vrijdag 22 september 2017

De Bijbel als inspiratiebron

Inspiratie vindt een mens overal: op straat, in de folklore,  in songteksten, in de krant, in het geheugen, in de Bijbel… ’t Is over die laatste bron dat ik u heden een stonde wil onderhouden.
Ook ik heb menig stukje gemaakt dat op een Bijbels fundament gebouwd werd. Dat is bijvoorbeeld het geval voor De repetitie, een verhaal geïnspireerd door het boek Openbaringen. Je moet geen exegeet zijn om daarin het Laatste Oordeel te ontdekken. Maar ’t zijn toch vooral de kenners die van zinnen zullen snoepen als: ‘En ik zag een engel nederdalen uit de hemel met de sleutel des afgronds en een grote keten in zijn hand; en hij greep de draak, de oude slang, dat is de satan, en hij bond hem duizend jaren, en hij wierp hem in de afgrond en sloot en verzegelde die boven hem, opdat hij de volkeren niet meer zou verleiden.’
Dat geldt ook voor Twee urnen, over twee ruziënde broers die elkaar niets gunnen, zelfs de as niet van een overleden derde broer. Het herinnert aan de Bijbelse broers Esau en Jacob; je weet wel, die van het bord linzensoep.
Soms is de Bijbelse inspiratie helemaal gecomposteerd. Dat heb ik ondervonden in een stukje gebaseerd op Deuteronomium 14:6. Dat was al bijna helemaal af toen ik het verhaal naar Bredene verplaatste, waar het veranderde in een beschrijving van een etentje. Uit de Bijbel blijft alleen bewaard: ‘De eindtijd is aangebroken’. Je moet maar eens kijken. Het heet Laatste avondmaal in Casino-Duinhof.
Hetzelfde geldt voor Het vierspan van de hippodroom dat op de vier ruiters van de Apocalyps voortbouwt, maar waarvan uiteindelijk alleen de woorden ‘kom en zie’ overblijven. En ook de paarden.
Zo’n oneigenlijk gebruik van de Bijbel is overigens niet zonder gevaren. Dat weet ik sinds ik een boek gelezen heb over leven & werk de fantasyschrijver Neil Gaiman. (°)
In 1987 schrijft die mens een verhaal, bestemd voor een bloemlezing: Outrageous Tales from the Old Testament (Verschrikkelijke verhalen uit het Oude Testament). Gaiman zegt daarover: ‘En het volgende wat er gebeurde was dat mijn verhaal er op een haar na voor zorgde dat een Zweedse uitgever (…) naar de gevangenis gestuurd zou worden.’
‘Ik hervertel daarin het verhaal, uit Het Boek Richteren, dat een verschrikkelijke groepsverkrachting was die met moord eindigt, dat vervolgens eindigt met de kerel die zijn vrouw in stukken snijdt en een stukje van haar opstuurt naar elk van de stammen van Israël om zodoende te protesteren tegen die akelige gebeurtenissen. En het is afschuwelijk. En het staat in de Bijbel. De mensen zouden die verhalen uit de Bijbel moeten kennen. Dat was het hele uitgangspunt van Outrageous Tales from the Old Testament: we overdreven niet. Toen vernam ik dat onze Zweedse uitgever tegen een veroordeling aankeek omwille van het afgebeelde geweld tegen vrouwen en ik schreef een essay  ter zijner verdediging. Alleen het feit dat het verhaal helemaal vanuit de Bijbel verteld was hield hem, zo vermoed ik, uit de gevangenis.’ (°)
Flor Vandekerckhove


(°) Hayley Campbell. The Art of Neil Gaiman. 2014. Uitg. Ilex, Lewis (UK). 320 pp.

— De vier ruiters van de Apocalyps. Ik gebruikt het verhaal als inspiratiebron voor Het vierspan van de hippodroom. Behalve de vier paarden en de woorden ‘Kom en zie’, die in het verhaal achtergebleven zijn, is van die inspiratie niets meer te zien. —
Een reactie posten