Ouders en hun nageslacht

Gouden Leeuw Filmfestival Venetië voor ‘Father mother sister brother’ van Jim Jarmusch. (Wil er bij deze recensie rekening mee houden dat wij fan zijn van die mens en bijgevolg ietwat vooringenomen.)

ER IS een interview met Arno, waarin hij, naar ik me herinner, zei: ‘Ik heb mijn vader te weinig opgezocht. Dat beklaag ik me, maar ‘t is nu te laat hé. Hetzelfde overkomt me met mijn zonen. Da’s normaal hé.’ Over dat normaal gaat Father Mother Sister Brother, nieuwe antologiefilm van Jim Jarmusch. ’t Is een drieluik over de ongemakkelijk aanvoelende afstandelijkheid tussen opeenvolgende generaties in eenzelfde familie. Jim Jarmusch zegt er hier zelf over: ‘De film werd ontworpen als drie bewegingen van een voortgaand muziekstuk.’ En verder: ‘’t Is een stil observeren van mensen, zonder oordeel te vellen. Als er iets waardevols uit voortkomt, hoop ik dat het empathie is en dat het mensen met al hun zwakheden leert te aanvaarden.’

Eén. Broer en zus bezoeken vader. Hij woont afgelegen, in West Milford (New Jersey, USA). Het is de twee niet duidelijk hoe ’t hem daar vergaat. Beschikt hij wel over voldoende geld? Neemt hij medicatie? Ook zijn verleden is onduidelijk: ‘Hij scheen altijd wel projecten te hebben.’  Vader van zijn kant doet zijn best om al die onduidelijkheden te cultiveren. De nieuwe bank bedekt hij met een deken, als om de slijtage weg te moffelen; hij verwelkomt z’n kinderen met afgedragen kleren; Tom Waits, die de vaderrol speelt, ziet er sowieso verlopen uit… Ze hebben elkaar ook niet echt iets te vertellen. Hilarisch is de passage waarin vader zich in de designzetel plaatst en die van zijn kinderen wegdraait om naar ’t landschap te kijken. Dan wordt het weer tijd om afscheid te nemen. Waarna we een metamorfose meemaken, vader maakt zich op om uit te gaan.
Twee. Twee zussen bezoeken moeder die in Dublin woont. ’t Is een jaarlijkse gewoonte, met thee en koekjes. De twee verschillen als dag en nacht, een van beiden doet wel veel leugenachtige moeite om moeders aandacht naar zich toe te trekken. Die moeder (Charlotte Rampling) is vooral afstandelijk. Ze is een schrijfster die haar dochters ver van haar boeken weghoudt (niet dat ze erg geïnteresseerd zijn, ze doen er ietwat lacherig over.) Dan is ’t weer tijd om afscheid te nemen. De dochters rijden weg, elk hun richting, moeder sluit de deur. Zo, dat hebben we ook weer gehad.

Drie. In Parijs komt een tweeling samen om het leven van de ouders af te sluiten. Het appartement is leeggemaakt, de bezittingen zijn gestockeerd, ze kijken foto’s. Die ouders zijn in een vliegtuigje verongelukt boven de Azoren. Wat ze daar deden? De kinderen weten het niet. Elk van de drie hoofdstukjes toont het: ouders hebben een leven waar kinderen geen weet van hebben (het vrolijke leven van vader, de boeken van moeder, het vliegtuigje boven de Azoren.) Die onwetendheid wordt in elk van de drie delen gesymboliseerd door een al dan niet echt Rolex-polshorloge en ook door een drie keer weerkomende vraag: ‘Kan je toasten met water/thee/koffie?’
Hoe zal het die kinderen zelf vergaan? Ook hun bestaan zal irrelevant zijn voor het nageslacht. Jim Jarmusch suggereert het door een scene die in elk van de stukjes terugkomt. Sierlijk skaten jongeren voorbij de protagonisten die er onbegrijpend, als gebiologeerd, naar kijken: de afstand is al aanwezig, hun tijd is al voorbij. Da’s normaal hé, zou Arno zeggen. 
Wie er meer over wil weten, kan kijken naar wat de makers er zelf over zeggen in Jim Jarmusch, Adam Driver, Vicky Krieps, Tom Waits, & More on Father Mother Sister Brother.
Flor Vandekerckhove⇲

[Dit stukje verschijnt ook in Snapshots. Tijdschrift van de Vlaamse Filmpers.]

Father Mother Sister Brother. Regie en scenario: Jim Jarmusch. Hoofdrollen: Cate Blanchett, Vicky Krieps, Adam Driver, Mayim Bialik, Tom Waits, Charlotte Rampling, Indya Moore, Luka Sabbat. Première: 31 augustus 2025 (Venetië). Duur: 110 minuten.

Jim Jarmusch: ‘Selecteer alleen dingen die direct tot je ziel spreken, steel ze!’

