Aan mij kleeft een restant van reputatie

Vertellend het publiek opzwepen (been there, done that.)

HET GROOT KOOR van KleinVerhaal viert in juni de release van een plaat met zelfgeschreven en zelf gecomponeerde vissers-liederen. Ze zoeken iemand die het publiek die avond vooraf opzweept — zo staat het er letterlijk — en komen daarvoor bij mij terecht. ’t Is waar dat ik dat kan, een publiek opzwepen, ik heb het vroeger menig keer gedaan. Dat er terzake nog een zweem van reputatie aan mij kleefde, wist ik echter niet. 

Omdat het gebeuren in Oostduinkerke doorgaat, plek die ik vooral omwille van Jan Loones genegen ben, neigde ik op hun bede in te gaan, maar Tania raadt het me af. Ze weet hoe ik ineen zit en daardoor moet ik haar gelijk geven, dus beslis ik om het toch niet te doen. (Zo heeft ze me ook afgeraden nog langer daken te beklimmen, waardoor ik inmiddels mijn huisje in Frankrijk verkocht heb.)

Daarbij komt dat ik een solitaire vorm van schrijverschap nastreef. Een schrijver als ik blijft in zijn kot. Ik ga nergens heen, al wat ik moet doen is goed (leren) schrijven. Ik sta daar niet alleen in. (°) Ook dichter Michel Bartosik (°1948 - 2008†) nochtans intens participerend aan het jolige genootschap Pink Poets, is die mening toegedaan: ‘Bartosik is de enige van de Pink Poets die zijn lidmaatschap achteraf betreurde: “Ik beschouw mijn behoord hebben tot de Pink Poets als een fundamentele vergissing”, zei hij in 1987 tegen Katelijne van der Pas. Literatuur werkt volgens hem niet in groep: “Een schrijver moet begrijpen dat hij alleen is”.’ (°°) Ook de Amerikaan Russell Edson is 'onze' mening toegedaan: ‘Omdat ik een beetje een kluizenaar ben, heb ik mezelf nooit als marginaal of mainstream beschouwd, ik ben gewoon blij dat ik schrijf. (…) In plaats van te socialiseren kweek ik liever paddenstoelen in de grot van mijn gedachten en communiceer met vleermuizen die in mijn gepersonaliseerde klokkentoren wonen.’ (°°°) Hebben we gelijk, Edson, Bartosik en ik? Ja en neen, want ook dit zegt Russell Edson: ‘Helaas is poëzie nu een sociale club. Je moet niet alleen schrijven, je moet ook een sociaal wezen zijn. Het sociale deel is waarschijnlijk het belangrijkste. Wie een prettig persoon is, hoeft zelfs niet echt goed te schrijven om een schrijfcarrière te hebben.’ Maar goed, een prettig persoon ben ik niet en ik moet, onprettig als ik ben, me niet prettig willen voordoen. Dat levert alleen maar stress op. Dat heeft Tania goed gezien.
Flor Vandekerckhove⇲

(°) ’t Is bijvoorbeeld ook onderwerp van debat tussen Henry Miller en George Orwell. 
(°°) Geciteerd in de biografie van Patrick Conrad, op p. 234. (Uit een interview met Bartosik in Van de Plas. ‘Een Antwerps artistiek genootschap: schijn en werkelijkheid’, p.95-102.)
(°°°) Mark Tursi in An Interview with Russell Edson. 

Velerlei maquis is een essay waarin een periode uit het het werk van Charles Baudelare, Paul van Ostaijen en Bob Dylan belicht wordt, meer bepaald de tijd waarin ze hun werk in het verborgene (het maquis uit de titel) produceerden. Zoals al de e-boeken van uitgeverij De Lachende Visch is ook dit essay gratis voor wie erom vraagt. Er is een PDF-versie en het is ook beschikbaar in EPUB. Je kunt bestellen via liefkemores@telenet.be⇲. De Weggeefwinkel zorgt ervoor dat het in je mailbox valt. (Vermeld titel en zeg welke versie je verkiest, pdf of epub.)

