dinsdag 13 januari 2015

Bredene en de pakketbootstijl


Wij hadden het daar altijd weten staan en merkten het daardoor nauwelijks nog op, maar wanneer je 't nu op deze foto bekijkt, dan kun je dat gebouw toch alleen maar indrukwekkend noemen. Het stond in de Duinenstraat, tegenover de hoek met de Prins Karellaan en ik meen me te herinneren dat er ooit een postkantoor in ondergebracht was. Erg efficiënt was dat kantoortje in mijn herinneringen niet, want wanneer er meer dan twee mensen postzegels kwamen halen, mocht je in het smalle gangetje al van een overrompeling spreken. Vooraleer het een postkantoor werd — of erna — was het een politiebureau. Dat herinner ik me beter en dat komt doordat ik het daar in mijn kindertijd eens heb 'mogen gaan uitleggen'; kattenkwaad waarover ik eerder — zet je cursor maar eens op dat rode woordje — al in deze blog een stukje geplaatst heb. Oorspronkelijk was het gebouw noch postkantoor noch politiebureau, het was de eigendom van een onderneming. Dat is op de foto te zien, want op de gevel staat de naam Lingier.
Dat het een modernistisch bouwwerk is, mag duidelijk zijn, maar modernisme is een breed begrip. Hoe heet de stijl waarin het opgetrokken is? En wie is die Lingier? Wie is de architect? Is hij een voorloper of een meeloper? En waarvoor dient dat bouwsel oorspronkelijk? Met zo’n vragen trekken we naar architect Erwin Mahieu die het bouwkundig erfgoed van Bredene beter kent dan wie ook, en zeker beter dan ik. We treffen hem aan terwijl hij volop illustraties verzamelt voor de 'Gazet van Oostende' die hij wekelijks voorziet van beeldmateriaal over de Eerste Wereldoorlog, plus de erbij horende commentaar.
Mahieu: ‘Ja, ik ken die bouw wel. Hij werd daar in opdracht van aannemer Isidoor Lingier gezet en het ontwerp was van diens zoon Gaston. De aannemer bracht er zijn kantoor onder. Ook het verdwenen Bredense casino (waarover je hier meer vindt) was een ontwerp van die Gaston Lingier en beide bouwwerken worden tot de pakketbootstijl gerekend.’ Pakketbootstijl? Ik googel het woord en vind: Architectuurstijl uit interbellum en geïnspireerd op de gestroomlijnde pakketbootesthetiek (boegvormige volumes, patrijspoorten, enz.)’ Mahieu weet er meer over: ‘Het is een stijl die thuishoort bij wat bekend staat als de Nieuwe zakelijkheid. Je vindt in Bredene nog zo’n huis
in die stijl. In de Golfstraat staat Ma Campagne Hélène. Dat werd in 1934 gebouwd naar een ontwerp van de Oostendse architect S.R. Smis. Ook daar zie je, bijvoorbeeld in de uittorende koker en in de patrijspoorten van de rondboogdeur, dat de inspiratie door pakketboten geleverd werd. Er is in de wijk trouwens nog een gebouw dat enigszins aan die stijl laat denken. Dat staat op de hoek van de Peter Benoitlaan en de Prins Karellaan, maar hier ontbreken toch een aantal typische elementen van de pakketbootstijl; het werd trouwens na de Tweede Wereldoorlog gebouwd, terwijl de stijl waarover we het hebben echt wel tussen de twee wereldoorlogen gesitueerd moet worden.’ (De situering van dat laatste huis blijkt niet te kloppen. Het huis wordt beschreven in een erfgoedsite die je vindt op https://inventaris.onroerenderfgoed.be/dibe/relict/54374. Het ontwerp is eveneens van architect Lingier en het vermelde bouwjaar is 1938, het is dus wel degelijk een gebouw van het interbellum, ontworpen door iemand die met de pakketbootstijl vertrouwd was.)


Het bouwsel waarmee dit stuk begon en dat ik me zal blijven herinneren als het politiebureau, bestaat al lang niet meer. Op die plaats staat nu een flatgebouw, met op de benedenverdieping een winkel. Wanneer werd het afgebroken? Ik weet het niet, maar ik denk wel dat het gebeurd is in een tijd waarin er nog geen actiegroepen bestonden die opkwamen voor het behoud van waardevol bouwkundig erfgoed. En nu is ’t weg. Misschien is dat spijtig, misschien ook niet.
Flor Vandekerckhove


Een reactie plaatsen