maandag 11 augustus 2014

Langs de kapellekensbaan (I)

De Kapellekensbaan met hoofdletter is een roman van Louis-Paul Boon, maar Langs de kapellekensbaan zonder hoofdletter in die baan is de naam van een aantal stukjes die ik, als ’t God belieft, in deze blog zal publiceren. Die stukjes worden telkens geïnspireerd door een artefact dat mijn vriendin en ik tijdens het wandelen gefotografeerd hebben, veelal een kapelletje. (Vandaar: als 't God ’t belieft.)
Toen we die foto’s maakten, was ’t niet de bedoeling er een verhaal rond te breien. Het waren herinneringen die ik in een computermap onderbracht. Vele wandelingen later was die map een digitale variant geworden van wat in ’t analoge leven een zootje heet. Ten behoeve van de overzichtelijkheid begon ik het uit te splitsen. Een van de pakketjes werd Langs de kapellekensbaan, want, zo was ’t me gaandeweg opgevallen: kapelletjes… er waren er niet weinig. ’t Is niet voor niets dat het lied luidt: Waar men gaat langs Vlaamse wegen / Komt men U, Maria, tegen
Daar mag u dan weer niet uit afleiden dat al die kapelletjes aan de moeder Gods gewijd zijn, want op 27 februari kiekten we in de polders achter Blankenberge het kapelletje van Sint-Job. (*) Een tekstpaneel geeft uitleg: ‘Deze kapel werd in het eerste kwart van de 19de eeuw opgericht nabij de plaats van de in 1575 verwoeste kerk van Sint-Jans-op-den-dijk. De kapel is toegewijd aan Sint-Job. Volgens de overlevering ging Sint-Job, door zijn vrouw verlaten en door zijn kinderen bespot, met zijn door wonden bedekte lichaam op een mesthoop zitten. De merkwaardige bekroningen van de tuitgevels stellen volgens sommigen mesthopen voor.’
Op de gevel: ‘Heilige Job van ’t kapelleken Bescherm ’t Christen Volk Dat U vereert’. Waarom alleen ‘van ’t kapelleken’ en ‘vereert’ geen hoofdletter krijgen is onduidelijk, dat geldt ook voor de kleurenkeuze van de letters, soms rood, soms zwart. Is ‘t creativiteit van de letterzetter, zit er een geheime boodschap achter, is 't een code? Mocht dat laatste het geval zijn dan is die wellicht alleen maar door gelovigen te kraken en misschien ook wel door de Italiaanse professor Antonio Negri, want die heeft zich intens met deze Bijbelse figuur beziggehouden.
Misschien vindt u dat merkwaardig voor een revolutionaire neomarxist als Negri, maar dat komt doordat u de context niet kent. Negri heeft vele jaren in Italiaanse gevangenissen doorgebracht. Het is hier de plaats niet om daar dieper op in te gaan, maar ik probeer straks op ’t internet een filmpje te vinden dat ’s mans levensverhaal vertelt. U moet onderaan dit stukje maar eens kijken of ik dat ook gevonden heb. Hoe dan ook: ‘Begin 1983 zit Negri al vier jaar in de gevangenis: aanvankelijk in voorarrest, beschuldigd van meerdere moorden, later veroordeeld voor het aanzetten tot terrorisme. Het zijn jaren die gekenmerkt worden door verdriet en pijn en naarmate ze duren, steeds meer. (…) Negri overleeft deze opschorting van leven dankzij zelfdiscipline, studie en strijdlustige intellectuele arbeid. En wanneer de pijn en de leegte hem dreigen te overmeesteren, gaat hij zich concentreren op teksten die lijden en pijn als thema hebben. (…) Het boek Job leest hij als een fenomenologie van het lijden en van de onmiddellijkheid van de ervaring van zinloze pijn in het leven.’ (**) En hij schrijf er een boek over, Il lavoro di Giobbe (Het werk van Job), dat in 1990 uitgegeven wordt en in 2002 herdrukt. Ik heb dat Italiaanse boek uiteraard niet gelezen en mocht het in ’t Nederlands vertaald zijn dan had ik er toch niet veel van begrepen, maar wat ik van dit alles wel onthoud is dat een hedendaagse revolutionair nog altijd door de Bijbel geïnspireerd kan worden.
Op het net vind ik trouwens een citaat van Negri waaruit blijkt dat ook Franciscus Van Assisi hem inspiratie levert: ‘Als verzet tegen het opkomende kapitalisme weigerde Franciscus elke discipline. Tegenover soberheid plaatste hij een vreugdevol leven dat alles omvatte; de natuur, de dieren, zuster maan en broeder zon, de vogels van het veld, de arme en uitgebuite mensen, samen tegen de wil van de macht en de corruptie. Vandaag bevinden wij ons opnieuw in de situatie van Franciscus: we plaatsen tegenover de ellende van de macht, de vreugde van het zijn. Dit is een revolutie die geen macht kan beheersen — omdat socialisme, samenwerking en revolutie samenklitten in liefde, eenvoud en ook onschuld.’
Natuur, dieren, zuster maan en broeder zon, vogels van het veld, arme en uitgebuite mensen, dat alles hebben wij op onze wekelijkse wandelingen overvloedig ontmoet, maar of we onderweg ook een kapelletje van Sint-Franciscus gekruist hebben… Ik moet maar weer eens in mijn virtuele fotomapje beginnen delven.
Flor Vandekerckhove

(*) Meer over Sint-Job op http://nl.wikipedia.org/wiki/Job_(persoon)
(**) De citaten komen uit Sonja Lavaert, 2011. Het perspectief van de multitude. Agamben, Machiavelli, Negri, Spinoza, Virno. VUBPress Brussel. 493 ps.  Over dat boek schreef ik eerder een stuk in http://florsnieuweblog.blogspot.be/2013/01/onder-filosofen.html
Een reactie plaatsen