Een droom, naverteld in exact honderd woorden (Scheepswerf Beliard)

Johnny Verplancke fotografeert al dan niet geklasseerd erfgoed in de staat waarin het zich bevindt. Zijn indrukwekkende collectie (bijna 4000 foto’s) staat hier⇲ op flickr. In 2012 maakte hij een reeks foto’s over de restanten van Scheepswerf Beliard in Oostende. 

Droom 39. — AAN DE ACHTERKANT had ik een hoge muur beklommen, klimpartij die ik destijds, toen ik nog onverschrokken was, menig keer gedaan had, en was zo, dank zij deze waaghalzerij, binnengeraakt, wat me deze keer, wegens mijn inmiddels bereikte hoge leeftijd, gevaarlijker dan vroeger leek, in die mate zelfs dat ik langs diezelfde muur niet meer naar beneden durfde en in het gebouw op zoek ging naar een uitgang, waarbij ik onverwachts in een bewoond deel terechtkwam, waar iemand die ik dacht te kennen, maar niet thuis kon wijzen, me een sleutel gaf en ik via een verdoken zijdeur buiten kon. (Flor Vandekerckhove⇲)

In 1991 publiceerde uitgeverij Manga De smaak van zeewater, 172 bladzijden met verhalen die zich op de Oostendse Baelskaai afspelen. Dat boek is uiteraard al lang niet meer in de handel verkrijgbaar, wel kan het nog ontleend worden in de Oostendse openbare bibliotheek. Het boek verzamelt verhalen die kort zijn, maar toch nog veel langer dan de handpalmverhalen waarin ik me sinds 2014 specialiseer. Een aantal van die kaaiverhalen uit 1991 nam ik weer ter hand, herwerkte ze tot smoke-long stories, verhalen die helemaal gelezen zijn tegen de tijd dat je de peuk uitduwt, een plastische maar ongezonde omschrijving. Een ervan — over de kaaihoer die ik in 1989 leerde kennen — staat in Op de Oosteroever zijn de zeden niet veranderd⇲; een ander — over een aankoop in De kurkenzak — staat in Over een tijd die nooit meer terugkomt⇲. Een derde, over smederij Schockaert, heet Over mijn extreem korte carrière als scheepssmid⇲. Een vierde heet Dansen in ’t Veegeetje. 

In een lange zin van exact honderd woorden, denkend aan de derde slager

Twee beenhouwerijen in Duinenstraat Bredene. Links de slagerij op de hoek van Duinenstraat en Prins Karellaan (Ik ben de naam van de beenhouwer vergeten, Stroobant? Het huis bestaat nog en staat momenteel te koop.) Rechts: beenhouwerij die in mijn kindertijd uitgebaat werd door Fernand Minne en zijn echtgenote Annoot. (Het huis bestaat niet meer. In de nieuwbouw bevindt zich nu op de benedenverdieping voedingswinkel P&P.)

SOMS, MEESTAL ROND vijf uur ’s ochtends, soms iets vroeger, soms iets later, wijl ik de slaap niet vatten kan en in volslagen duisternis naar ’t slaapkamerplafond lig te staren, ogen wijdopen, denk ik, met wild kloppend hart, na over de niet op te lossen vraag hoe het me zou vergaan zijn, mocht ik, zoals Onze Marcel dat ook wel wilde, beenhouwer-spekslager geworden zijn, een eerstgeborene die, na gedane studies in de slagersschool van Anderlecht, het heft (van het kapmes) ter hand neemt en de kiekenwinkel op kordate en spitsvondige wijze uitbouwt tot de derde slagerswinkel van de Duinenstraat. (Flor Vandekerckhove⇲)

De papieren versie van de roman (2012) is al lang uitverkocht, maar uitgeverij De Lachende Visch stelt u ter vervanging de digitale AMANDINE voor, ‘de paint it black-editie’, zo genoemd omdat de illustraties uit de oorspronkelijke publicatie ontbreken en ook omdat de song met die naam een rol in het boek speelt. 33 hoofdstukken, 231 bladzijden, meer dan 63.000 woorden. AMANDINE vertelt het epos van de Oostendse visserij en hoe die geschiedenis het leven van de ik-figuur tot vandaag tekent. Zoals alle e-boeken van De Lachende Visch is ook AMANDINE gratis. Schrijf naar liefkemores@telenet.be(vermeld de titel, zeg of je epub of pdf wenst) en De Weggeefwinkel stuurt het boek meteen naar uw mailbox.

