dinsdag 23 juni 2015

Kunst en porno (over porno 5)




Sommige kunstwerken vind ik er erg geslaagd… om een verkeerde reden. Dat is onder meer het geval voor de monumentale Rock Strangers van Arne Quinze die op de Oostendse Zeedijk staan. In een stukje, dat je hier vindt, schrijf ik daar een beetje hoogdravend over: Weerzinwekkend inderdaad, net zoals de Rock Strangers van Arne Quinze, op de Zeedijk in Oostende, weerzinwekkend zijn. Ook zij staan op de rand van land en water, waar ze getuigen van de impasse waarin deze maatschappij terechtgekomen is. Voor de burgers die er vlak achter wonen zijn het daardoor echt wel hinderlijke beelden. Van zodra die burgers uit het raam kijken, zien ze daar die opdringerige Rock Strangers staan die hen genadeloos wijzen op een genetisch gebrek in het kapitalisme — hún kapitalisme! — dat niet in staat is de tegenstelling van natuur en cultuur in een synthese te overstijgen. Groots kunstwerk, dat zou wellicht ook Virginia Woolf gezegd hebben, en weerzinwekkend in zijn concreetheid.’ Ik denk niet dat Arne Quinze dat op ‘t oog had toen hij die beelden daar liet plaatsen. En het Oostendse stadsbestuur nog minder!
Iets soortgelijks ervaar ik met de ‘reclameposter’ Made in heaven (1989) van kunstenaar Jeff Koons. Het beeld maakt deel uit van een reeks, waarbij het ene nog explicieter is dan het andere. Wat we zien is een koppel tijdens het vrijen. De afgebeelde man is Koons zelve, de vrouw is diens toenmalige echtgenote Ilona Staller, ook bekend als pornoactrice Cicciolina. Op de website van Tate Britain lees ik dat Koons daarmee de grenzen tussen kunst en pornografie wil opblazen en dat hij dat doet om de geldende artistieke smaak te bevragen. Zelf vind ik dat werk bijzonder geslaagd om een andere reden. Een reclameposter wordt immers geproduceerd om de verkoop aan te zwengelen. Wat dit kunstwerk-reclamebord ons zegt is dat zowel kunst (in de figuur van Jeff Koons) als porno (in de figuur van Ilona Staller) onvermijdelijk op de markt terechtkomen. Wat dat koppel produceert moet meedraaien in de winstmachine wil het enige maatschappelijke betekenis hebben. Wat Made in Heaven ons toont is dat het kapitalisme alles tot handelswaar herleidt. Dat geldt voor porno, dat geldt voor kunst en dat geldt voor voedsel, sport, kleren… voor alles.
Misschien vindt u Made in Heaven een pervers beeld. Ik vind dat eigenlijk ook, maar weer om de verkeerde reden. Ik situeer die perversie niet in het getoonde, maar in het maatschappelijk systeem dat het tot handelswaar reduceert. 
En wat Made in Heaven me vooral leert is dat porno op zichzelf niet pervers is. Het ensceneren, uitbeelden, produceren en bekijken van expliciete seks is een bezigheid waaraan een mens genoegen kan beleven. Daar is niets mis mee, 't is trouwens maar seks en, als 't goed gedaan is, mag er zelfs wat afgelachen worden. Pervers wordt het pas doordat het in de maalstroom van het kapitalisme terechtkomt. Dat is wat Made in Heaven — een reclamebord — mij toont. Made in Heaven is, net als de Rock Strangers van Arne Quinze, een groots kunstwerk en beide zijn ze weerzinwekkend in hun concreetheid.
Flor Vandekerckhove

P.S.: bovenstaand stukje is het vijfde in een reeks die over porno gaat. Wie eerdere stukken wil bekijken kan dat doen door in de labels (die onderaan rechts van dit stukje staan) op het woord ‘seks’ te klikken.

Een reactie posten