dinsdag 19 juli 2016

Je moest een fiets hebben (slot)

— Hieronder staat het slot van een reeks van vier, over de belangrijke rol die de fiets in onze jeugd speelt. Het is een restartikel, waarin ik enkele dingen rechtzet die ik in vorige stukken scheef heb opgeschreven.  Van links naar rechts zien we Roland Vanmassenhove, Norbert Olders, Lucien Geryl, Hugo Pauwels, Flor Vandekerckhove, Jan Vangeluwe, Bert Tas en Germain Kerkaert (†). Niet op de foto staat Ivan Schamp, maar we kunnen met zekerheid zeggen dat hij het is die dat spel georganiseerd heeft, want Ivan organiseerde alles. Nu nog trouwens, nu nog. —


Wandelend in de IJzervallei, ergens tussen Bulskamp en Stavele, worden we opgehouden door een wielertoerist die in mij een jeugdvriend zegt te herkennen.
‘Ja’, zegt hij, ‘ik organiseer vandaag nog fietstochten, zoals ik dat in onze jeugd ook al deed.’  Waardoor ik besef dat deze onherkenbaar als coureur verklede medemens Ivan Schamp is, destijds duivel-doet-al van de Bredense rooms-katholieke jeugdvereniging Patro(naat).
Daarover had ik her & der al iets geschreven. Ik was niet van plan er nog op weer te komen, ware het niet dat Ivan daar veel op aan te merken had, zeer veel. Dus schreden we gezamenlijk verder tussen de maïs- en tarwevelden, terwijl ik naar zijn woordenvloed luisterde, en ook wel naar het ruisen van het koren.
‘Jij schrijft in je blog wel over de stichting van die jeugdclub,’ zegt hij, ‘maar uit mijn dagboek blijkt dat jij daar niet bij betrokken was. Ik vind je naam niet weer in mijn aantekeningen.’ Ik weet niet waar zijn woorden ons heen voeren, ook omdat mijn aandacht afgeleid wordt door boeren die bloemkolen aan het oogsten zijn.
‘Ik zal je zeggen,’ vervolgt hij, ‘hoe het er echt aan toegegaan is.’  En, terwijl we een veldkapel voorbijtrekken, begint hij me heel de ontstaansgeschiedenis van dat spel te vertellen, startend in 1964, met het liquideren van de KSA, waarvan hij een der leiders geweest is.
Terwijl ik opmerk dat het wortelloof al flink aan ’t schieten is heeft hij het over wielerwedstrijden (foto bovenaan), die hij niet alleen organiseert maar ook wint. Hij vertelt me over pijnlijke contacten met (onder)pastoors en hoe hij zich moet weren om van het jongensclubje een moderne vereniging te maken. Zijn verhaal eindigt in 1968 en dat is maar goed ook, want de zon is gaandeweg naar het westen opgeschoven en de meeuwen beginnen al naar zee weer te keren.
Heel die kwestie interesseert u uiteraard niet en ik zou er ook niet over geschreven hebben, had onderstaande fijne anekdote er geen deel van uitgemaakt.
Stel u Bredene voor, medio de jaren zestig. Het lokaal van de jeugdvereniging ligt onder de kerk. De symboliek van deze verhouding zal de oplettende lezer niet ontgaan.
Ik herinner me die avontuurlijke kelders. Daarin staan, veelal in een laagje grondwater, de gezelschapsspelen van de vereniging: sjoelbakken, biljart- en pingpongtafels, alsmede een jukebox, geschonken door dikke Blomme, een niet erg katholieke dancinguitbater. Daar bevinden zich ook indrukwekkende stookketels die brommen & grommen en via roosters warme lucht naar boven stuwen, naar de koude voeten van de kerkgangers.
— Deze als coureur verklede mens is waarlijk Ivan Schamp. —
Beneden komt de jeugd bijeen. Boven gaat de mis door. Schamp herinnert zich dat iemand vijf frank in de jukebox steekt en zijn muziekkeuze laat vallen op Je t’ aime… moi non plus.
Ik mag het een beetje opfleuren, maar dit is toch wat er gebeurt. De zwoele stemmen van Serge Gainsbourg en Jane Birkin vullen de ruimtes van de crypte. De woorden vinden hun weg naar de stookketels en via opstijgende luchtstromen ook naar de roosters. Niet onbelangrijk: hun woorden worden begeleid door een orgeltje, een instrument dat in de kerk thuishoort, wat van Birkin & Gainsbourg niet gezegd kan worden. Op het eigenste ogenblik dat de pastoor de communie uitreikt stijgt de stem van Jane Birkin ten hemel: L’amour physique est sans issue.
De pastoor laat zich niet van de wijs brengen. Hij zegt: ‘Dit is het lichaam van Christus’, en Serge Gainsbourg voegt er kreunend aan toe: ‘Entre tes reins / Je me retiens / Non, maintenant viens’.  
Communie komt van communio, wat gemeenschap betekent. En als communio kan dat wel tellen, vind ik. 
Geef toe dat het een straf verhaal is, maar… 
Doorstaat het ook de toets van de historische kritiek? Wikipedia leert me dat de single van Gainsbourg & Birkin van 1969 dateert. (*) Volgens mij zijn Schamp & C° tegen die tijd al lang uit dat kerkgebouw verdreven. Anderzijds… Staat de kerkgeschiedenis niet vol onverklaarbare gebeurtenissen?
’t Is al bij al te mooi om de gedachte te verwerpen. Dit is zo'n geval waar de werkelijkheid moet passen voor de verbeelding. Je ’t aime… moi non plus, of het mirakel van de crypte van Bredene. Er zijn al bedevaartplaatsen voor minder ontstaan.
Flor Vandekerckhove

(*) Mijn herinneringen staan de werkelijkheid wellicht in de weg. Er bestaat ook een vroegere versie (1967) van het lied waarin Brigitte Bardot de plaats van Jane Birkin bezet. Om opportunistische redenen (het orgeltje) ging ik ervan uit dat het niet de versie met Bardot is die in de jukebox zat. En aan Ronny Blomme kunnen we het uiteraard ook niet meer vragen. 



Een reactie posten