat zogenaamde appartementsgebouw vinden? Jawel. In het fotoboek 100 jaar Bredene aan zee in Beeld staat: 'Midden jaren '20 verwierf de samenwerkende maatschappij “Ons Volk” de houten villa Onze Rust aan de Golfstraat.
We keren terug naar de erfgoedbeschrijving en lezen daar: ‘In 1925 wordt het "Rustoord Ons Volk" in de Golfstraat geopend als vakantieverblijf voor de leden van de "Christelijke Werkliedenbond St.-Andries" uit Antwerpen. Samen met de "Floréal" te Blankenberge, is dit het eerste vakantiehuis van de syndicale beweging aan de Belgische kust en een voorbode van "De wet op het betaald verlof" (1936).
Welwel. Onverwachts kom ik in een brok sociale geschiedenis terecht, ik vind een gebouw dat nog niet ‘voorbijgegaan’ is en ik stoot op de naam van iemand – Gustaaf Versluys — die ik in mijn kindertijd gekend heb.
Sinds ik met mijn blog gestart ben, gebeurt dat laatste wel meer. Die wordt ook gelezen door mensen die ik een halve eeuw geleden uit het oog verloren heb/ben. Soms stuurt zo’n mens me dan een berichtje, en je weet wat ze zeggen: het ene woord brengt 't andere mee.
Zo’n mail kreeg ik ook van Mireille Vanblaere, een buurmeisje dat destijds schuin over mijn ouderlijk huis in de Duinenstraat woonde en dat bleef doen tot ze de wijde wereld introk (wat in het geval van Mireille letterlijk genomen mag worden).  Nooit meer gehoord, nooit meer gezien. Tot ze deze blog ontdekte. Het resulteerde in een intense correspondentie.
Dat over en weer geschrijf leert me dat Mireille Ons Volk zeer goed kent. Haar grootouders Alfons Vanblaere (°1885 -†1964) en Irma Major (°1890-†1963) zijn er de eerste uitbaters van. Henri Vanblaere (°1911-†1944), Mireilles vader, groeit er op en ook Mireille zelf woont er tot ze tien is en met haar grootouders naar de Duinenstraat verhuist.
Het was Mireille die me foto’s opstuurde waarop het houten chalet en Ons Volk te zien zijn. Ze gaf er tekst en uitleg bij: ‘Het houten appartementsgebouw Onze rust dat op het terrein achter Ons Volk stond, was eigenlijk een paviljoen. Het had een groot terras en een verdieping, het werd vernietigd in de Tweede Wereldoorlog.' 
Op de postkaart bovenaan zie je dit grote paviljoen, achter Ons Volk.  Dat houten chalet behoort tot de dingen die voorbijgegaan zijn, maar Ons Volk, het vakantieverblijf dat in 1925 naast dat chalet gebouwd werd, bestaat wel degelijk nog altijd.
Zo herken ik Ons Volk uit de periode toen ik nog kind was.
Zoals het gebouw op de eerste twee foto's afgebeeld staat, heb ik het zelf nooit gekend, maar de derde foto van het terrein roept wel herinneringen op. Zo heb ik Ons Volk in de jaren vijftig van vorige eeuw inderdaad gezien. Ik woonde toen in de Golfstraat, op een steenworp van het verblijf dat in die tijd (wellicht na de verhuizing van de Vanblaeres) niet meer gebruikt werd. Ik passeerde er vaak toen ik met mijn maat Ivan Steen naar de boerderij van Decoster (voorheen Seys) trok, want de Golfstraat liep dood op de aarden landweg die naar dat erf leidde.
Als mijn geheugen me geen parten speelt, bleef het gebouw ongebruikt tot de familie Leroy er een goed gemikt commercieel oog op liet vallen. Nog later werd de zaak overgenomen door dochter Lucienne en haar echtgenoot Jonckheere en nu worden de lakens daar al uitgedeeld door hun dochter Caroline, zo leert me de website van dat vakantieoord.
Op dezelfde website lees ik dat er op de drie verdiepingen plaats is voor 115 gasten, in zesentwintig kamers van twee tot zes personen. Er zijn klaslokalen, een overdekte speelruimte, een open speelplaats en een voetbalveld. De accommodatie wijst erop dat Ons Volk geen individueel vakantieverblijf is. De zaak is gericht op scholen (openluchtklassen katholiek onderwijs), verenigingen, mutualiteit, KWB… De geest van de stichters van Ons Volk waart dus nog steeds door het gebouw… dat tot de dingen behoort die niet voorbijgegaan zijn.
Flor Vandekerckhove

Een reactie plaatsen