Leren schrijven met… Patrick Conrad

Pink Poets, vlnr: Albert Szukalski pp, Michel Bartosik pp, Robert Lowet pp, Huges C. Pernath pp, Henri-Floris Jespers pp, Georges Adé pp, Paul de Vree pp, PATRICK CONRAD pp, Nic van Bruggen pp en Werner Spillemaeckers pp. (De afkorting pp na de naam wijst op formeel lidmaatschap. Foto van een Facebookpagina, ik zie daar geen naam van de fotograaf.) Wiksage zegt over Pink Poets: ‘Toen Patrick Conrad en dichter Nic van Bruggen op 22 november 1972 het intellectueel genootschap Pink Poets in Antwerpen oprichtten was dit een manifest tegen het realisme, dat Gentse dichters rond tijdschrift Yang voorstonden.’ De stichtingsdatum, zegt Conrad-biograaf Manu van der Aa, is onzeker. (°)

PATRICK CONRAD (°1945) IS nog een jonge kerel wanneer hij op 28 maart 1969 in Nijmegen een lezing geeft. Daarin zegt hij ook hoe zijn teksten ontstaan. Ik citeer uit zijn biografie. (°)

‘Het eerste stadium van een tekst is de notatie. Niet weten waarheen men gaat, waar men staat. Dit gaat gepaard met een zeer grote en intense melancholie […] Gewoon noteren dus, wat men ziet, hoort, ruikt, tast, op straat, in stations, in bed […] in kroegen en latrines… ofwel, de onbegrijpelijke, gedicteerde aforismen neerpennen, zonder zich af te vragen van waar ze komen en hoe ze uiteindelijk in je hoofd terecht komen. […] Het eigenaardige is, dat men tijdens een bepaalde periode ervaringen en getuigenissen noteert die ergens met elkaar in verband staan, en die reeds in dit primaire stadium van de tekst, de toon of zelfs het onderwerp van het gedicht bepalen.'

De dichters van De Nieuwe Stijl en Gard Sivik komen niet verder dan dit stadium, zegt Conrad. Bij hem volgt er een tweede stadium:

‘Het ordenen, het schikken, het versmelten van al deze gegevens. De dichter wordt vakman, trekt zijn kiel aan, wast zijn handen, knipt zijn nagels en betreedt zijn atelier. In de inspiratie gelooft hij op dat ogenblik niet meer, nu volgt berekende arbeid, die op sommige passages nog sterk onder de invloed van zijn fantasie komt te staan. De structuur van het gedicht wordt duidelijker, het ruwe materiaal wordt gekneed, gemalen, gestreeld of verworpen. En dit tot de tekst af is, hetgeen men duidelijk voelt aan de plotse afstand die ontstaat tussen schrijver en werk.’

Iemand die pas op late leeftijd begint te schrijven, als ik, kan niet anders dan onder de indruk komen van deze jongeman, eerstens omwille van de vastberadenheid die uit die woorden spreekt, tweedens van de eenvoud waarmee hij zijn poëtica verwoordt, eenvoud die overigens sterk contrasteert met het maniërisme van zijn eerste gedichten. De eenvoud doet zelfs denken aan punk: ‘This is a chord. This is another. This is a third. Now form a band.’ Eenvoud & daadkracht. Aan de slag! 

’t Is ook merkwaardig dat Conrad al op zo’n jonge leeftijd door het literaire veld erkend wordt. In 1969 mag hij al de Arkprijs voor het Vrije Woord op zijn palmares zetten. Hij is 24: ‘In 1969 prijkten op de Ark al de namen van onder meer Hugo Claus (1952), Ivo Michiels (1958), Huges C. Pernath (1961), Paul Snoek (1963) en Jef Geeraerts (1967). Na Claus, die slechts 23 was toen hij de prijs kreeg, was Conrad met zijn 24 jaar de op een na jongste laureaat.’  Termen die in die tijd over zijn werk vallen: dandyesk, maniërisme, fin-de-siècle, decadentie, gebrek aan sociale gerichtheid…
Patrick Conrad is in die jaren nog aan ’t studeren, maar in de praktijk komt daar niets van in huis. Het verhaal van zijn studies laat me denken aan Claude Chabrol die aan de unief vier keer het eerste jaar doet en dan nog geen idee heeft waarover de examenvragen gaan, wel ziet hij in die vier jaar massa’s film. 

In mei 1971 begint Conrad aan zijn legerdienst. Ik haal het val dood-plaatje van de muur, de metalen borsthanger die elke soldaat in oorlogstijd dient te dragen, herinnering aan mijn eigen militaire dienst. Ik lees de cijfers: ‘BELGISCH LEGER 71/58921’ Die 71 slaat op het jaar waarin ik opgeroepen word. Enkele maanden na Conrad ga ook ik het land verdedigen. Conrad maakt dan al naam als dichter, als tekenaar ook en hij heeft al zijn eerste stappen in de film gezet. Ik daarentegen weet in die tijd van van toeten noch blazen.

Flor Vandekerckhove⇲

(°) Manu van der Aa. Patrick Conrad. Leven, liefdes en werken van een Pink Poet. biografie. 2025. Uitg. Pelckmans. 336 p. U weet hoe ’t gaat wanneer ik in een biografie ga sprokkelen. Het geeft aanleiding tot een aantal blogposts. In de maak is een post over ‘Het eerste Artiestenwielercriterium in Opdorp’, 11 september 1971. Intussen maak ik ook al een label aan: Patrick Conrad.

Langdurig werklozen hebben Guy Debord aan hun kant

Postkaart. 1963. getekend L. Buffier. De graffiti op een muur van de rue de Seine in Parijs is van Guy Debord (1953).

IN DE MAATSCHAPPIJ waarin we leven, zegt Guy Debord (°1931 - 1994†), is loonarbeid een bron van vervreemding. Debord kalkt het in 1953 op een straatmuur in Parijs: NE TRAVAILLEZ JAMAIS. Hij schudt die woorden niet uit zijn mouw. Ze zijn een omkering van Rimbauds ‘Jamais je ne travaillerai…’ Dat staat in diens prozagedicht Vierge Folle. 

Wat volgt is een probleem van copyright. We zouden de graffiti op de muur van de rue de Seine nooit gekend hebben, ware het niet dat Louis Buffier de woorden fotografeert en zijn foto tien jaar later als postkaart verspreidt, er de humoristisch bedoelde opmerking aan toevoegend: ‘Les conseils superflux’ ('overbodig advies').  In 1963 print de Situationistische Internationale de postkaart af, althans het deel met de tekst van Debord. De beroepsorganisatie van uitgevers meent dat het tijdschrift daarmee het copyright van Buffier schendt en vraagt geld voor het gebruik van de foto. Debord kan er niet om lachen en zet de dingen op cynische wijze weer recht: ‘Om tot de kern van deze kwestie van artistiek eigendom te komen, wil ik u verzekeren dat ik geenszins een deel van de opbrengst van de verkoop van deze ansichtkaart of een schadevergoeding voor de ongeoorloofde reproductie ervan wil eisen.’ 
Zo ging het eraan toe in ’t midden van de vorige eeuw. Inmiddels heeft de straatkunst een hoge vlucht genomen en de toe-eigening ervan nog meer. Bansky — ‘auteursrecht is voor losers'— is expliciet: ‘Bent u een bedrijf dat Banksy-kunst wil gebruiken voor commerciële doeleinden? Dan bent u hier aan het juiste adres – dat kan niet. Alleen Pest Control Office heeft toestemming om mijn kunstwerken te gebruiken of in licentie te geven. Als iemand anders u toestemming heeft gegeven, heeft u geen toestemming. Ik schreef “auteursrecht is voor losers” in mijn (auteursrechtelijk beschermde) boek (°) en moedig iedereen nog steeds aan om mijn kunst te gebruiken en aan te passen voor eigen vermaak, maar niet voor winst (…)’ Het belet niet dat Bansky, net als Guy Debord, een postkaartkwestie aan zijn broek heeft. Dat hij daarin voor de rechtbank gelijk zou halen, lag niet voor de hand, maar voorlopig ziet het er goed uit: ‘Saying Banksy wrote “copyright is for losers” in his book doesn’t give you free rein to misrepresent the artist and commit fraud. We checked.’
Ik keer terug naar de woorden van Debord. Nu langdurig werklozen weer naar de arbeid gedreven worden, krijgt Debords slogan actuele betekenis. Ik ken wel enkele kunstenaars die door die nieuwe regeringsmaatregel getroffen worden. Misschien hebt gij daar ferme bedenkingen bij. Daarom voeg ik er deze interessante ervaring van Bronnie Ware aan toe. Deze verpleegster vroeg haar terminaal zieke patiënten naar hun grootste spijt. De op één na meest voorkomende was ‘spijt dat ik zo hard heb gewerkt’, voorafgegaan door ‘spijt dat ik niet de moed heb gehad om het leven te leiden dat ik wilde, in plaats van het leven dat van me verwacht werd.’ (°°)
Flor Vandekerckhove⇲

(°) Bansky. Wall and Piece. 240 p. Ballantine Books. 2006. ‘A fully illustrated colour volume.’ 

(°°) Bonnie Ware. The Top Five Regrets of the Dying. Ik vind een Nederlandstalige titel die wellicht naar de vertaling van dat boek leidt: Als ik het leven mocht overdoen. Met als ondertitel: Een jonge vrouw op zoek naar vijf belangrijke levenslessen. De cover ziet er wollig uit, maar kopen hoeft niet, die vijf levenslessen staan ook opgelijst op haar website.

Een staaltje van onderkoelde passie

Er groeit iets tussen die twee, al lopen ze er niet mee te koop

ONDERHUIDS BROEIT PASSIE, maar dat is er niet aan te zien. Sarah loopt een promotie mis doordat ze een tekort aan killersinstinct zou hebben. James’ moeder wordt ziek, waardoor zijn verkoopcijfers ineen stuiken. Beiden aanvaarden ogenschijnlijk moeiteloos de kritiek die ze erom krijgen, maar er is een limiet aan wat mensen kunnen verdragen. Dat geldt voor de consumenten van de bank-verzekeringsmaatschappij, dat geldt ook voor de bedienden die er werken. Die limiet is nu bereikt. James hackt het computersysteem, waardoor het bedrijf enkele dagen later gegarandeerd de pineut wordt, Sarah ontdekt wat hij van plan is en eist geld. Om te beletten dat zij het plan lekt, sluit hij haar op. Dan komt de dag waarop James’ wraakplan slaagt. Hij laat Sarah gaan, verlost zijn moeder uit haar lijden en wanneer hij haar ten grave draagt, staat hij schijnbaar onbewogen bij het graf. Het regent. Sarah komt naast hem staan. James maakt plaats onder zijn paraplu. Zie ze daar staan, twee schijnbaar onbewogen broeihaarden van passie. We bevinden ons in Dublin en de Liffey stroomt voort. De dingen zijn wat ze zijn. Geen achtervolgingen, geen crashende auto’s, geen ophef, geen drank, geen coke… Zo kunnen ze in Amerika geen films maken. (Flor Vandekerckhove⇲)

The Limit Of. 2018. Regie en scenario Alan Mulligan. Hoofdrollen voor Laurence O’Fuarain en Sarah Carroll. Ierland. Songs van Mick Flannery. 89 minuten. Te zien op Netflix. 

De vechtersclub in drie zinnen

In 1996 publiceerde Chuck Palahniuk zijn ‘Fight Club’, een scherp verhaal over mannelijke vervreemding. Regisseur David Fincher bewerkte het verhaal voor het witte doek. De film ging in september 1999 in première. Mij inspireerde het vandaag tot een driezinnenverhaal.

Vechten — De ene zei dat hij al voor minder gevochten had. De andere zei uitdagend dat die ene dan ook al voor minder zo’n gevecht verloren had. Ik daarentegen zag er meteen dit driezinnenverhaal in. (Flor Vandekerckhove⇲)

Vechten is een driezinnenverhaal. Zo’n verhalen zijn experimenten om het zo kort mogelijk te houden, uitgaand van 't vermoeden dat internetlezers scrollen, surfen & swipen en dat ik bijgevolg maar korte tijd heb om hen mijn literair werk te tonen. In plaats van daar meewarig over te doen, neem ik die realiteit ter harte. 

In het e-boekje 2HONDERD 3ZINNENVERHALEN & 1LINERS verzamel ik er zo 200. Het boekje heeft als bijkomende plus dat je elke titel kunt aanklikken, de hyperlink leidt je dan naar een video waarin het verhaal geïllustreerd wordt en te horen/zien valt, 200 YouTube-producties in totaal. EN DAT ALLES IN 1 BOEKJE ! Zoals alle digitale publicaties (pdf en EPUB) van De Lachende Visch is ook 2HONDERD 3ZINNENVERHALEN & 1LINERS gratis. Mail erom en je bestelling wordt meteen ingepakt door de juffrouwen van De Weggeefwinkel. (en vermeld de titel: in dit geval ‘200’, dan begrijp ik het wel.): liefkemores@telenet.be⇲.

Herinneringen aan scheepswerf Seghers

Johnny Verplancke fotografeert al dan niet geklasseerd erfgoed in de staat waarin het zich bevindt. Zijn indrukwekkende collectie (bijna 4000 foto’s) staat hier⇲ op flickr. In 2019 maakte hij een reeks over de restanten van scheepswerf Seghers in Oostende. Al die gebouwen werden inmiddels afgebroken. De Slipwaykaai wordt nu volledig bezet door het VLIZ. De scheepshelling werd behouden en als monument mooi geïntegreerd in de nieuwbouwsite.

 

In 1992 MELDDE Het Visserijblad: ‘De twee overgebleven Oostendse visserijscheepswerven zitten met een leeg orderboek. IdP (19 werknemers) kan het nog redden met herstellingswerken. Scheepswerf Seghers (32 werknemers) zoekt heil in industriële constructies.’ 

IdP bestaat vandaag nog steeds, maar visserijschepen worden daar niet meer gebouwd. Seghers is alleen nog een herinnering. Ik heb Jacques Seghers destijds geïnterviewd. Ik herinner me zijn bureau en daarin vooral de wand waartegen een rij scherven prijkte, halzen van tegen de romp stukgeslagen champagneflessen, een herinnering aan elke scheepsdoop die daar had plaatsgevonden. Ik was erbij toen dat voor het laatst gebeurde en de O.154 Wilmar van de helling gleed, het laatste vissersvaartuig dat er gebouwd werd. Niet lang daarna legde Seghers de boeken neer. Er was in Oostende, zei hij, geen toekomst meer voor een visserij-scheepswerf. 

Dat werd tegengesproken door Blankenbergenaar Jean-Pierre Ponjaert. Hij verwierf de werf met zijn vennootschap APS: ‘In Afrika ligt op dat vlak wel een toekomst.’ Er was sprake van de bouw van vijf vissersvaartuigen, bestemd voor de Kaapverdische Eilanden. Meteen riep hij een aantal arbeiders van Seghers terug. Uiteindelijk bleek Ponjaert een avonturier te zijn. De bestelling bleef uit, lonen werden niet uitbetaald, de negen arbeiders gingen in staking, ze bezetten het bedrijf. Bijna driehonderd (!) dagen later werd die bezetting opgeheven: No future! Ik schreef er een boek over. (°) 

Nog was de rol van de werf niet uitgespeeld. Tegen alle verwachtingen in haalde die zelfs de eenentwintigste eeuw. ‘Maritieme Site Oostende’ werd een plek waar langdurig werklozen herschoold werden. Onder de praktische leiding van Georges Verleene bouwden cursisten er een replica van een historische Oostendse tweemastsloep. Het zijn er uiteindelijk twee geworden. Het eerste schip, Nele (2005), werd ingeschakeld in het toerisme. De tweede sloep werd in opdracht van Marnix Verleene gebouwd. Financiële problemen beletten de afwerking.
Flor Vandekerckhove⇲

(°) Flor Vandekerckhove. Kleine scheepswerf, grote staking. Dagboek rond een staking op de Oostendse APS-scheepswerf. 1993. Uitgeverij De Lachende Visch. 103 p. Verlucht met foto's van Arent Lievens, Guido Walters (†), Els Verhaeghe, Peter Ampe, Peter Maenhoudt, Ine Lievens en metaalarbeider Michel Degryse (†). (De titel is uitgeput.)

Richard Brautigan en de beatgeneration

Dichter-boekhandelaar Lawrence Ferlinghetti wil de beat van 1965 in San Francisco vereeuwigen. Larry Keenan noemt zijn foto van de bijeenkomst: ‘City Lights Bookstore, last gathering of poets/artists of the Beat generation’. We zien dichters en kunstenaars die zich voor de gevel van City Lights hebben verzameld. Op de voorste rij (L-R): Robert LaVigne, Shig Murao, Larry Fagin, Leland Meyezove (neerliggend), Lew Welch en Peter Orlovsky. Tweede rij (L-R) toont ondermeer David Meltzer, Michael McClure, Allen Ginsberg, Daniel Langton, Steve (vriend van Ginsberg), Richard Brautigan (met hoed), Gary Goodrow, en Nemi Frost. Achterste rij (L-R): Stella Levy en Lawrence Ferlinghetti. Elders lees ik erover: “Ik bekeek die geweldige oude foto’s van de Parijse surrealisten uit de jaren 20,” zo meldt de Chronicle dat Lawrence Ferlinghetti die dag zei: “Ik dacht dat het goed zou zijn om er eentje zoals die (van de lokale dichters) te maken (…)” Het artikel meldt dat “een half dozijn fotografen en ongeveer 50 omstanders aanwezig waren toen zo'n dertig dichters zich verzamelden. Folksinger Bob Dylan zorgde voor enige opschudding toen hij door de menigte op de stoep liep, op weg naar Vesuvio’s bar ernaast.” Dylan verbleef een eindje verderop in de straat. (…)'. Zes fotografen dus. De commentaar leert me dat ik niet echt weet wie bovenstaande foto gemaakt heeft, de site van Larry Keenan toont alleen een verticale variant.

RICHARD BRAUTIGAN WORDT bijna tien jaar na Allen Ginsberg geboren, aan de andere kant van Amerika. Ginsberg ziet Brautigan voor het eerst ​​in de herfst van 1956. Allen is dan al een lokale beroemdheid, Brautigan is nieuwkomer. Ginsberg kijkt in San Francisco toe, samen met Peter Orlovsky en Gregory Corso, hoe Brautigan gedichten declameert. Ze zijn niet onder de indruk. Ginsberg noemt Brautigan er ‘een neurotische griezel’. 
Ginsberg wordt almaar bekender en Brautigan blijft klein tot Trout Fishing in America ook hem groot maakt. Hoewel ook beatdichter en boekhandelaar Lawrence Ferlinghetti aanvankelijk een afkeer van Brautigan lijkt te hebben, is hij toch onder de indruk van diens meesterwerk. Hij neemt drie hoofdstukken ervan op in de eerste editie van City Lights Journal (1963). In dat tijdschrift verschijnt voor het eerst werk van Brautigan naast dat van Ginsberg. Ook beat-schrijvers Kerouac, Michael McClure, Snyder en William S. Burroughs tekenen in het tijdschrift present. Toch identificeert Brautigan zich niet als beat: ‘Hun waarden en doelen zijn natuurlijk geldig, maar het zijn niet de mijne.’ Wat niet belet dat hij met die stroming gefotografeerd wordt voor de vitrines van beat-boekenwinkel City Lights. 
Op het hoogtepunt van zijn roem, in 1969, verkoopt Brautigan volgens Ferlinghetti meer boeken dan al de beats. Maar terwijl de beat uiteindelijk beschouwd wordt als een van de belangrijke literaire stromingen van de 20ste eeuw, geraakt Brautigan in de vergetelheid. Hij wordt gezien als een 'hippie-schrijver' en wanneer die beweging ten einde komt, wordt hij vergeten. Ferlinghetti spot later met Brautigan en zijn lezers: ‘Hij kon nooit een belangrijk schrijver worden zoals Hemingway, met die kinderlijke kijk op de wereld. De hippiecultuur was zelf een kinderlijke beweging. Ik denk dat Richard de enige romanschrijver was die de hippies nodig hadden. Het was een ongeletterd tijdperk.’
Flor Vandekerckhove⇲