Iggy Pop en Tom Waits in Coffee and Cigarettes (1993) van Jim Jarmusch

IN M'N HOOGST subjectieve lijst van mooiste langspeelfilms halen er twee van Jim Jarmusch de top-tien. De ene heet Down by Law (1986) en verhaalt van drie mannen die noodgedwongen samenleven. Er zijn veel redenen om van die zwart-witfilm te houden (verhaal, acteurs, muziek, cameraritme…), hij leert me daarenboven iets over mezelf: ‘I am a good cheater and a good egg.’
De andere topfilm heet Paterson (2016). Die viert de schoonheid van het kleine, held is een dichter-buschauffeur. De verzen die hij schrijft zijn in real life deze van Ron Padgett (°1942), waardoor ik via Jim ook Ron leer kennen, ik heb iets gepost over die Ron, echt iets voor deze tijd van het jaar: Goede voornemens? Ga voor de honderd procent! 
Mocht ik een lijst met mooiste kortfilms aanleggen, dan komt Jarmusch er weer in terecht, nu met Coffee and Cigarettes, in minstens een van zijn varianten. De mooiste, vind ik, is deze uit 1993, met Tom Waits en Iggy Pop. Kijk er maar naar in Somewhere in California. 

Vandaag ontdek ik een quote van Jarmusch, die ons, schrijvers, onbedoeld instrueert hoe we de moloch van de artificiële intelligentie kunnen verslaan en dan nog op het eigen terrein van de moloch:

Niets is origineel. Steel alles wat je inspireert of je verbeeldingskracht aanwakkert. Verslind oude films, nieuwe films, muziek, boeken, schilderijen, foto's, gedichten, dromen, willekeurige gesprekken, architectuur, bruggen, straatnaamborden, bomen, wolken, watermassa's, licht en schaduwen. Selecteer alleen dingen die direct tot je ziel spreken, steel ze. Als je dit doet, zal je werk (en diefstal) authentiek zijn. Authenticiteit is van onschatbare waarde; originaliteit is onbestaand. (…) Onthoud sowieso altijd wat Jean-Luc Godard zei: ‘Het gaat er niet om waar je dingen vandaan haalt - het gaat erom waar je ze heen brengt.’

Afsluiten doe ik, de goede raad van Jim Jarmusch ter harte nemend, met een driezinnenverhaal geïnspireerd door diens Coffee and Cigarettes. Je moet eens kijken waar ik dat heen breng. 

We zaten aan tafel, mijn zoon en ik, lampjes tegen de muur, en terwijl de avond over 't land viel, rookten we een joint, hij op overtuigende wijze als Iggy Pop en ik in een zwakke imitatie van Tom Waits.

Flor Vandekerckhove⇲

De digitale publicaties (pdf en EPUB) van De Lachende Visch zijn gratis. Mail erom (en vermeld de titel: in dit geval ‘200’, dan begrijp ik het wel.): liefkemores@telenet.be⇲.

Paterson, de schoonheid van het kleine

— Van links naar rechts: Antoine de Saint-Exupéry, William Carlos Williams, Jim Jarmusch, Ron Padgett. —

GOED NIEUWS! De Kleine Prins leeft! Het wonderbaarlijke wezen dat Antoine de Saint-Exupéry (1900-1944) in de Sahara ontmoet is nog onder ons. De kleine is inmiddels volwassen, heeft een wondermooie echtgenote en een zeer aanwezige hond. Hij leeft incognito in Paterson, waar hij aan de kost komt als buschauffeur. Hij heeft de naam van de stad aangenomen — een perfecte camouflage — hij heet zelf Paterson. Zoals je dat ook van De Kleine Prins verwacht, is Paterson nog iets anders dan buschauffeur, hij is dichter. 's Mans gedichten worden niet gepubliceerd. 't Gaat over het brengen van schoonheid in je onmiddellijke omgeving, iets wat De Kleine Prins, zoals we ons herinneren, al van in zijn prille jeugd nastreeft.

De film valt gemakkelijk samen te vatten. Paterson observeert zijn stadsgenoten en schrijft gedichten. Echtgenote Laura is veelzijdig creatief op haar eigen manier. De hond Marvin is een etter. Zoals het hoofdpersonage het in zijn poëzie doet, zo laat ook regisseur Jim Jarmusch (°1953) zich in zijn Paterson inspireren door de Amerikaanse dichter William Carlos Williams (1883-1963). Die heeft verschillende decennia aan een groot poëtisch project gewerkt dat een hele wereld moet omvatten, en dat — allez vooruit! — Paterson heet. Waardoor je niet alleen een wondermooie film te zien krijgt, maar ook de poëzie van William Carlos Williams leert kennen. Hij schrijft verzen van een adembenemende eenvoud. Die zijn ook in het Nederlands te lezen, Huub Beurskens heeft er een aantal van vertaald, zoals Even dit, dat Paterson ook in de film voorleest: 

Ik heb / de pruimen / uit de koelkast / opgegeten // die je / vast had / willen bewaren / voor het ontbijt // Het spijt me / ze waren heerlijk / zo zoet / en zo koud. 

Er is nog een dichter die je via deze film leert kennen. De verzen die Paterson in zijn notitieboekje neerschrijft blijken in real life van de Amerikaan Ron Padgett (°1942). Daar vind ik geen Nederlandse vertaling van. Maar hier staat wel een mooi lang gedicht vol levenswijsheden van Padgett, zoals het slotvers: When there's shooting in the street, don't go near the window.

Laat me afsluiten met een mededeling betreffende het personage Marvin, gespeeld door de Engelse bulldog Nellie. Die is inmiddels overleden. Op het filmfestival van Cannes kreeg Nellie postuum de Palm Dog toegekend — Palm Dog, Palme d’or, vat j' hem?! — voor de beste hondenrol van ‘t jaar.

