donderdag 2 mei 2013

Ostendia in Bredene


Op 't Kop van 't Sas in Bredene worden drieste bouwplannen
gesmeed. Maar hoe zat dat eigenlijk met die 'visfabriek'?
In Bredene herreist verlaten visfabriek als prestigieus woonproject. Het staat op 29 maart in de krant.  De titel trekt mijn aandacht omwille van het merkwaardige werkwoord herreizen. En wat weet ik eigenlijk over die 'verlaten visfabriek’? Haast niets, zo moet ik toegeven.  Ik herinner me de gevel aan de Elisabethlaan met daarop het mooie logo van Captain Byrd.  Da’s al.
Ik duik het archief van Het Visserijblad in en vind een lezersbrief van Gilbert Vanleenhove die ons in 1997 laat weten dat het bedrijf in moeilijkheden verkeert. 45 arbeiders en 10 bedienden die daar werken hebben er geen goed oog in.(1) De brief leert me ook dat de producten van Captain Byrd daar geproduceerd worden door een bedrijf dat United Foods heet, een naam die me weer wat verder helpt.  In jaargang 2002 van datzelfde Visserijblad vind ik een stuk van wijlen Guido Walters: United Foods failliet.
Walters leert me op zijn beurt dat de onderneming in de jaren tachtig gespecialiseerd was ‘in visbereidingen en aanmaak van conserven, waarbij de verwerking van krab toonaangevend was. De onderneming was in die jaren goed voor 120 arbeidsplaatsen (…)’ (2) Ook schrijft hij: ‘Het bedrijf ontstond uit een bescheiden sprotfabriek in de 19de eeuw.
Een sprotfabriek! Dat treft, want er werd over de visverwerkende industrie in West-Vlaanderen nog maar pas een boek gepubliceerd. Auteur Rudy De Clerck heeft zich qua sprotfabrieken helaas beperkt tot de twee grootste: Carbonez in Nieuwpoort en Excelsior in Oostende.  Toch helpt ook hij ons weer verder, want wanneer hij het over het wegkwijnen van die Oostendse sprotfabriek heeft, schrijft hij: ‘toch verdween de firma Excelsior eigenlijk niet helemaal: in 1965 werd immers gefuseerd met de andere belangrijke visconservenfabriek in de omgeving, nl. “Ostendia” in Bredene. Een totale fusie met overdracht van de administratie, alle personeel en alle materiaal en machines. Dus zonder ontslagen (…) Later in 1971 kwam er een nieuwe fusie, ditmaal tussen het duo Ostendia-Excelsior en de firma Globus in Denderleeuw, dus werd het een nog groter bedrijf.’ (3)
We weten nu al veel meer. Rest ons alleen nog naar sporen te zoeken van de ‘bescheiden sprotfabriek in de 19de eeuw’, waaruit Ostendia ontsproten is. Dus ga ik mijn lidgeld betalen in Ter Cuere, de Bredense kring voor heemkunde. 
Op de koffie in Ter Cuere.
Aan de koffie tref ik daar Jeannine Damman, Gilbert Pittery, Willy Degoe en Jef Stroobant.  Met vereende krachten duiken we het archief in, en kijk, in een jaarboek van deze onvolprezen heemkring vind ik een stuk over De sprotfabrieken of sardineries van Bredene. (4) 
Wat me dan weer toelaat dit stuk op een bevredigende manier af te sluiten: ‘Georges Soete is 28 jaar oud, beschikt over wat geld, en het is zijn toen 66-jarige oom Paster Pype, die de aandacht van zijn jonge dynamische neef vestigt op de interessante mogelijkheden en het nut van een visconservenfabriek. Zo begint Georges Soete, onder impuls van zijn oom, in 1920 met het inblikken van garnaal en in 1921 begint hij weliswaar op beperkte schaal met het roken en inleggen van sprot en haring en wel te Bredene-Sas op de Prinses Elisabethlaan, precies daar waar nu “Captain Byrd” gelegen is.’  Gelegen was!
Flor Vandekerckhove

(1) Gilbert Vanleenhove, United Foods. In HVB VIII/1997, p.32.
(2) Guido Walters, United Foods failliet. In HVB I/2002, p.15.
(3) Rudy De Clerck, ‘De West-Vlaamse visverwerkende industrie in de periode 1880-1930. Gemak en ongemak.’ Uitg. Vrienden van het Nationaal Visserijmuseum Oostduinkerke. 2012, p.58.
(4) Honoré Van Walleghem, De sprotfabrieken of sardineries van Bredene. In Jaarboek Ter Cuere 1990, ps 37-82.
Een reactie posten