De viswinkel van Benno Barnard

De viswinkel van Benno Barnard bevindt zich in Engeland.

 

Er zijn publieke figuren, kunstenaars, schrijvers, waarvan ik me omzeggens automatisch afkeer. Fotografe Lieve Blancquaert↗︎ is zo iemand. Heb ik slechte ervaringen met haar? Neen. Is mijn afkeer op feiten gebaseerd? Neen. Mijn afkeer steunt alleenlijk op buikgevoel. Ja, ik ben vooringenomen. Ik ga bijvoorbeeld jaarlijks naar de zomertentoonstelling↗︎ in Blankenberge. Ik schrijf daar telkens een stukje over, maar dit jaar valt dat tegen: Lieve Blancqaert! Waarna in mij het besef groeit dat zo’n buikgevoel veel schoonheidservaring in de weg staat. Hoogtijd dat ik daar iets tegen onderneem. Weg ermee!

Schrijver-dichter Benno Barnard↗︎ wordt in deze mijn sparringpartner. Nooit iets van gelezen. Hij wekt afkeer op, meer nog dan Lieve Blancquaert. Buikgevoel. Zeker, ik kan argumenten sprokkelen om dat buikgevoel te staven, maar ’t zijn licht gevonden stokken om de hond te slaan. 

Daar ga ik nu komaf mee maken. Ik neem me voor om in de bib een Barnardboek uit te zoeken en er de schoonheid van te appreciëren. In afwachting probeer ik al begrip voor ‘s mans meningen op te brengen. 

Benno Barnard is niet alleen auteur, dichter, woordkunstenaar, hij heeft ook uitgesproken meningen. Op een journalistenvraag waarom hij alhier voor een rechtse club komt spreken, antwoordt Barnard: ‘Weten jullie wel wat ik verdien? Ik heb een viswinkel en die moet draaien.’ (°) En zoals dat gaat in de vis, je begint al eens met tegenzin aan het werk. Barnard weer: ‘Rond de middag zet ik me altijd zuchtend aan het karwei — alleen amateurs vinden schrijven leuk. (…)’

De quote raakt me in het hart: ik vind schrijven leuk, ik ben een amateur. Tot gisteren had ik zo’n citaat aangewend om mijn Barnardweerzin te staven. Nu breng ik begrip op. De schrijver formuleert in deze het drama van de kunstenaar die zijn gave tot koopwaar ziet verworden. Barnard is zoals de hoer die zich voor het raam positioneert en zuchtend zegt: ‘Alleen amateurs vinden vrijen leuk.’

Flor Vandekerckhove↗︎

P.S.: Ik zie dat ik mijn poging tot begrip niet helemaal geslaagd is. Beschouw het als een begin.

(°) De citaten van Benno Barnard komen uit De Standaard.

Sinds kort is er op Facebook een pagina Flor in spoken word. Hij dient om de gedeclameerde versies van mijn verhalen beter kenbaar te maken. Wie op Facebook zit, klikt hier↗︎.

Voorheen nooit samen: Georg Friedrich Hegel en Paul Vanden Boeynants

‘Passie’ is een van de 200 driezinnenverhalen die ik aan ’t schrijven ben, nauwelijks drie zinnen lang: opening, midden, slot, telkens één zin. Dit is nummer 97, nog 103 te gaan. Dit verhaal werd geïnspireerd door een quote van de negentiende eeuwse filosoof Hegel. Als tegengif voegde ik er de stem aan toe van Paul Vanden Boeynants. De gifs die ik in het YouTubefilmpje gebruik zijn van de categorie Fair Use, ’t zijn gifs die algemeen beschikbaar zijn (Wikimedia Commons, Pinterest, Wikiart etc) en die ik uitsluitend voor niet-commerciële doeleinden gebruik. Ook in driezinnenverhaal 'Passie' begeleid ik mezelf op de strumstick, daarin geassisteerd door de bende van Garageband. (Flor Vandekerckhove↗︎)

103 — Passie — ‘Niets van enige betekenis in deze wereld is bereikt zonder passie.' Het is uiteraard onmogelijk om hier, ter relativering van deze Hegel-quote uit de negentiende eeuw, de stem van de meester toe te voegen. Ik behelp me met ‘Trop is teveel’ van Paul Vanden Boeynants. (Flor Vandekerckhove)

Passie op Youtube

www.youtube.com/watch?v=39m-ek054b8

[110]

Tot in het hart van onze dorpen

In Buysscheure ligt, in de schaduw van de dorpskerk, een oude vijver. Ik breng er de dag door.
De vijver inspireert me tot het schrijven van een heel eigen bijdrage tot het klimaatdebat.