Flor Vandekerckhove↗︎

° Paterson (2016) is een Engelstalige film van Jim Jarmusch. 1h58min. Hoofdrollen voor Adam Driver (Paterson) en Golshifteh Farahani (Laura).

Drie ervaringen die me iets over mezelf leren

— Het slotbeeld van Down by Law. Zack en Jack gaan elk huns weegs. —

De Amerikaanse regisseur Jim Jarmusch heeft me onlangs weten te ontroeren met Paterson, een film waarover ik hier eerder al een lovend stukje geschreven heb. Nu heb ik diens Down by Law in huis gehaald, een zwart-wit prent uit 1986. Ik heb die een kwarteeuw geleden al eens gezien en het slotbeeld treft me vandaag nog altijd even hard als toen.

Nadat ze enige tijd samengeleefd hebben gaan Zack (Tom Waits) en Jack (John Lurie) in die slotscène elk huns weegs. In een lange shot zie je de twee mannen almaar verder uit elkaar gaan.

De scène zegt iets over de mens die ik ben, daarom treft hij me zo. Ook ik ontmoet mensen, trek ermee op, deel er intense ervaringen mee en laat ze dan achter. Dat gebeurt veelal op dezelfde manier als in de film. ‘Welke weg kies jij?’ vraagt Jack. Pas nadat Zack gekozen heeft, maakt ook hij zijn keuze: de andere kant! 
Tot zover de eerste ervaring.

Na de film ga ik slapen en in die slaap ben ik op bezoek bij mijn maat Johan. Ik zit daar in zijn huis, aan tafel. Terwijl hij weg is om iets te halen komt zijn echtgenote de living binnen. Ze had niet verwacht had dat ik nog eens zou langskomen, zegt ze, maar kijk, ik ben daar nu toch. Vreemd is dat ze een merkwaardig schoonheidsmasker draagt. Zoiets heb ik nooit eerder gezien, het masker verandert zoals de schermbeveiliger van een computer dat doet. Of dat merkwaardige schoonheidsmasker droomkundig iets te betekenen heeft is mij onduidelijk en voor wat ik te zeggen heb is 't ook onbelangrijk, maar ’t is toch te opvallend om het onvermeld te laten. 
Wel is het mij meteen duidelijk waarom ik nu, vlak na Jarmusch’ slotbeeld in Down by Law, over dat koppel droom. Niet zo lang geleden heb ik hen aan zo’n symbolische tweesprong achtergelaten, er goed over wakend dat ik de andere kant uitging. Voorwaar een pijnlijke ervaring, maar niets aan te doen, zo ben ik nu eenmaal. Tegelijk besef ik ook wel dat het geen manieren zijn. Vandaar de droom.

Ik herlees wat ik hierboven geschreven heb en ik voel de onweerstaanbare behoefte opwellen om dit stukje met een positieve noot af te sluiten. Want niemand is alleen maar slecht, zelfs ik niet.

Laat dit de derde ervaring zijn. Naast Zack en Jack is er in Down by Law nog een hoofdpersonage. Dat is de moeizaam Engels sprekende Roberto (Roberto Benigni) die al eerder afscheid van zijn kompanen genomen heeft: ‘And now I have falled in love, at last.’ zegt hij hen, ‘I have finded my new home. She has asked to me if I stay here, to live together with her forever and ever. Like in a book for children.’  Ook dat heb ik op mijn levensweg mogen ervaren.

Wat maakt dat alles van me? Roberto vat het goed samen: ‘I am a good cheater and a good egg.’

Flor Vandekerckhove

Goede voornemens? Ga voor de honderd procent !

De tekening is van Jason Novak. Uit diens How to be Perfect: An illustrated Guide. Coffee House Press, 2016.

We gaan ’t over poëzie hebben, maar eerst passeren we de cinema. In mijn top-10 staan twee films van Jim Jarmusch: Down by Law en Paterson. De held van die tweede is een dichter. De verzen die hij schrijft zijn in real life van Ron Padgett (°1942), waardoor ik via Paterson deze Ron leer kennen. Wat soort poëzie schrijft Padgett? Wel, wat denk je van een titel als How to become a Tree in Sweden? Op deze nieuwjaarsdag kies ik echter voor How to Be Perfect, ideaal om onze goede voornemens voor 2021 mee aan te zwengelen. Edoch! Wees op uw hoede: Padgett somt die regels wel op, maar zelf is hij iemand die koppig weigert regels te volgen: ‘Het enige consistente plan dat ik ooit had, is proberen mijn patronen, mijn gewoonten, mijn neiging tot choqueren te doorbreken.’ En over onderstaand gedicht: ‘Het idee kwam van iemand die weemoedig dronken was en me vroeg hoe hij perfectie kon bereiken. De belachelijkheid van zo'n project intrigeerde me.’ 

Nog iets over de vorm. Normaliter plaats ik oorspronkelijke tekst naast vertaling, lezers kunnen dan vergelijken. Door de lengte van het gedicht is dat nu niet mogelijk (de uitleg is technisch). Dat ik de vertaling hieronder in twee stukken plaats, van elk twee kolommen, heeft eveneens met die technische problemen te maken. Eigenlijk moet alles onder elkaar staan, zoals hier in het origineel. (Flor Vandekerckhove↗︎)

Hoe u perfect kunt zijn

Ron Padgett — mijn vertaling

Alles is perfect, goede vriend. — KEROUAC

Laatste keer daten

Tekening Robert Crumb⇲.

MOEDER EN DOCHTER, met hen deelt hij het laatste avondmaal. Moeder begrijpt dat hij de laatste kans is om haar dochter van de straat te krijgen. Dochter begrijpt dat er niets anders opzit. Hij begrijpt dat alles beter is dan dat. Hij neemt afscheid, dochter geeft hem een laatste zoen — geen passie — zoen die zegt dat er niets anders opzit. Moeder ziet de laatste kans voor dochter verloren gaan. Hij neemt de laatste trein. Onderweg zegt de omroeper dat de rit nergens heen gaat, dat de reis doelloos is. ‘En’, zegt de man ook nog, ‘er is geen trein terug.’ (Flor Vandekerckhove⇲)

[Zelfportret R. Crumb.] Laatste keer daten werd geïnspireerd door een quote van Jim Jarmusch⇲: 'Niets is origineel. Steel alles wat je inspireert of je verbeeldingskracht aanwakkert. (…) Authenticiteit is van onschatbare waarde; originaliteit is onbestaand. (…) Onthoud sowieso altijd wat Jean-Luc Godard zei: Het gaat er niet om waar je dingen vandaan haalt - het gaat erom waar je ze heen brengt.’ Verder in De Laatste, ook geïnspireerd door Crumb: Aangekoekte lakens van een natte Amerikaanse droom⇲.

Wat Nick ervan vindt [Op voorhand weet je ’t nooit (2)]

Links. Gedeelte van de Alfons Pieterslaan tussen de Sint-Jozefskerk, links, en de Jules Peurquaetstraat rechts. Centraal, het toen zeer bekende Café du Midi, naar de vroegere benaming van de laan, Boulevard du Midi. (Foto André Van Caillie, 1965, uit De Plate) — Rechts. Nick Tosches (°1949 - †2019) die het gedicht Pizza Man schreef en het in parlando ook op plaat zette, hij is ook mijn inspiratie voor Nick, zijn Oostendse alter ego uit het verhaal.

Op 5 januari postte ik Op voorhand weet je ’t nooit, authentiek Oostends prozagedicht, waarin ik met een hete pizza op weg ben naar Nick, in de Alfons Pieterslaan. Vandaag herneemt dat spel zich, nu vanuit Nicks standpunt.

IN BREDENE steekt de schrijver een hete pizza van de Pizzaman in z’n bezorgbox, wat merkwaardig is, hij is geen pizzakoerier. Toch wil hij me per se die pizza bezorgen. Omdat ik geen pizza hoef, moet ik van hem af zien te geraken. Ik ken de schrijver een beetje en weet dat hij onderweg in De Drageur op de Prins Albertlaan blijft plakken, ik heb nog wat tijd. Ik bedenk aan beide zijden van de straat indrukwekkend grote palmbomen, waarvan de blaren mijn appartement, twee hoog boven café du Midi, compleet aan ’t zicht onttrekken. Omdat de schrijver ook nog eens langs de moslima van de Conterdam omrijdt, heb ik daarna zelfs tijd om een gedicht uit het Amerikaans te vertalen. (Flor Vandekerckhove⇲)  

  

ZELF EET IK nooit pizza, maar in dit drieluik laat ik me er wel door inspireren. Dat komt door Nick Tosches, Amerikaans journalist en schrijver, waarmee ik iets heb. Hij dichtte Pizza Man, waardoor ik me hier als pizzakoerier voordoe. Morgen volgt het slot van deze trilogie die mee geïnspireerd werd door Het devies van Jim Jarmusch: STEEL!

Je kunt hier doorklikken naar Op voorhand weet je ’t nooit (3).

Crumb heeft makkelijk praten

‘'Er komt een moment dat een man zijn schoenen moet aantrekken en moet gaan.’

ER KOMT EEN moment dat een man zijn schoenen aantrekt en vertrekt, zegt Robert Crumb⇲ , maar hij heeft makkelijk praten, zelden geraak ik weg. Deze keer stap ik met forse tred tot aan de busstop, maar geen enkele lijn kan me naar huis brengen. Ik kijk om me heen, zoek een uitkomst, vraag raad, bedenk strategieën, probeer me vergeefs te heroriënteren, niets helpt. Eens te meer bevind ik me in een droom waarin iets me belet naar huis te gaan. In elke droom is ’t weer iets anders en nu zijn het stadsbussen die daar nochtans speciaal voor gemaakt zijn. (Flor Vandekerckhove⇲)

Crumb heeft makkelijk praten is geïnspireerd door een quote van Jim Jarmusch⇲: 'Niets is origineel. Steel alles wat je inspireert of je verbeeldingskracht aanwakkert. (…) Authenticiteit is van onschatbare waarde; originaliteit is onbestaand. (…) Onthoud sowieso altijd wat Jean-Luc Godard zei: Het gaat er niet om waar je dingen vandaan haalt - het gaat erom waar je ze heen brengt.’ Nog geïnspireerd door Robert Crumb⇲: Laatste keer daten⇲ en Aangekoekte lakens van een natte Amerikaanse droom⇲.

Schrijven. Soms valt het echt wel tegen

Het schilderij vond ik op Why Keep Going? | Albert Camus & The Absurd Explained⇲. Nergens vind ik de naam van de schilder. Is ’t een product van artificiële intelligentie? De quote van Jim Jarmusch⇲ indachtig, laat ik me erdoor inspireren: ‘Niets is origineel. Steel alles wat je inspireert of je verbeeldingskracht aanwakkert. Verslind oude films, nieuwe films, muziek, boeken, schilderijen, foto's, gedichten, dromen, willekeurige gesprekken, architectuur, bruggen, straatnaamborden, bomen, wolken, watermassa's, licht en schaduwen. Selecteer alleen dingen die direct tot je ziel spreken, steel ze. Als je dit doet, zal je werk (en diefstal) authentiek zijn. Authenticiteit is van onschatbare waarde; originaliteit is onbestaand. (…) Onthoud sowieso altijd wat Jean-Luc Godard zei: ‘Het gaat er niet om waar je dingen vandaan haalt - het gaat erom waar je ze heen brengt.’

SOMS kom ik ’s morgens moe uit bed, zoals ik dat ook vandaag weer doe. Dan weet ik dat de dag moeilijk wordt. Zo’n dag mist inspiratie. Dan bieden klavier en scherm me gegarandeerd géén hulp. Door ’t raam turen helpt evenmin, niets helpt. Binnenblijven is op zo’n dag geen optie. Ik verlaat huis, straat, wijk en trek het ongewisse tegemoet. Ik volg contouren die nergens heen leiden. Is ’t de wind die me een richting toewaait? Is ’t de zee die ik daar, in vele tinten grijs, achter me laat? Is ’t een duin dat ik zo doelloos, in vele tinten duisternis, betreed? Wie weet — ik niet. Ik trek verder, terneergeslagen, moe, de blik neerwaarts. Op ’t einde van zo’n dag sta ik nergens, zo ook vandaag weer. Ik weet niet eens wiens schilderij me vandaag zo voortjaagt. Heb ik waarlijk zo'n colbertjasje aan en waarom draag ik geen baret, als altijd? Op zo'n dag valt het schrijven echt wel tegen. Zwaar, zwaar, zwaar, ge hebt geen idee. (Flor Vandekerckhove⇲)

Fonoplaten en een paard

Links: The Nightmare (1970) originele, gesigneerde print (1970) van Robert Crumb⇲ is hier⇲ te koop voor 900 dollar (plus 42 $ voor de verzending naar België.) Rechts: Nachtmerrie van Johann Heinrich Füssli⇲ (1781). Het schilderij bevindt zich in het Detroit Institute of Arts.

OM EEN LEUK paardenmeisje op vernuftige wijze naar mijn blog te lokken, zoek ik op ’t internet een paard. En fonoplaten⇲, dat helpt ook. The Nightmare, prent van Robert Crumb⇲, is daarvoor uitermate geschikt. Terwijl de heldin verlokkelijk op bed ligt, komt een paard zijn hoofd tussen de gordijnen steken, symbool voor nachtelijk bezoek. Er zijn ook grammofoonplaten. Perfect! Johann Heinrich Füssli had al zo'n Nachtmerrie⇲, hij was veruit eerst, maar in zijn tijd waren er geen fonoplaten. Ik draai alles in een drabble⇲ — daar draai ik m’n hand niet voor om — en lok het paardenmeisje met exact honderd woorden. (Flor Vandekerckhove⇲)

[Illustratie: zelfportret Robert Crumb.] Fonoplaten en een paard is het slotstuk van een reeks waarin ik me laat inspireren door tekeningen van Robert Crumb⇲. Ik word daartoe aangemoedigd door een quote van Jim Jarmusch⇲: 'Niets is origineel. Steel alles wat je inspireert of je verbeeldingskracht aanwakkert. (…) Het gaat er niet om waar je dingen vandaan haalt - het gaat erom waar je ze heen brengt.’ Vorige posts van de reeks: In de Top Hat met Crumb en Bukowski⇲; Crumb heeft makkelijk praten⇲; Laatste keer daten⇲ en Aangekoekte lakens van een natte Amerikaanse droom⇲.

Lentelied (op Berts verjaardag)

www.youtube.com/watch?v=m_OnL2TuoT0

ONZE MARCEL was een kiekenmarchand, maar zijn nageslacht is meer van de showbizz. Marijke treedt musicerend op in de Charlatan [Ze gebruikt in deze haar grootmoeders naam, Henriette. Daar bestaan inmiddels beelden van: klik hier.] Bert creëert zelf muziek en ik lever hem daar soms teksten voor. In deze post beperk ik me tot de familiale songwriting, ook omdat ’t vandaag Berts verjaardag is, hij is van 27 januari 1977. 

De tijd waarin mijn kinderen hun eerste stappen zetten was ook de tijd van de Rode Brigades en de Italiaanse Jaren van Lood — dát waren pas bangelijke tijden. Daar werd ik aan herinnerd toen ik Il Falsario zag, Italiaanse film (2026) die van start gaat met drie boerenjongens die in de jaren zeventig vanuit hun dorp naar Rome trekken. Onderweg horen we Iggy Pop die The Passenger zingt. 

