dinsdag 4 september 2012

In den beginne


Bredene-Duinen, 1913. (Met dank aan Mireille Vanblaere
die me de foto opstuurde die me geïnspireerd
heeft tot het schrijven van dit stuk.)
Voor me ligt een foto die mij, begiftigd met een grenzeloze verbeelding, meteen aan het boek Genesis laat denken. ‘In den beginne was er niets, behalve hotel Meiboom en de patisserie’.
Zo zou het scheppingsverhaal van deze duinenwijk inderdaad kunnen starten. Maar helemaal juist is dat niet. Rechts op de genesisfoto vangen we een glimp op van de Duinenstraat waar blijkbaar ook al een huis gebouwd werd, en links, te midden de akkers en beemden, staan eveneens woningen en een hoeve.
Waaraan laat die foto me nog denken? Aan De Vlaschaard waarin Streuvels een soort weerbericht neerschrijft: ‘Het vlakke land lag er afgebakend in zijn nauwen einder, overwaterd met mist, onnuttig, zoppenat’. Maar bij nader inzien klopt dat evenmin, want de foto toont ons een beeld waarin het zand haast moeiteloos in de polders overgaat, waardoor het geheel meer als een droog woestijnlandschap oogt dan als Streuvels’ zoppenatte landbouwgrond.
Het beeld herinnert me ook aan de foto’s die na de Eerste Wereldoorlog van Ieper genomen worden, een lege vlakte met slechts her en der een huis. Ook dat is uiteraard een loze vergelijking. In Ieper is alle bebouwing door het oorlogsgeweld neergehaald, terwijl in Bredene-Duinen alles nog moet beginnen.
Dezelfde site, 99 jaar later.
Lang zal dat evenwel niet meer duren. De Koninklijke Baan scheidt zichtbaar het platte duin (‘de platte dune’) van de wijk die erachter ligt. Vooraan, links op de foto, staat een klein gebouwtje waar de elektriciteit voor de tram omgevormd wordt. De infrastructuurwerken die het gebied voor het toerisme ontsluiten zijn al uitgevoerd: allen daarheen!
Raoul Eeckhout dateert de aanvang van de toeristische bedrijvigheid in Bredene in 1900, maar over een hotel Meiboom spreekt hij niet. (*) Dat gebeurt wel in een inventaris van het historisch erfgoed (**) die ik op het internet vind: Aan het kruispunt Driftweg/Kapelstraat met de Duinenstraat ontstaan de eerste herbergen met logies. De uitbouw van de Koninklijke Baan in 1902-1904, gevolgd door de aanleg van de parallel lopende kusttram in 1905, werken de ontwikkeling van Bredene-Duinen in de hand. De eerste hotels "De Meiboom" en "L'Espérance" worden opgetrokken.’
De genesisfoto werd ook afgedrukt in het boek dat Frank Huyghebaert en Erwin Mahieu over Bredene-Duinen publiceerden. (***) Het onderschrift leert ons dat café des Dunes rechts naast ‘In den Meiboom’ staat en dat het derde huis in de rij, de patisserie, door ene L. Plovie uitgebaat wordt. De hoeve op de achtergrond is deze van E. Seys (vandaag camping Duinzicht). Het huis in de Duinenstraat, waarvan we de zijgevel zien, is de kruidenierswinkel ‘In den Anker’ die, zo stellen Huygebaert & Mahieu, in 1913 gebouwd wordt.  
Ik herinner me die namen — Meiboom, café des Dunes, In den anker — maar het wordt almaar moeilijker om me die huizen concreet voor te stellen. Waar stonden die juist en welke huizen stonden ernaast?
Tijdens een zeldzaam moment van ondernemingsdrift heb ik geprobeerd om dezelfde site weer te fotograferen, maar dan bijna honderd jaar later. Het is me niet helemaal gelukt. De duinen hebben zich een beetje verplaatst, zodat ik de foto onder een andere hoek moet nemen. De begroeiing op die duinen is fors toegenomen, waardoor de Koninklijke Baan onzichtbaar is. Het platte duin is ei zo na verdwenen, net zoals hotel De Meiboom, het café des Dunes en de patisserie dat zijn.

Ik herlees het stukje dat ik hierboven geschreven heb en schrik me een hoedje. Deze blog begint wel zeer sterk op een filiaal van de plaatselijke heemkring te gelijken. Ik moet een beetje oppassen dat nostalgie de boel niet helemaal overneemt. Alhoewel… misschien vinden we elkaar daar uiteindelijk toch allemaal weer, in het heem van Ter Cuere, rond de tafel, naast de stoof, gebogen over oude kaarten, monkelend, en met wankele stem orerend over de tijd dat Bredene nog op zichzelf geleek. En wij ook.
Flor Vandekerckhove

(*) R. Eekhout, Zoeklicht op Bredene, 1968.
(**) https://inventaris.onroerenderfgoed.be/dibe/geheel/21818
(***) E. Mahieu & F. Huygebaert, 100 jaar Bredene aan Zee in beeld, 2001
P.S.: Karel Mestdagh laat me weten dat het gebouw dat op de historische foto vlak onder de kerktoren van Bredene Dorp te zien is, het 'Rozenhof' is, de bloemisterij van de familie Mestdagh.
Een reactie plaatsen