8 augustus — IN BUYSSCHEURE, FRANS Vlaanderen, ligt, vlak naast de dorpskern een vijver. Daar vat Tania de wandeling aan die haar 24 kilometer ver, vers le paradis, naar l’ Enfer brengt. (Eens te meer blijkt dat hemel en hel vlak naast elkaar liggen, soms zo dicht dat het haast synoniemen zijn.) Daar pik ik haar vanavond weer op.
Mooier dan hic et nunc, in dit weer, bij deze vijver, kan het leven niet worden. Ik hoor een kikker, zie vissen. Een vreemde vogel komt zich laven, populieren ruisen, 't kwekhaantje kwekt (°). Ik schrijf. Ik schrijf een stukje over ecologie, iets wat in mijn oeuvre nog ontbrak. ’t Zijn alarmerende berichten over nakende droogte die me ertoe bewegen en ook de vijver waarnaast ik me bevind. Er staat een bordje. Ik vertaal:

De meeste vijvers werden omwille van diverse gebruiken gegraven (huishoudelijke, landbouw, bluswater…). Vele zijn in de loop van de XXste eeuw op natuurlijke wijze verdwenen of bewust gedempt. Alhoewel ze maar weinig oppervlakte innemen, helpen vijvers het hemelwater beheren en zijn ze onmisbaar voor het overleven van talrijke soorten, tot in het hart van onze dorpen! 

Tot in het hart van onze dorpen, hoe schoon! Daar hoef ik niets aan toe te voegen, ik eigen me de tekst toe. Eis vijvers! Tot in het hart van onze dorpen! In dit tijdperk van hittegolven zijn ze niet alleen nuttig voor het kwakkelende waterbeheer, ze zijn ook geliefde plekken voor insecten, amfibieën en schrijvers.
Flor Vandekerckhove↗︎

(°) Kwekhaantje is de vernederlandsing van het Oostendse kwêkoane. Oostends Woordenboek van Roland Desnerck zegt: kwêkoane1 — ook kwêkoande: eend; ook: oande; kwêkoane2 — borrel, druppel; kwêkoane3 — frank, munt; kwêkoane4 — babbelaar, kletskous. Tania weet me te zeggen dat de tweede betekenis (kwêkoane2 — borrel, druppel) afgeleid is van het Engelse 'a quick one.'

Sinds kort is er op Facebook een pagina Flor in spoken word. Hij dient om de gedeclameerde versies van mijn verhalen beter kenbaar te maken. Wie op Facebook zit, klikt hier↗︎.

Luister naar De Lachzaaiers

Jacques Deroo zegt me dat de linkse foto van het hotel van vóór de Tweede Wereldoorlog dateert. 'In het schepencollege van 22 februari 1949 werd de heropbouw van dit hotel besproken op vraag van bruggen en wegen. Het antwoord was: het hotel is voor 1/3 hersteld. Mogelijks werd het al uitgebaat.' Dat was zeker het geval in 1952, toen traden De Lachzaaiers er op.

OP 3 AUGUSTUS post ik hier een stukje over De Lachzaaiers, een cabaretgroep uit Bredene. De groep wordt opgericht in 1952 en het eerste optreden gaat door in hotel Cosmopolite. De groep bestaat niet meer, maar de cabaretiers zijn nog te horen op de LP Hier spreekt men Oostends (1973) als Ollie Dollie en De Lachzaaiers met Oostendse moppen. U hoort in onderstaand YouTubefilmpje een fragmentje, een poging ook om de herinnering aan deze populaire groep weer op te roepen. Jan Poppe bezorgde me de geluidsopname, gekopieerd van een… cassettebandje — cassettebandje!, those were the days. De foto’s komen uit het Gulden Boek van de gemeente Bredene. Klik hieronder YouTube aan en luister naar een van hun Oostendse moppen. (Flor Vandekerckhove)

De Lachzaaiers op YouTube

www.youtube.com/watch?v=FgH5LHev_5s

[Deze post dateert van 2022. In 2026 redigeer ik het stuk opnieuw, ten behoeve van de FB-groep Bredene Retro.]

