zaterdag 15 december 2018

Wat Pierre Bayard, Etienne Vermeersch, Alessandro Baricco en een pizzakoerier te maken hebben met een film die ik niet gezien heb


— Etienne Vermeersch en zijn pizzakoerier (een cartoon van De Laatste.) —
Ik lees iets over het boek Frankenstein. Nu wil het toeval dat ik ’s avonds naar de cinema ga en een van de keuzemogelijkheden heet Mary Shelley, zoals bekend de schrijfster van. Ik lees wat in mijn boek over die Frankenstein staat en haal er daarna anderen bij die dat tegenspreken. Op ’t einde kijk ik naar enkele filmrecensies, merk op dat de film daar niet over gaat, en kies voor een andere. Deze alinea vat een stuk samen dat ik onlangs gepost heb.
Waarmee ik onverwachts op een zere teen van Bert Deben trap, een dichter die de film bijzonder genegen blijkt te zijn. Zozeer zelfs dat mijn stukje hem ongepast lijkt. Hij start een polemiek. U kunt al ons over en weer geschrijf daar bij de reacties nalezen.
Het kan zijn dat Berts reacties door emoties ingegeven zijn. Maar zijn redenering laat me ook aan Etienne Vermeersch denken. Vooraleer Etienne zich bijvoorbeeld over de islam uitspreekt leest hij eerst zelf de koran, liefst in ’t Arabisch, pas daarna uit hij zijn mening. Zo is Vermeersch destijds ook aan ’t werk gegaan om zijn standpunt t.a.v. de Eerste Golfoorlog te bepalen. Na alles zelf diepgaand bepeinsd te hebben komt hij tot de conclusie dat die door de Verenigde Staten aangevatte oorlog gerechtvaardigd is. Terwijl een pizzakoerier met enig fingerspitzengefühl hem al lang had kunnen uitleggen dat die oorlog een ketting op gang zou trekken waarvan we de dodelijke gevolgen tot vandaag dragen; dat het bijgevolg meteen duidelijk was dat er naar iets anders dan oorlog moest uitgekeken worden.
— Dichter Bert Deben startte
een polemiekje… —
 
  
Vermeersch negeert dat hij, net zo goed als die pizzajongen — maar in dit geval met betere uitkomst voor die laatste — leeft met verinnerlijkte vooroordelen die in Vermeersch’ geval starten bij het individualistische Cogito ergo sum. (°)
Volgens Bert Deben mag ik me niet laten leiden door filmcritici om deze of gene film te consumeren. Ik moet daar in volle onafhankelijkheid, à la Vermeersch, zelf over oordelen.
Helaas heeft dat niets met het echte leven te maken. In de echte wereld is niemand alleen maar Vermeersch, zelfs Etienne niet. We zijn allemaal wat ik maar — en passant hulde brengend aan de zogenaamde transmigranten — ‘transindividuen’ noem, afhankelijk van en in samenspraak handelend met elkaar.
Zelf heb ik de koran niet gelezen, evenmin begeef ik me ‘s zondags naar het voetbal. Toch heb ik een mening over de islam en ook een over de voetbalcompetitie. Die mening is oppervlakkig en voorlopig, maar wel reëel. Ik baseer me daarvoor op wat anderen me meedelen. In het geval van de islam kan dat Vermeersch zijn, in ’t geval van het voetbal eerder mijn buurman. En in ’t geval van de cinema zijn dat filmcritici.
Waardoor ik me wellicht weer eens aan de kant van de barbaren van Alessandro Baricco plaats. Is dat erg? Pierre Bayard vindt van niet. Een mens mag zich uiten over films die hij niet gezien heeft, deze Pierre leert ons ook hoe je kunt praten over boeken die je niet gelezen hebt, kijk hier maar.
Flor Vandekerckhove


(°) Laat me toe daar niet op door te gaan, want dan verdrink ik in mijn woorden, en dit stuk is nu al langer dan me lief is. Evenmin wil ik me slimmer voordoen dan ik ben, maar wie er meer over wil weten moet zeker iets van Lucien Goldmann lezen, die een interessante kritiek op het individualische denken formuleert. Je hoeft daarvoor niet meteen naar de winkel te hollen, je plukt hier al voldoende bladzijden uit Le Dieu caché om te oordelen of het spek voor je bek is.

Geen opmerkingen: