woensdag 30 mei 2018

De kolengasauto van de familie

— Twee voertuigen uitgerust met hout- of kolengasgeneratoren. —

Gisteren heeft iemand me een mapje opgestuurd: foto’s van Frankrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. Lelijke tijden, mooie beelden. Mijn oog blijft hangen aan twee foto’s van ‘véhicules équipés de gazogènes’. De voertuigen zien er indrukwekkend uit, met hun grote installaties om gas te winnen uit de verhitting van kolen of hout.
Tegelijk welt een herinnering op. Het familiearchief bevat een foto van een camion, uitgerust met zo’n gazogène. Vader heeft er mij over verteld toen ik als ukje bij hem op schoot zat en naar oude foto’s keek. Het beeld staat op mijn netvlies gebrand: mijn nog jonge vader in zijn overall, poserend voor de kolenmobiel van de familie. In mijn herinnering zie ik ook een schouw als uitlaat.
— Marcel Vandekerckhove poseert voor een kleine
vrachtwagen. Is het een 'kolenmobiel'? —
Na lang zoeken vind ik de foto. Ik zie mijn vader, ik zie de vrachtwagen, maar ik zie geen schouw. Eens te meer heeft het geheugen een kwalijk spel met me gespeeld.
Twee mogelijkheden: ofwel heb ik heel de kolenmobiel gefantaseerd. Dan is de camion er gewoon een die op benzine of diesel rijdt. Ofwel is de vrachtwagen inderdaad équipé de gazogène en dan heb ik daar een schouw bij bedacht, misschien omdat mijn vader me toen over zo'n schouw verteld heeft, die echter niet op de foto staat, oftewel heb ik die schouw gefantaseerd naar analogie van deze die ik vanop prentjes van stoomtreinen en –boten ken.
Ik probeer het uit te vissen.
Mijn vader werkt als jongeman in de ouderlijke onderneming, een kleinhandel in groenten en fruit. Met de bestelwagen levert hij waren aan vakantieverblijven. Ik probeer te achterhalen waar de foto gemaakt werd. Ik zie een steenweg en het gebouw achter de haag laat me enigszins aan het iconische Le Chat Botté denken, ik ga straks eens kijken of dat klopt. [Dat heb ik intussen gedaan, het resultaat ziet u onderaan dit stukje.]
Vanaf welke leeftijd mag je in die tijd auto rijden? Marcel, mijn vader, is in 1922 geboren. In 1940 wanneer de oorlog uitbreekt, is hij achttien. Veel kans dat het een oorlogsfoto is. En als dat het geval is dan is de kans groot dat die auto inderdaad zo’n gasgenerator heeft, want de bezetter eist alle benzine op.
Op deze site, waarop ook mooie foto’s van zo’n auto’s staan, lees ik: ‘Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd vrijwel het volledige wagenpark in Europa omgebouwd om op brandhout te kunnen rijden.’ Gegevens over België vind ik niet, maar ik vind wel dit: ‘In totaal reden er wereldwijd meer dan 1 miljoen houtgasvoertuigen rond tijdens WO II.’ Elders zie ik dat er ook varianten zijn. In Frankrijk maakt men gazogènes die op steenkool rijden, in Duitsland zijn er ook die aangevuurd worden door kolen en turf. De auto op mijn vaders foto is een kolengasvoertuig, maar omwille van de onbetrouwbaarheid van mijn herinneringen mag ik dat niet meer dan een gok noemen.
Over gazogènes in België vind ik niets op heel het internet, maar de Wikipedia biedt ons daar een bladzijde over zo'n auto's aan. Wie er zelf een wil bouwen doet er goed aan eerst hier te kijken.

Flor Vandekerckhove


— In bovenstaand stukje uit ik het vermoeden dat de foto (links) alhier gemaakt werd voor het gebouw dat Le Chat Botté heet. Ik ben daar inmiddels eens naartoe gefietst, heb het gebouw gefotografeerd (midden) en heb daarna een collage van de twee beelden gemaakt (rechts). Conclusie: Le Chat Botté is inmiddels wel een beetje verbouwd, maar toch nog heel herkenbaar. 't is wel degelijk daar dat de oorlogsfoto gemaakt werd. —


Een reactie posten