[13]

Sartre en de bananen

 

‘Bananen’ is een van de 200 driezinnenverhalen die ik aan ’t schrijven ben, nauwelijks drie zinnen lang: opening, midden, slot, telkens één zin. Dit is nummer 96, nog 104 te gaan. Het werd geïnspireerd door twee quotes van de filosoof Jean Paul Sartre. De gifs die ik in het YouTubefilmpje gebruik zijn van de categorie Fair Use, ’t zijn gifs die algemeen beschikbaar zijn op internet (Wikimedia Commons, Pinterest, Wikiart etc) en ik uitsluitend voor niet-commerciële doeleinden gebruik. Ook in driezinnenverhaal 'Bananen' begeleid ik mezelf op de strumstick, daarin geassisteerd door de bende van Garageband. (Flor Vandekerckhove↗︎)

104 — Bananen — Sartre zei dat drie uur altijd te laat of te vroeg is om wat dan ook te doen. Gelukkig zei hij ook dat jazzmuziek als bananen is; we verbruiken ze ter plaatse. (Flor Vandekerckhove)

Bananen op YouTube

www.youtube.com/watch?v=L67ZarqIdR8

[119]

Charles Bukowski, het doe-het-zelfgedicht

 

Links: Charles Bukowski in the Longpre Street Restroom. Silver gelatin print on archival fiber based paper, 50,8 x 40,6 cm. 7/12. Je kunt je het werk (met een certificaat van authenticiteit) toe-eigenen voor 800 US$. Om bijvoorbeeld in je wc te hangen. Rechts: De eerste foto van Bukowski met Linda Lee Beighle die zijn echtgenote zal worden, ze leren elkaar in 1976 kennen.

’t Is niet dat ik mezelf tot op zijn niveau wil hijsen, maar we hebben wel wat gemeen. We laten niet toe dat anderen ons hun poëtische normen opleggen. Komt het daardoor dat ik zoveel van Bukowski vertaal? Het lachende hart↗︎; Werp de teerling↗︎; Dus je wilt een schrijver zijn↗︎; De griep hebben en niets anders om handen↗︎ en Mijn makkers↗︎. Daar voeg ik nu Geen leiders alsjeblieft (°) aan toe, vertaling die ik aan mijn kleinkinderen opdraag.
Flor Vandekerckhove↗︎

(°) Uit Charles Bukowski, The Pleasures of the Damned: Poems, 1951-1993. Ed. by John Martin. HarperCollins Publishers New York. 576 ps.

Het concept is een lus (Filosofie voor heel het gezin)

 

‘Lus’ is een van de 200 driezinnenverhalen die ik aan ’t schrijven ben, nauwelijks drie zinnen lang: opening, midden, slot, telkens één zin. Dit is nummer 95, nog 105 te gaan. ‘Lus’ is het eerste van een reeks waarin ik me door filosofie (of door filosofen) laat inspireren. In dit geval door een notitie in de Philosophical Notebooks↗︎ van Leon Trotski. Bij de declamatie begeleid ik mezelf op de strumstick, die ik in dit geval met een megafoon versterk, ik word daarbij in toom gehouden door de drummer van Garageband. Tussendoor hoort u de stem van de bewuste Trotski, de door Stalin verbannen revolutionair, bij zijn aankomst in Mexico, waar hij trouwens in opdracht van Stalin vermoord zal worden. (Flor Vandekerckhove↗︎)

Lus — Stel je een lus voor waarvan het ene uiteinde naar het verleden reikt en het andere naar de toekomst. Als je aan ’t uiteinde van zo’n lus trekt, kun je hem naar het verleden knopen of naar de toekomst ontrafelen. Maar nu eerst knolraap en lof, schorseneren en prei. (Flor Vandekerckhove)

Lus op Youtube

www.youtube.com/watch?v=TVn4xZ4gaLw

[123]

Ollie Dollie en De Lachzaaiers

Links: Ollie Dollie in 1972, tijdens de ontvangst op het gemeentehuis van Bredene. Rechts: cabaretgroep De Lachzaaiers. Ollie Dollie zit op de groepsfoto achter het drumstel. Rechts: Luc Davis, leider van de groep.