In ’t najaar van 2022 publiceerde uitgeverij De Lachende Visch een essay van 11 pagina’s over beatdichter Allen Ginsberg, Als de muziekwijze verandert, wankelen de stadsmuren. In de beste traditie van De Weggeefwinkel is ook dat e-essay gratis. U hoeft er alleen om te vragen. Mocht u interesse hebben, mail naar liefkemores@telenet.be.(Vermeld Ginsberg en zeg of je pdf verkiest of epub.)

Guur weer op de Col de Puymorens

Links: oktober 2023. Midden: februari 2026. Rechts: maart 1970.

ENKELE DAGEN GELEDEN rijdt iemand in Frankrijk over de Col de Puymorens en filmt met zijn telefoon het landschap. Rijdend mag dat niet, maar hij doet het toch. Daarna plaatst hij de beelden op de FB-groep Météo Pyrénées. We zien sneeuwduinen.
Tania trok te voet over die col en ik wachtte haar daar op, dat was op 14 oktober 2023. ’s Morgens had ik beneden nog, in zacht weer, van een deugddoend openbaar voetbad genoten en ’s middags stond ik op de top uit te kijken over die indrukwekkende hoogte. Gure wind. Ik haalde mijn jas uit het valies, de zonnehoed ruilde ik in voor mijn baret. 
Langs de kant van de weg zag ik ruïnes van een groot hotel, relict van een tijd waarin toerisme over de bergtop had geheerst. Die tijd was voorbij, wat restte was een vuile boel. Had het weer ermee te maken? Kwam het door de tunnel die in 1994 onder dat gebergte gegraven werd? Ik vraag het aan chatgpt: 

Het Hotel du Puymorens was een ambitieus berghotel uit het begin van de twintigste eeuw. Toen het rond 1920–1930 werd gebouwd, was de pas zelf een belangrijke halte op de route tussen Frankrijk en Spanje. Reizigers bleven er overnachten. Maar met de opening van de tunnel veranderde dat drastisch. Het doorgaand verkeer rijdt sindsdien onder de pas door in plaats van eroverheen. De top verloor zijn functie als verplichte tussenstop. Vroeger was het ook modieus om op grote hoogte in berglucht te “kureren”. Intussen ontwikkelden zich lager gelegen, beter bereikbare skigebieden. Ze boden meer infrastructuur, beschutting en dorpsvoorzieningen. Een geïsoleerd hotel op een winderige pas kon daar economisch niet tegenop. Ook het weer speelde mee: de col staat bekend voor zijn zeer harde wind, zware sneeuwval en lange periodes van afsluiting in de winter. Het uitbaten van een groot hotel op bijna 2.000 meter hoogte was structureel te duur.

Flor Vandekerckhove⇲

Links: Hotel du Puymorens in betere tijden. Rechts: elders zie ik dat het gebouw in 2019 door een brand verwoest werd, het was toen al lang in onbruik.