De song inspireert me. Ik maak er meteen een eigen tekst voor. Daarmee het advies van Jim Jarmusch volgend: ‘Steel alles wat je inspireert of je verbeeldingskracht aanwakkert. (…) Selecteer alleen dingen die direct tot je ziel spreken, steel ze. Als je dit doet, zal je werk (en diefstal) authentiek zijn.’
Ook omdat er al een beetje lente in de lucht hangt, heet mijn diefstal nu Lentelied. Van Iggy’s Passenger vind ik op ’t net ook een instrumentele versie en ik kan die met de zeer behulpzame tools GarageBand en iMovie wel onder mijn woorden zetten, maar ik vrees de copyrightcontrole van YouTube. Daarom zing ik Lentelied zelf, zonder begeleidende muziek. Doordat ik niet toonvast ben, merkt YouTube de diefstal niet op. Wat denkt ge, zoon? Kunt gij eigen muziek voor de nieuwe tekst maken? Een arrangement? Een begeleiding? Dat zou ik wel eens willen zien.

Zou ik mijn nieuwe songtekst hieronder plaatsen? (Bij wijze van teaser: Doodgewoon dat is geweun / En een konijn dat is een keun.) Neen, ik ga dat niet doen, een songtekst dient beluisterd te worden. Doe het hier op YouTube.
Flor Vandekerckhove⇲

De tekstkroes is als een beker waarin ik al mijn creativiteit gooi, 337 pagina’s. Daar mengt mijn imaginatie zich met die van u, lezer, zodat er misschien wel goud van komt. U bent in deze geen consument, u koopt dit literaire experiment niet, u bent nodig om het rond te maken. 

De tekstkroes is een e-boek, uitgegeven door De Lachende Visch. Mail erom (vermeld de titel en zeg of je epub of pdf verkiest) Vraag het meteen aan  liefkemores@telenet.be⇲.

2024: de doorbraak

Boven links — 1998. Deel van het schema voor een feuilleton waarin ik Consciences Guldensporenslag koppel aan de strijd tegen de hormonenmaffia. Boven rechts. 2016 — In de gothic novel ‘Rooie Machteld en de uitgezogenen' wordt de heldin een sekswerker met een missie. © tekening Jo Clauwaert. Onderaan: de gothic Leeuw van Vlaanderen in drie zinnen.

WANNEER ik al die pogingen overschouw, denk ik: ’t was een obsessie! 

In 1998-99 publiceerde Het Visserijblad een feuilleton van 24 afleveringen: De slag der sporen van hormonen in het vlees. Daarin verweefde ik Consciences De Leeuw van Vlaanderen met de moord op Karel Van Noppen, in die tijd een actuele kwestie Het werd het slechtste wat ik ooit geschreven had en ik weet hoe dat komt: maand na maand, vierentwintig opeenvolgende maanden lang, schreef en publiceerde ik een hoofdstuk, ook als daar geen tijd voor was, en ze volgen elkaar vlug op, de maanden.
Mislukt! Maar het plan bleef. Op de fundamenten van dat feuilleton bedacht ik een nieuwe plot. Het verhaal werd naar de toekomst verplaatst, naar 2102. Daar werd het een vertelling die zich afspeelt in een gothic wereld van levende doden: Rooie Machteld en de uitgezogenen. Gedurfd was dat de making-off deel van het verhaal werd, bijzonder waren de mooie tekeningen die Jo Clauwaert erbij bedacht. Ik zie nu dat we nooit verder geraakt zijn dan hoofdstukje 11 (2016). 
Weer mislukt! Het naakte scenario bestaat evenwel nog. Ik postte het in een kladblaadje, onder de provocerende titel Mijn bijdrage tot de Vlaamse canon (2019), waarvan ik u de slotzin niet wil onthouden: ‘Machteld biedt de bloedeloze uitgezogen man haar nek aan. Terwijl hij er zijn tanden in zet, denkt ze in zo’n gedachtenwolkje: “Hier ons bloed, wanneer ons recht”.’  De humor kon niet verhelen dat ik er na eenentwintig jaar nog steeds niet in geslaagd was me Consciences Leeuw toe te eigenen. 
Maarrrrrrr. Begin 2024 wandelde ik langs de laagwaterlijn naar de vuurtoren en dacht aan de gevleugelde woorden van Arthur Rimbaud: Ne soyez pas un vaincu. En terwijl ik de terugweg aanvatte, wist ik wat me te doen stond: ik moest ook vormelijk met De Leeuw mijn eigen weg gaan, en mijn eigen vorm, wist ik inmiddels (maar niet in 1998, niet in 2016 en zelfs nog niet in 2020) is deze van een auteur die alleenlijk schrijft voor lezers die surfen, scrollen en swipen, lezers met een korte spanningsboog (net als ik). Thuis ging ik meteen aan de slag. Ik opende met een gepikte zin van ene Boschvogel over de betekenis van De Leeuw, voegde er in twee zinnen mijn eigen ding aan toe en verluchtte het geheel met een niet terzake doende beeldroman uit 1947. (De gestolen zin van Boschvogel en de gestolen beeldroman maken deel uit van een poëtica die ik deel met Jim Jarmusch: 'steel!' en met Kenneth Goldsmith die zegt: ‘Iets nieuws maken is niet langer relevant. Maak datgene wat je vindt op ’t internet relevant, verplaats het, herschik het, verpest het, breng het samen, verzamel de gemaakte dingen van de voorbije honderd jaar.') En kijk, eindelijk, eindelijk had ik me De Leeuw naar vorm en inhoud toegeëigend. 

