zaterdag 19 januari 2013

Home Astrid


Het Werk der Gezonde Lucht werd gesticht door twee Gentse filantropen, de progressieve 
liberaal en advocaat Constant Heynderyckx en de apotheker Theo Van de Velde.
Adelaïde (Aline) Hofman, mijn mémé, was een Gentse alleenstaande moeder die in 1934 met haar dochter naar de kust afgezakt kwam om er een leven op te bouwen. Ze kwam als strijkster aan de kost in het sanatorium Marin in Bredene. Ik schreef er in deze blog eerder al een stukje over. (1)
Dat sanatorium was in 1920 van start gegaan. De helende werking van de zee leidde in die tijd overigens tot veel soortgelijke initiatieven die er alle op gericht waren om de kleine man, de volksmens, de zieken en de kinderen uit de impassen mee te laten genieten van het in Bredene ontwakende toerisme. In 1925 werd bijvoorbeeld Rustoord Ons Volk geopend waarover ik ook al een stukje schreef. (2) Er waren er nog. Zo was er ook het Werk der Gezonde Lucht dat vanaf 1902 van start ging onder de dynamische leiding van het Œuvre du Grand Air pour les Petits de la ville de Gand.
Het Werk kocht grond aan in Bredene. In 1902 werd daarop een grote houten barak gebouwd. In dat jaar verbleven er 21 behoeftige kinderen. In 1903 telde men er al 80 en in 1913 werden er in totaal 212 kinderen opgevangen.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd het gebouw door de Duitsers bezet. Daarna lag het in puin. In 1921 kon het heropend worden. Eind 1926 besloot het stadsbestuur van Gent zijn klassen in Bredene te sluiten. Na het wegvallen van de subsidies verzamelde het Werk zelf fondsen om het uit te baten. Ook betalende kinderen werden nu aanvaard. In 1924 was het Werk een vzw geworden die in 1927 de bescherming kreeg van prinses Astrid. Voortaan sprak men niet meer van het Werk der Gezonde Lucht, maar van Home Astrid.
Wanneer het houten chalet vervangen werd door een bakstenen gebouw is me niet duidelijk. Een tekst (3) vermeldt twee architecten, Emiel Van de Velde en Bosmans. Na laatstgenoemde werd het jaartal 1902 genoteerd. Betekent dit dat Bosmans de ontwerper van het chalet was en Van de Velde (niet te verwarren met zijn naamgenoot Henry) het bakstenen gebouw van 1927 ontwierp? Het home werd in 1927 inderdaad ‘verbeterd’, zo lees ik, door de houten slaapzaal te vervangen door een duurzame constructie. In 1933 werd het home nog vergroot en in 1937 werd de tuin aangelegd.

In 1939 werd Home Astrid gebruikt om kinderen uit gevaarlijke, te ontruimen gebieden op te vangen. In 1940 werd het bezet door Duitse troepen. In 1942 werd het comité door het gemeentebestuur van Bredene verwittigd dat de Duitsers zouden overgaan tot de afbraak. De materialen moesten dienen voor de bouw van de Atlantikwall. Dat ging wel niet door, maar na de oorlog was het gebouw toch een puinhoop geworden. 

De beheerraad was nu niet meer in staat het home in stand te houden. Men begon nog aan de heropbouw, maar in september 1965 werd het onafgewerkte tehuis verkocht.
Zo moet ikzelf het gebouw nog gezien hebben. 
Toch schrik ik er nu van dat het zo groot was.
Zelf heb ik het gebouw leeg weten staan. Voor ons, kinderen, was den Astrid een ijkpunt, zoals er in die buurt nog waren. Daarnaast, in wat nu Paalsteenveld heet, lag toen het mijnenveld en daarachter in het Sparrenbosje lag Frisco, een bunker, door ons zo genoemd omdat er reclame voor dat merk op geschilderd stond.
Op het internet vind ik er niets van weer, maar het gebouw is in de tweede helft van de XXste eeuw ook verschillende jaren gebruikt om er de gemeentelijke basisschool in onder te brengen. (Werd het in 1964 door het Werk aan de gemeente Bredene verkocht?) Wat ik wel vind is dat het gelijknamige appartementsgebouw dat daar nu staat in 1984 gebouwd werd. Samen met de Nautilus en de Callista van de Groenendijk vormt residentie Astrid tot vandaag de enige hoogbouw van Bredene. (4)
Flor Vandekerckhove

(1) Het stuk over het sanatorium Marin staat in de blog (in de reeks die gepubliceerd werd in juli 2012) onder de titel Henriette en de missing link: http://florsnieuweblog.blogspot.be/2012/07/henriette-de-missing-link.html
(2) Ons Volk vindt u in de bijdragen die in september 2012 gepubliceerd werden. Er werden intussen al veel interessante foto’s aan toegevoegd: http://florsnieuweblog.blogspot.be/2012/09/ons-volk.html
(3) Alles over het Werk der Gezonde Lucht en over het Home Astrid: http://www.vakantiekolonies.be/index.php?option=com_content&task=view&id=26&Itemid=26
(4) https://inventaris.onroerenderfgoed.be/dibe/geheel/21818
Een reactie plaatsen