Omdat ze — tot mijn verbazing — familie van me blijkt te zijn, verdiepte ik me hier↗︎ in ’t leven van Hélène Maréchal, een Gentse cabaretière. Aan ’t slot vroeg ik me af of er in de geschiedenis van mijn thuisgemeente Bredene soortgelijke figuren voorkomen. En dit is wat daarop volgde.

Luc Blomme↗︎ antwoordt meteen bevestigend: Ollie Dollie, een onvergetelijke komiek. Waarna ik een oproep lanceer: wie weet meer over Ollie Dollie? Ivan Schamp die alhier, ten behoeve van de residenten van ’t woonzorgcentrum, zangstonden↗︎ organiseert, vraagt het aan zijn publiek: geen reactie. Daniël Eyland↗︎ bezorgt me een tip: Willy Vanhooren weet meer. Dat kan kloppen, zegt Norbert Olders↗︎: Ollie Dollie was de buurman van de Vanhoorens in de Noordzeestraat. Dus vraag ik het aan onze ere-burgemeester↗︎ die trouwens nog altijd in die Noordzeestraat woont. Hij antwoordt: ‘Ollie Dollie woonde inderdaad naast ons en was de komiek van de groep De Lachzaaiers. De gulden boeken van de gemeente kunnen ons meer vertellen.’
Dat hebben die gulden boeken inmiddels ook gedaan. Vanhooren bezorgt me kopie van een handgeschreven speech van toenmalig burgemeester Albert Claeys↗︎. Hij spreekt die uit op 21 mei 1977. Aanleiding is de ontvangst van de cabaretgroep De Lachzaaiers in het (inmiddels oud-)gemeentehuis: 

‘Sedert 1952, toen zij voor het eerst optraden in het hotel Cosmopolite te Bredene, hebben zij een lange en vruchtbare kulturele weg afgelegd. (…) Alle lagen van de bevolking hebben deze “kleinkunstartiesten” aan het werk gezien en dit in eigen streek, in het Vlaamse land en zelfs in de uithoeken van Europa. (…)’ 

De feestredenaar somt namen op: 

Lena Goubi, Roger Delfo, Antje Lof, Dora Fauth, Dagmar Bontes, Will Jaocson, Bob Poiz, Luc Toots, Gil Pall, Flor Vanderbeke, Rolande Debatte, Eric Van Loo, Norma Handy, de overleden Ron Davis↗︎, leider Luc Davis (Oscar David), Bert Gevaert, Betty Torens (Gilberte Vanthorre), Patricia Dee (Patricia Devos), Eddy Boete, Roger Paelinck, Bobby Monty (Marty?), Jacques Deroo, Terry Pilaeis, Walter Decaluwe en ja, ook Ollie Dollie (Georges Eerebout). [Ik neem al deze namen over van de handgeschreven tekst, sommige zijn moeilijk te lezen, misschien noteer ik ze verkeerd, correcties zijn welkom.]

Enig speurwerk leert me dat je Ollie Dollie vandaag nog aan ’t werk kunt horen. Dan moet je wel de langspeelplaat Hier spreekt men Oostends↗︎ (1973) in huis hebben. De vierde track op de A-kant titelt: Ollie Dollie en De Lachzaaiers: Oostendse moppen. Op die plaat komen trouwens nog Lachzaaiers voor: Bert Gevaert met ‘’t Stoat in De Zeewacht’ en ‘‘k Zou willen weten wat je peinst’ en ook Luc Davis met ‘Gust stoat op trouwn.’ 
Hier past bijgevolg weer een oproep: Wie bezorgt me een digitale versie (MP3) van Ollie Dollies Oostendse moppen? Stuur die desgevallend naar liefkemores@telenet.be. We gaan Ollie Dollie en de zijnen uit de vergeethoek halen.

Flor Vandekerckhove↗︎

21 mei 1977. De Lachzaaiers bestaan 25 jaar. Ontvangst op het gemeentehuis van Bredene.