Mijn leven is niet voor niets geweest.

In Wijnendale slingert de Consciencelaan zich door het vrome land naar 't oude slot toe. In de lange rij mannen die op de trap hun beurt afwachten om in de hoogste torenkamer 't bloed uit Machtelds nek te zuigen, bevindt zich ook De Laatste Vuurtorenwachter. De Leeuw van Vlaanderen is met ’t vergaan der jaren zowaar een gothic novel geworden en ‘t Slot van Wijnendale een gothicburcht. (Flor Vandekerckhove⇲)

 

MIJN DRIEZINNENVERHALEN zijn experimenten in het maken van extreem korte verhalen, startend van 't vermoeden dat internetlezers een korte spanningsboog⇲ hebben, dat ze inderhaast scrollen, surfen & swipen, dat de auteur bijgevolg maar korte tijd heeft om literair werk te presenteren. In plaats van daar meewarig over te doen, neem ik die realiteit ter harte. De experimenten zijn oefeningen, vergelijkbaar met vingeroefeningen van de pianist, kleiwerkjes van de beeldhouwer, schetsen van de tekenaar… In het e-boekje 2HONDERD 3ZINNENVERHALEN & 1LINERS verzamel ik er zo 200. Het boekje heeft als bijkomende plus dat je elke titel kunt aanklikken, de hyperlink leidt je dan naar een video waarin het verhaal geïllustreerd wordt en te horen/zien valt, 200 YouTube-producties in totaal. EN DAT ALLES IN 1 BOEKJE ! Zoals alle digitale publicaties (pdf en EPUB) van De Lachende Visch is ook 2HONDERD 3ZINNENVERHALEN & 1LINERS gratis. Beschouw het als mijn nieuwjaarscadeau. Mail erom en je bestelling wordt meteen aangepakt door de juffrouwen van De Weggeefwinkel. (en vermeld de titel: in dit geval ‘200’, dan begrijp ik het wel.): liefkemores@telenet.be⇲.

Volksopera, 100 woorden

Die Walküre van Richard Wagner, Bayerische Staatsoper, 2018. De scène inspireert me tot dit 100-woordenverhaal dat ik opdraag aan de jarige Delphine Lecompte⇲, 's lands beste dichteres.

WE BEVINDEN ONS in een tweetalig land. De heldin roept: ‘Help! À l’aide!’.  De held ziet al van verre dat de heldin mooie tetten heeft, hij snelt haar ter hulp. Zij wijst naar de boomkruin waarin haar kinders toeven. De man denkt: dit is iets voor pompiers met lange ladders, maar omwille van die mooie tetten ontbloot hij zijn bast en klimt de boom in. Daar zitten ze nu samen, hulpeloos, hoog in de boom, kinderen en held. Terwijl de avond over het landschap valt, zingt zij de aria Ik heb eerbied voor jouw grijze haren van Bobbejaan Schoepen. Doek. (Flor Vandekerckhove⇲)

Volksopera geïnspireerd door een quote van Jim Jarmusch⇲: 'Niets is origineel. Steel alles wat je inspireert of je verbeeldingskracht aanwakkert. Verslind oude films, nieuwe films, muziek, boeken, schilderijen, foto's, gedichten, dromen, willekeurige gesprekken, architectuur, bruggen, straatnaamborden, bomen, wolken, watermassa's, licht en schaduwen. Selecteer alleen dingen die direct tot je ziel spreken, steel ze. Als je dit doet, zal je werk (en diefstal) authentiek zijn. Authenticiteit is van onschatbare waarde; originaliteit is onbestaand. (…) Onthoud sowieso altijd wat Jean-Luc Godard zei: Het gaat er niet om waar je dingen vandaan haalt - het gaat erom waar je ze heen brengt.’

Veel reuring op de begraafplaatsen

Henri Serruysziekenhuis in 1968.

DE ENE ZEGT: ‘Edouard Moreaux zou zich in zijn graf omdraaien.’ De andere beaamt: ‘En Adolphe Van Glabbeke dan, die draait zich zeker om in zijn graf.’ De ene knikt en voegt er Raymond Miroir aan toe: ‘Raymond, die draait zich meer dan één keer om.’ Ze zwijgen beiden en dan zegt een derde fluisterend: ‘Dat Henri Serruys dat nog moet meemaken!’ Ik werp tegen dat ze overdrijven en dat de ziekenhuisfusie met ’t Heilig Hart toch nooit tot geweld geleid heeft, maar de stemmen in mijn hoofd leggen me het zwijgen op: ‘Moei je niet!’ zeggen ze in koor. (Flor Vandekerckhove⇲)

Bovenstaande drabble — fictief verhaal in exact 100 woorden — werd geïnspireerd door een tekening uit The Bullseye, Londens jongensweekblad dat verscheen van 1931 tot 1934, in totaal 183 nummers. De tekening komt uit het allereerste nummer, het verhaal dat ermee geïllustreerd werd heet The house of thrills. Wie er meer over wil vernemen, kan er hier⇲ naar kijken. Ik gebruik alleen de tekening en bedenk er een heel nieuw verhaal bij. Zo doe ik wat Jim Jarmusch me opdraagt: 'Steel alles wat je inspireert of je verbeeldingskracht aanwakkert. (…) Het gaat er niet om waar je dingen vandaan haalt - het gaat erom waar je ze heen brengt.’

