donderdag 12 september 2013

De tragiek van de Vindictive


© Roysfoto - http://oostende-ingeblogd.skynetblogs.be
In Oostende werd de boeg van de Vindictive dit jaar verplaatst van zijn vertrouwde stek bij de Demeysluizen naar de pier aan de Oosteroever. Daar, ei zo na op dezelfde plek waar het schip tot zinken gebracht werd, zal het monument zijn definitieve bestemming krijgen.
In de nacht van 9 op 10 mei 1918 hadden Britse soldaten het schip tot in de havenmonding gemanoeuvreerd. Ze wilden ermee de haven blokkeren. Hun poging mislukte evenwel. Wat was er gebeurd?
Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden door 320 duikboten niet minder dan 3274 operaties uitgevoerd. 273 U-Boten vernietigden meer dan 11 miljoen brutoregisterton aan handelsschepen. Het was de Britten duidelijk dat ze koste wat het kost moesten beletten dat de Duitse U-boten zee konden kiezen.
Zee kiezen deden die onderzeeboten o.a. vanuit Brugge. Daar was een haven met faciliteiten voor het onderhoud van een dertigtal onderzeeboten. Via de kanalen voeren die U-boten vervolgens naar Zeebrugge en Oostende en van daaruit naar zee.  Voor de Britten kwam het er bijgevolg op aan om de twee havengeulen te blokkeren.
Een eerste poging werd ondernomen in de nacht van 22 april 1918. Enkele minuten voor middernacht, ontbrandde over heel de lengte van de Belgische kust een meedogenloze strijd. Het gevecht overtrof zowat alles wat men tijdens die oorlog al gezien had. Nooit voorheen, noch daarna, werden zoveel decoraties voor moed en dapperheid toegekend aan Britse soldaten die bij een enkele operatie betrokken waren.
Om drie uur was het alweer stil op onze stranden. De Britse aanvallers hadden zich teruggetrokken en de Duitse verdedigers konden de schade schouwen. Bleek dat de Britten in de Zeebrugse haven drie schepen en een duikboot hadden laten zinken waardoor de haven geblokkeerd werd, zij het alleen bij laag water.
De Vindictive had aan die operatie deelgenomen. Het oude schip (bouwjaar 1897) werd voor de raid op Zeebrugge gebruikt als stormboot. De troepen die de Duitse verdediging tijdens de operatie moesten aanpakken werden ermee afgezet op de borstwering aan het uiteinde van de pier.
Een Duitse torpedoboot komt, via het kanaal, uit Brugge 
toe in de haven van Oostende. (Foto collectie Daniël Eyland.) 
Tijdens de aanval produceerden de Britten een rookgordijn dat hen als het ware onzichtbaar zou maken. Helaas veranderde de wind van richting. Vlak voor de ogen van de Duitse kanonniers verscheen daar plotseling, als volmaakt doel, de Vindictive. Het schip was de pier genaderd tot op een halve kilometer. Het schip stoomde recht tegen het vuur in. Het was voor hen als het ware onmogelijk het schip te missen! De manschappen sneuvelden bij bosjes. Op 23 april, één minuut na middenacht, kwam de Vindictive ter bestemming aan; het schip raakte de pier en de landingstroepen deden wat hun opgedragen was.  Intussen probeerden de blokschepen de dam te passeren en zo ver mogelijk te geraken in de kanaalmonding die ze wilden blokkeren. Dat lukte dus, zij het gedeeltelijk.
De Britten hadden een stuk pier laten ontploffen en de blokschepen waren tot zinken gebracht, het werd tijd om de terugtocht te organiseren. Een moeilijke klus, want de stormtroepen bevonden zich nog steeds op de pier. De mannen moesten het open terrein in korte, snelle stormlopen oversteken, om dan zichzelf en gewonde kameraden met touwen en stormladders op te hijsen naar de top van de muur. Daar bereikten ze de loopplanken en strompelden ze in de ouwe Vindictive.
Maar Zeebrugge was slechts één doelwit van de raid geweest. Ook de havenmond van Oostende was die nacht door de Britten geviseerd geworden. De poging om ook het kanaal Brugge-Oostende onbruikbaar te maken door er de monding van te blokkeren was echter mislukt. De actie zou dan ook nog een flinke staart krijgen,
Bij de nieuwe poging om Oostende af te sluiten zou de Vindictive weer van dienst zijn, maar nu om in de Oostendse havenmonding tot zinken gebracht te worden.
Op 9 mei 1918, om elf uur ’s avonds, stak het konvooi van wal. In een zee van geweld slaagden de Britten erin de Vindictive tot in de vaargeul te brengen. Aan boord begon men de nodige manoeuvres uit te voeren om het schip dwars te leggen. Daarna zou men met springladingen de bodem uit het schip slaan.
De intussen opgekomen mist maakte er een zootje van. Dertien minuten nadat de Vindictive de Stroombankboei was gepasseerd, stoomde het schip naar het westen, evenwijdig met de kust om de onzichtbare haveningang te zoeken. Toen ze die niet konden vinden werd, begon men weer in oostelijke richting te varen. Om 2 uur werd het schip weer naar het westen gedraaid.
De haven zagen ze nog niet, maar het schip bevond zich nu wel in het centrum van het spervuur. De Vindictive stoomde uiteindelijk toch de havenmond in, maar het vaartuig bleek veel te dicht bij de westelijke pier te varen. Het schip moest eerst weer in het midden geraken om een obstakel te kunnen zijn.
In het gevecht was de kapitein inmiddels gedood en ook de navigatie-officier was gekwetst geraakt. De fel beschadigde Vindictive eindigde de dolle vaart door tegen de oostelijke pier aan de grond te lopen. De luitenant die nu het bevel voerde gaf bevel het schip te verlaten en de springladingen werden ontstoken. De Vindictive zonk, maar niet op de plaats waar de Britten het gewild hadden. Het schip ging een heel eind van het hoofdkanaal op de bodem liggen en de havenmond was nog altijd bruikbaar voor de Duitse U-boten.
De Vindictive komt uiteindelijk aan zijn einde tegen de oostelijke pier
in de havenmonding van Oostende.
Ook de tweede poging om Oostende te blokkeren was op een fiasco uitgelopen. Dus broedden de Britten op een plan om een derde poging te ondernemen. Die kwam er uiteindelijk niet omdat de Duitsers inmiddels alweer de Zeebrugse vaargeul vrijgemaakt hadden.
Al dat geweld had bijgevolg maar tot povere resultaten geleid. Het einde van de Vindictive kan alleen maar tragisch genoemd worden. Hoeveel mensen werden tijdens die twee raids geslachtofferd? Het is een balans die ik niet op 't internet vind. (*) Maar ik vind wel dit: They shall grow not old, as we that are left grow old: / Age shall not weary them, nor the years condemn. / At the going down of the sun and in the morning, / We will remember them.
Flor Vandekerckhove

(*) André Vollmacher liet me inmiddels weten dat er tijdens de twee Vindictiveoperaties aan Britse zijde alleen al meer dan 200 doden vielen.
Een reactie plaatsen