Susan Sontags heengaan fotograferen

Susan Sontag wordt van het ene ziekenhuis naar het andere gevlogen (foto Annie Leibovitz↗︎)

HAAR KEN IK van d'r essays in Under the Sign of Saturn en van haar bekende Against Interpretation. Waardoor ze in deze blog hier↗︎ en daar↗︎ sporen heeft nagelaten. En nu wil ik per se weten hoe ze sterft. 

Susan Sontag↗︎ had al twee keer een kanker overleefd en nu, op haar 71ste, wordt ze weer ziek: leukemie. Omdat ze tegen beter weten in denkt ook die te overleven is ze tot alles bereid, ook tot een beenmergtransplantatie die, gezien haar leeftijd, veel te veel van haar zal vragen. Haar zoon David 

‘was verbaast over het rotsvaste vertrouwen van zijn moeder in de geneeskunde en haar vermogen om het lot te trotseren. Op de ergste momenten dacht hij bij zichzelf: ze beseft niet wat er met haar aan de hand is, ze denkt echt dat ze het gaat redden.’

Het citaat komt uit Het uur van het violet. (°) Daarin staat ook een passage die me naar foto’s van Anne Leibovitz leidt. Zij heeft Susan Sontag in haar laatste dagen gefotografeerd, en ook vlak na haar dood. Over de foto die ik hierboven afdruk lees ik in dat boek:

‘De dag waarop Susan terugvliegt, is de hemel betrokken en het miezert. Het haar van een van de medische begeleiders wappert in de wind als ze in de richting van het vliegtuig lopen; het asfalt is glad door de regen. Sontag ligt op de brancard onder witte, fladderende lakens. Haar haar is sneeuwwit, haar gezicht onherkenbaar opgezwollen. Haar uitgestrekte lichaam biedt een majestueuze aanblik, alsof er een koningin wordt gevoerd. Zo ziet Annies foto van de terugtocht uit Seatle eruit.’

De foto’s doen nogal wat stof opwaaien. Een interessant essay over die kwestie en bij uitbreiding over het al dan niet gepast zijn van zo’n fotografisch project heet Mortality in Photography: Examining the Death of Susan Sontag↗︎. Ik vertaal een stukje:

Dientengevolge hebben velen kritiek geuit op de ethiek van Leibovitz om in het openbaar iets te publiceren wat gewoonlijk meer privacy zou krijgen, een privacy waar Sontag zelf geen inspraak in kan hebben. Met name Sontags zoon David Reiff bestempelde de foto als "carnavalafbeeldingen van de dood van beroemdheden". Dit maakte deel uit van een grotere polemiek die haar foto's van Sontag als onethisch veroordeelde.

De vlucht waarvan de foto ons de voorbereiding toont, gaat niet naar huis, om daar vredig te sterven. Neen, ze laat zich naar weer een ander ziekenhuis vliegen, waar een dokter nóg behandelingen voor haar in petto heeft. Niets baat. Susan Sontag sterft op 28 december 2004. Ze haalt de 72 niet.

Flor Vandekerckhove↗︎

(°) Katie Roiphe. Het uur van het violet, Grote schrijvers in hun laatste dagen. Vertaald door Anne Jongeling. 300 p. Overamstel Uitgevers. 2017.

Doodgaan op Youtube

www.youtube.com/watch?v=fJ7yqv0Pkmo

'Doodgaan' maakt onderdeel uit van m'n project waarin ik naga op welke manier schrijvers omgaan met de dood, hun eigen dood. Het is een driezinnenverhaal. Tijdens de declamatie begeleid ik mezelf op de strumstick. De bas en de drum haal ik uit Garageband. Foto's zijn van Annie Leibovitz.

Willens nillens doodgaan

‘Doodgaan’ is een van de 200 driezinnenverhalen die ik aan ’t schrijven ben, nauwelijks drie zinnen lang: opening, midden, slot, telkens één zin. Dit is nummer 94, nog 106 te gaan. Ook in driezinnenverhaal 'Doodgaan' begeleid ik mezelf op de strumstick, daarin geassisteerd door de bende van Garageband. (Flor Vandekerckhove↗︎)

106 — Doodgaan — Susan Sontag wilde niet doodgaan. Annie Leibovitz maakte er foto’s van. Susan Sontag was doodgegaan. (Flor Vandekerckhove)

Doodgaan op YouTube

www.youtube.com/watch?v=fJ7yqv0Pkmo

[105]