Melania, Musk en Trump bakken het bruin

LIEVER DAN ME in het debat over de aard van het Trumpisme te mengen — genre is ’t fascisme of is 't maffiose boertigheid  — hou ik er de zot mee. Ik volg daarin Bertolt Brecht⇲ (°): ‘Als de heersende klassen,’ zegt Brecht, ‘toelaten dat een kleine schoft een grote wordt, dan bezorgt hem dat nog geen bevoorrechte positie in onze kijk op de geschiedenis. Het feit dat hij een grote schoft wordt en dat wat hij doet grote gevolgen heeft, draagt niet bij tot zijn grootsheid. Wat zo’n schoft ook doet, hij is en blijft een clown.’ Waarna Brecht besluit dat zo’n kerel belachelijk gemaakt moet worden. 
Trump ridiculiseren deed ik al ten tijde van Trump I, zoals in Een Vlaamse poging om Trump te begrijpen⇲, Overwinning Trump pijnlijk voelbaar in Parijs⇲, en Donald Trump in Bredene⇲. Gezien het grote succes van die reeks ga ik er in dit nieuwe Trump-tijdperk mee door. Makkelijk zat: Trump, Musk, Melania & C° lijken wel stripfiguren te zijn, daar valt in een strip wel iets mee te doen. Tekenen kan ik niet, maar Jim Jarmusch⇲ weet hoe ik dat moet oplossen: ‘Steel!’ 

ComicBook+ is terzake een schatkamer, ’t is een site die oude strips collectioneert. Daar dwaal ik graag in rond, zo ook in de collectie Ace O’Hara⇲, strip die in 1954 in een Britse krant verschijnt. Ik eigen me er drie prentjes uit toe en maak er een Trump-verhaal van. Voor de rest zou mijn diefstal incompleet aanvoelen mocht ik nalaten u op Dave Stewart en zijn Geheime zusters te wijzen, die ook een One Way Ticket to the Moon hebben. Niet dat de song iets met mijn verhaal te maken heeft, maar ’t is wel een mooi gemaakt filmpje⇲.
Flor Vandekerckhove⇲

(°) Bertolt Brecht hier⇲ door Hannah Arendt geciteerd in een interview.

In de Top Hat met Crumb en Bukowski

Middenfoto: Top Hat in Van Iseghemlaan Oostende. Links en rechts: pagina’s uit There’s no business 
van Charles Bukowski.

MANNY HYMAN IS een stand-upcomedian op z’n retour. Tijd om op te treden. Hij krijgt het ongeïnteresseerde publiek weer niet aan ’t lachen, wel komt hij in conflict met een dronken klant. De na hem geplande danseressen proberen — hop met de beentjes — de situatie nog te redden, maar ook zij zijn op hun retour. In ’t deurgat staat een jonge stand-upcomedian die wat graag Manny’s plaats zou inpikken. Hij ruikt zijn kans, blaast een ballon op in de vorm van een slappe lul met slappe ballen en laat die over de zaal zweven. 'A new star was born.’ (Flor Vandekerckhove⇲)

[Illustratie hiernaast: advertentie Top Hat Oostende. De tekst: ‘cabaret nightclub - attractions internationales - top hat - open te / ouvert à 22 H -  at BOULEVARD VAN ISEGHEM OOSTENDE 8400 - 059. 82774’.] Deze drabble⇲ (verhaal van exact 100 woorden) is niets anders dan de samenvatting van There’s no business van Charles Bukowski, verhaal dat ik van over de oceaan naar de Top Hat in Oostende breng. [Charles Bukowski. There ‘s No Business. Illustrations by R. Crumb. 17 pp. Black Sparrow Press. Santa Barbara. 1984.] Het boekje werd dus geïllustreerd door Robert Crumb⇲. Deze post is het vierde deel van mijn reeks waarin ik me laat inspireren door de Amerikaanse undergroundstriptekenaar en illustrator. In mijn toe-eigening van 's mans tekeningen word ik aangemoedigd door Jim Jarmusch⇲: 'Niets is origineel. Steel alles wat je inspireert of je verbeeldingskracht aanwakkert. (…) Authenticiteit is van onschatbare waarde; originaliteit is onbestaand. (…) Het gaat er niet om waar je dingen vandaan haalt - het gaat erom waar je ze heen brengt.' Eerder deed ik dat al met Laatste keer daten⇲, Aangekoekte lakens van een natte Amerikaanse droom⇲ en Crumb heeft makkelijk praten⇲. Morgen volgt het slot.

Uitgeverij De Lachende Visch presenteert Vanaf de vuurtoren, bundel met vijftig korte essays van Flor Vandekerckhove. Zoals alle e-boeken van uitgeverij De Lachende Visch is ook Vanaf de vuurtoren gratis voor elkeen die erom vraagt, ’t is een gift van de schrijver aan zijn lezers. De bundel (e-boek, pdf of epub naar keuze) ligt klaar in De Weggeefwinkel. Doe het meteen via liefkemores@telenet.be (vermeld de titel) en het boek ligt meteen in uw mailbox.